20 Yanvar Azərbaycanda Ümumxalq Hüzn Günüdür: 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet qoşunlarının Bakıya yeridilməsi nəticəsində rəsmi məlumata görə 147 nəfər həlak olub, 744 nəfər yaralanıb. 2027-ci il yanvarın 20-də faciədən 37 il ötür. Bu səhifədə status, məktəb tədbiri və inşa üçün 82 orijinal anım sözü, mesaj və dördlük topladıq.
Faktlar · Hüzn Günü · Qısa sözlər · Statuslar · Şəhidlərin xatirəsinə · Məktəb tədbiri · Gənc nəsil · Şəhid ailələrinə · Dördlüklər · İnşa üçün · Uzun yazılar · Suallar
20 Yanvar faciəsi: qısa faktlar və rəqəmlər
1990-cı ilin yanvarında sovet rəhbərliyinin əmri ilə Bakıya və respublikanın bir sıra rayonlarına böyük hərbi kontingent yeridildi. Qoşunlar şəhərə xəbərdarlıq edilmədən, gecə daxil oldu və küçələrdə olan dinc insanlara atəş açdı. Rəsmi mənbələrə görə, həlak olanların böyük hissəsi fövqəladə vəziyyət elan olunanadək qətlə yetirilib. Faciənin tarixi kontekstini Azərbaycan tarixinin əsas tarixləri cədvəlində də izləyə bilərsiniz.
| Tarix / göstərici | Məlumat |
|---|---|
| 19–20 yanvar 1990 | Sovet qoşunlarının Bakıya və bir sıra rayonlara yeridilməsi |
| Həlak olanlar | 147 nəfər (rəsmi rəqəm) |
| Yaralananlar | 744 nəfər |
| Qanunsuz həbs edilənlər | 841 nəfər |
| 25–26 yanvar 1990 | Neftçala və Lənkəranda da insanlar həlak olub |
| 21 yanvar 1990 | Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək faciəni pisləyən bəyanatla çıxış edib |
| 1994 | Milli Məclis 20 Yanvar hadisələrinə siyasi-hüquqi qiymət verib |
| 17 yanvar 2000 | Prezident fərmanı ilə həlak olanlara "20 Yanvar şəhidi" fəxri adı verilib |
Həlak olanların əksəriyyəti Bakıda, Dağüstü parkın yanındakı Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub. Sonradan burada "Əbədi məşəl" abidə kompleksi ucaldılıb.
Ümumxalq Hüzn Günü necə keçirilir
Hər il 20 Yanvar ölkədə Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur. Səhər saatlarından minlərlə insan, dövlət rəsmiləri və xarici qonaqlar Şəhidlər xiyabanını ziyarət edir, məzarların üstünə qərənfil qoyur. Saat 12:00-da ölkə üzrə bir dəqiqəlik sükut elan olunur: nəqliyyatın hərəkəti dayanır, gəmilər, avtomobillər və qatarlar səs siqnalı verir. Bu gün şəhər və kəndlərdə Dövlət bayrağı endirilir; bayrağın mənası haqqında Azərbaycanın dövlət rəmzləri yazımızda oxuya bilərsiniz.
20 Yanvar qeyri-iş günü kimi qeyd olunur. Dəqiq iş və istirahət günlərini bayram və qeyri-iş günləri təqvimində yoxlaya bilərsiniz. 2027-ci ildə 20 yanvar çərşənbə gününə düşür. Anım sözlərində "mübarək" kimi bayram ifadələri işlədilmir; mətnlər sakit, hörmətli və qısa olmalıdır.
Qısa 20 Yanvar anım sözləri
Bir-iki cümləlik bu sözləri mesajda, şəkil altında və ya çıxışın sonunda işlətmək olar.
- 20 Yanvar şəhidlərinin əziz xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşayacaq.
- Unutmuruq və heç vaxt unutmayacağıq. Ruhunuz şad olsun, 20 Yanvar şəhidləri!
- Azadlıq yolunda həyatını itirənlərin xatirəsi önündə baş əyirik.
- Bu gün bütün Azərbaycan bir dəqiqə susur, amma yaddaşı heç vaxt susmur.
- 1990-cı ilin yanvar gecəsi unudulmur. Şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirik.
- Onlar silahsız idilər, küçəyə yalnız vətən sevgisi ilə çıxmışdılar. Xatirələri əbədidir.
- 20 Yanvar xalqımızın yaddaşına qanla yazılmış tarixdir.
- Şəhidlər xiyabanına qoyulan hər qərənfil sükutla deyilən bir "unutmadıq" sözüdür.
