Milli Məclis oktyabrın 23-də keçirilən plenar iclasında “Məhsul şəhadətnaməsi haqqında” qanun layihəsini birinci oxunuşda qəbul edib: yeni maliyyə aləti fermerlərə istehsal mövsümü başlamazdan əvvəl bankdan, bank olmayan kredit təşkilatından (BOKT) və ya tədarükçüdən vəsait almağa imkan verəcək. Həmin iclasda aqrar sahə üçün baza qanun sayılan “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsi də birinci oxunuşda bəyənilib.
Məhsul şəhadətnaməsi nədir
APA-nın məlumatına görə, 6 fəsil və 13 maddədən ibarət layihə aqrar sahədə yeni maliyyələşmə mexanizmi yaradır. Məhsul şəhadətnaməsi kənd təsərrüfatı məhsulu istehsalçılarını mövsümdən qabaq maliyyə resursları ilə təmin etməyə yönəlmiş alətdir və özündə borc, alqı-satqı və digər müqavilələrin əlamətlərini birləşdirir.
İstehsalçılar hələ istehsal prosesi başlamazdan əvvəl qiymətli kağız formasında olan şəhadətnaməni “Elektron kənd təsərrüfatı” informasiya sistemi vasitəsilə maliyyə təşkilatlarına və tədarükçülərə təklif edəcəklər. Fermer bunun müqabilində istehsalın nəticəsini şəhadətnaməni əldə edən tərəfə vermək öhdəliyi götürür.
İki növ şəhadətnamə: pul və ya məhsul
Öhdəliyin necə icra olunmasından asılı olaraq şəhadətnamələr iki növə bölünür. Maliyyə məhsul şəhadətnaməsində adətən bank və BOKT-lar maraqlı olur: fermer aldığı borcu gələcək məhsulun satışından əldə edəcəyi vəsaitlə qaytarır. Əmtəə məhsul şəhadətnaməsində isə tədarükçülər maraqlı olur və fermer borcun müqabilində gələcək məhsulun özünü kreditora təhvil verir.
Fermer üçün nə dəyişəcək
Layihənin müəllifləri yeni alətin üstünlüklərini belə sıralayır:
- fermer zəruri vəsaiti istehsal prosesindən əvvəl əldə edib istifadə edir;
- şəhadətnamələrin elektron sistem vasitəsilə buraxılması onların tərtibi və notarial təsdiqi üzrə xərcləri aradan qaldırır;
- tədarükçülər gələcək məhsul barədə əvvəlcədən təminat aldığı üçün bazarda daha çevik iştirak edə bilir;
- şəhadətnamə sahibi məhsulun yetişdirilməsi və ilkin emalı prosesini monitorinq etmək hüququ əldə edir.
Öhdəlik pozularsa, adi müqavilələrdən fərqli olaraq, tutma proseduru məhkəmənin minimal iştirakı ilə və az xərclə aparılacaq: layihəyə əsasən məhsul şəhadətnaməsi özü icra sənədi kimi çıxış edir və icra sənədi kimi daxil olduğu gündən dərhal icraya yönəldilir. Qanun qəbul olunarsa, dərc edildiyi gündən 3 ay sonra qüvvəyə minəcək.
Modern.az-ın məlumatına görə, eyni iclasda Mülki Məcəllədə və “İcra haqqında” Qanunda müvafiq dəyişikliklər də birinci oxunuşda qəbul edilib. Mülki Məcəlləyə “Məhsul şəhadətnaməsi” adlı yeni paraqraf əlavə olunacaq, icra sənədlərinin siyahısına isə məhsul şəhadətnaməsi üzrə xüsusi qeyd daxil ediləcək. Bu dəyişikliklər “Məhsul