- Ümumxalq Hüzn Günündə şəhid ailələrinin kədərinə şərikik.
- Onların adı küçələrdə, məktəblərdə və ürəklərdə yaşayır.
- Azadlığımızın bədəli ağır oldu. Bu bədəli ödəyənləri heç vaxt unutmayacağıq.
- Qanlı Yanvar qurbanlarına rəhmət, xalqımıza səbir diləyirik.
20 Yanvar statusları
Sosial şəbəkələrdə paylaşmaq üçün qısa, sakit tonlu ifadələr:
- 20.01.1990 – unutmuruq.
- Bu gün qərənfillər qırmızı, sükut isə ağırdır.
- Saat 12:00 – bir dəqiqəlik sükut, bir ömürlük yaddaş.
- Yanvarın soyuğunda isti qalan bir şey var – şəhidlərin xatirəsi.
- Bu gecə azadlıq yolunun ən ağır səhifələrindən biri yazıldı.
- Qərənfil əlimdə, başım önümdə, yaddaş ürəyimdə.
- Hər il yanvarın 20-də şəhər susur, ürəklər danışır.
- Onlar getdi ki, biz azad yaşayaq.
- Unudulan tarix təkrarlana bilər, ona görə xatırlayırıq.
- Bu gün siren səsi hər birimizin içində səslənir.
- 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi önündə baş əyirəm.
- Sükut da bir dildir – bu gün bütün xalq bu dildə danışır.
Şəhidlərin xatirəsinə sözlər
Şəhidləri anmaq, onların fədakarlığını xatırlatmaq üçün bir az daha geniş mətnlər:
- Əziz şəhidlərimiz, cəsarətiniz bu gün azad nəfəs aldığımız hər səhərdə yaşayır. Ruhunuz şad olsun.
- Həmin gecə həyatını itirən qadınların, uşaqların, gənclərin və yaşlıların adı xalqın yaddaşına əbədi həkk olunub.
- Şəhidlər xiyabanına qalxan hər pillə bizi onlara bir az da yaxınlaşdırır, bir az da borclu edir.
- Biz sizin yarımçıq qalan arzularınızı yaşatmağa, başladığınız yolu davam etdirməyə borcluyuq.
- Hər il bu gün "Əbədi məşəl"in alovu bizə xatırladır ki, yaddaş sönmür.
- Anaların göz yaşı, ataların sükutu bu gün bütün xalqın kədərinə çevrilir. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.
- Sizi şəxsən tanımasaq da, sevirik, çünki sizin sayənizdə bu torpağın dəyərini daha yaxşı bilirik.
- Hər qərənfil bir ad, hər ad bir tale, hər tale bir xalqın yaddaşıdır.
- 20 Yanvar şəhidləri, xatirəniz bizim üçün həm kədər, həm də qürur mənbəyidir.
- Bu torpaqda böyüyən hər uşaq sizin adınızı eşidəcək və xatirənizə hörmətlə yanaşacaq.
Məktəb tədbiri üçün 20 Yanvar aparıcı sözləri
Anım tədbirinin ardıcıllığına uyğun düzülmüş aparıcı mətnləri. Sinif və adları öz tədbirinizə görə dəyişin.
- Hörmətli müəllimlər, əziz şagirdlər! Bu gün biz 1990-cı il yanvarın 20-də həlak olan soydaşlarımızın xatirəsini yad etmək üçün toplaşmışıq.
- 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet qoşunları Bakıya yeridildi və dinc əhaliyə qarşı amansız güc tətbiq olundu. Rəsmi məlumata görə, bu faciədə 147 nəfər həlak oldu, 744 nəfər yaralandı.
- Gəlin, tədbirimizə şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etməklə başlayaq.
- Həlak olanların arasında müxtəlif peşə sahibləri, tələbələr, qadınlar və uşaqlar vardı. Onların hər birinin arzusu, gələcəyə dair planları vardı.
- İndi sözü doqquzuncu sinif şagirdlərinə veririk. Onlar 20 Yanvar şəhidlərinə həsr olunmuş şeirləri səsləndirəcəklər.
- Hər il Ümumxalq Hüzn Günündə minlərlə insan Şəhidlər xiyabanını ziyarət edir, məzarların üstünə qərənfil düzür.
- Bu gün biz təkcə kədəri yox, cəsarəti də xatırlayırıq: o gecə insanlar silahsız idi, amma iradələri qırılmamışdı.
- Əziz şagirdlər, tarixi bilmək onu yaşatmaq deməkdir. Evdə o günləri xatırlayan yaxınlarınızı dinləyin, onların danışdıqlarını yadda saxlayın.
- Tədbirin sonunda hamınızı şəhidlərin xatirəsinə həsr olunmuş sərgi guşəsinə baxmağa dəvət edirik.
- Şəhidlərimizin ruhu şad olsun. Tədbirimizi bitirir, iştirakınız üçün təşəkkür edirik.
Gənc nəsil üçün 20 Yanvar haqqında sözlər
Yeniyetmə və gənclərə ünvanlanan, düşündürən fikirlər:
- Sizin yaşınızda olan bir çox gənc o gecə evinə qayıtmadı. Onların xatirəsini yaşatmaq indi sizin əlinizdədir.
- 20 Yanvarı tarix kitabındakı bir tarix kimi yox, real insanların taleyi kimi oxuyun.
- Şəhidlərdən birinin adını seçin və onun həyatı haqqında öyrənin – yaddaş belə yaşayır.
- Azadlığın qədrini bilmək onu qorumaqdan, oxumaqdan və vətənə faydalı olmaqdan başlayır.
- 20 Yanvarı unutmayan gənclik öz tarixinə hörmət edən gənclikdir.
- Şəhidlər xiyabanına gedirsinizsə, sükutla addımlayın və hər məzar daşının arxasında bir həyat olduğunu xatırlayın.
- O gecəni görməyən nəsil olaraq bizim vəzifəmiz onu düzgün öyrənmək və düzgün danışmaqdır.
- Bugünkü azad seçimlərinin arxasında başqalarının fədakarlığı dayanır. Bunu heç vaxt unutma.
Şəhid ailələrinə təsəlli sözləri
Şəhid ailələrinə zəng edərkən, onları ziyarət edərkən və ya məktub yazarkən deyilə biləcək sözlər:
- Övladınızın, yoldaşınızın, valideyninizin xatirəsi bütün xalqın xatirəsidir. Kədərinizə şərikik.
- Bu gün evinizdəki sükut bütün ölkənin sükutudur. Allah rəhmət eləsin, sizə səbir versin.
- Şəhidinizin adı təkcə ailənizin yox, bütün xalqımızın qürur mənbəyidir.
- Neçə il keçsə də, ağrınızın azalmadığını bilirik. Biz yanınızdayıq.
- Bu gün qapınızı döyən qonşu, zəng edən dost bilsin ki, siz tək deyilsiniz.
- Şəhidinizin xatirəsi önündə baş əyir, ailənizə cansağlığı və möhkəm səbir arzulayırıq.
20 Yanvar şeirləri: orijinal dördlüklər
Bu dördlüklər xüsusi olaraq bu səhifə üçün yazılıb; misralar "/" işarəsi ilə ayrılıb. Məktəb tədbirində və ya divar qəzetində istifadə edə bilərsiniz.
- Qar yağırdı Bakıya, / Bir də qərənfil yağdı. / O gecənin yarası / Xalqın yaddaşında qaldı.
- Silahsız idi onlar, / Əllərində tək ümid. / İndi hər qərənfildə / Bir ad yaşayır – şəhid.
- Sükut çökür şəhərə, / Saat on ikini vurur. / Hər sirenin səsində / Bir xalq ayağa durur.
- "Əbədi məşəl" yanır, / Külək söndürə bilmir. / Yaddaş da belə yanar – / Heç bir zaman ölmür.
- Ana gözü yollarda, / Ata sözü yarımçıq. / Şəhid adı daşlarda / Yazılıb – ağır, açıq.
- Yanvarın iyirmisi / Adi bir gün deyildir. / O gecə axan qanla / Azadlıq cücərmişdir.
- Qərənfil qırmızıdır, / Ağ qardan da ağırdır. / Hər ləçəyi bir adı / Xatırladır, çağırır.
- Unudulmaz o gecə, / Unudulmaz hər bir ad. / Şəhidlərin yolunda / Böyüyür yeni övlad.
20 Yanvar inşası üçün fikirlər
İnşa və ya referat yazarkən giriş, əsas hissə və nəticə üçün istifadə edə biləcəyiniz tezislər:
- 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının müstəqillik yolunda yaşadığı ən ağır sınaqlardan biridir.
- 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıya yeridilən sovet qoşunları dinc əhaliyə qarşı amansızlıq göstərdi; bu hadisə xalqın yaddaşında "Qanlı Yanvar" adı ilə qaldı.
- O gecə həlak olanlar müxtəlif peşələrdən və yaşlardan olan insanlar idi – bu, faciənin bütöv bir xalqın taleyinə toxunduğunu göstərir.
- Faciə xalqı qorxutmadı, əksinə, onun azadlıq iradəsini daha da möhkəmləndirdi.
- Şəhidlər xiyabanı bu gün təkcə məzarlıq deyil, xalqın yaddaş və vicdan məkanıdır.
- Hər il saat 12:00-da elan olunan sükut dəqiqəsi bütün ölkəni eyni hiss ətrafında birləşdirir.
- Tarixi yaddaş gələcək nəsillərin mənəvi dayağıdır; 20 Yanvarı öyrənmək həm də vətəndaşlıq borcudur.
- 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi musiqidə, ədəbiyyatda, təsviri sənətdə və küçə adlarında yaşayır.
- Azadlıq bədəlsiz qazanılmır: 20 Yanvar hadisələrini müstəqilliyin bərpası yolunda atılan ağır addımlardan biri kimi dəyərləndirmək olar.
- Mənim üçün 20 Yanvar həm kədər, həm də məsuliyyət günüdür: şəhidlərin başladığı yolu layiqincə davam etdirmək hər birimizin borcudur.
Uzun anım yazıları
Sosial şəbəkədə paylaşmaq, divar qəzetinə və ya tədbir çıxışına əlavə etmək üçün 3–4 cümləlik mətnlər:
- Hər il yanvarın 20-si gələndə şəhər başqa cür oyanır. Səhərdən insanlar əllərində qərənfil Şəhidlər xiyabanına doğru addımlayır, söhbətlər alçaq səslə aparılır. Saat 12:00-da isə hər şey dayanır: maşınlar, qatarlar, gəmilər səs siqnalı verir, hamı bir dəqiqəlik sükuta qərq olur. Bu sükutda həlak olanların adı hər birimizin içində səslənir.
- Mən o gecəni görməmişəm, amma ailəmizdə onu xatırlayanlar var. Onların danışdıqlarını dinləyəndə anlayıram ki, 20 Yanvar tarix kitabındakı bir səhifədən daha artıqdır. Bu, bir xalqın qorxuya qarşı dayandığı gecədir. Şəhidlərimizin ruhu şad olsun.
- Bu gün şəhid ailələrini də xatırlayaq. Onlar üçün 20 Yanvar bir gün deyil, illərdir davam edən ayrılıqdır. Onlara zəng etmək, yanlarında olmaq, sadəcə "sizi unutmamışıq" demək də anımın bir formasıdır.
- Qanlı Yanvar bizə öyrətdi ki, birlik ən çətin anlarda sınanır. O günlərdə insanlar bir-birini tanımadan yaralılara kömək edir, qapılarını açır, bir-birinə dayaq olurdular. Bu həmrəylik o vaxtdan bəri xalqımızın ən güclü dayaqlarından biridir.
- Hər qərənfil bir xatirədir. Şəhidlər xiyabanında qərənfillərdən yaranan qırmızı cığırı görəndə anlayırsan ki, yaddaş da, kədər də ümumidir. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, xalqımızı belə faciələrdən qorusun.
- Övladlarımıza 20 Yanvarı danışarkən ağrını da, qüruru da birlikdə danışmalıyıq. Ağrını ona görə ki, unudulmasın; qüruru ona görə ki, o gecə xalq iradəsini itirmədi. Gələcək nəsillər bu iki hissi birlikdə daşıdıqca şəhidlərin xatirəsi yaşayacaq.
Tez-tez verilən suallar
20 Yanvar faciəsində neçə nəfər həlak olub?
Rəsmi məlumata görə 147 nəfər həlak olub, 744 nəfər yaralanıb, 841 nəfər qanunsuz həbs edilib.
20 Yanvarda sükut dəqiqəsi saat neçədə olur?
Saat 12:00-da. Bu zaman ölkə üzrə nəqliyyat dayanır, gəmilər, avtomobillər və qatarlar səs siqnalı verir.
20 Yanvar niyə Ümumxalq Hüzn Günü adlanır?
Çünki bu gün bütün xalq 1990-cı ilin yanvarında həlak olan soydaşlarını birlikdə anır; tarix rəsmi olaraq matəm və anım günü kimi qeyd edilir.
Şəhidlər xiyabanı harada yerləşir?
Bakıda, Dağüstü parkın yanında. 20 Yanvar şəhidlərinin əksəriyyəti burada dəfn olunub.
20 Yanvar haqqında status yazanda nəyə diqqət etmək lazımdır?
Bayram ifadələrindən, zarafatdan və şən emojilərdən qaçın. Qısa, hörmətli cümlə, qərənfil şəkli və şəhidlərə rəhmət arzusu kifayətdir.
Mənbə: AZƏRTAC, Report.az, AZƏRTAC – sükut dəqiqəsi, Azərbaycan XİN




Şərhlər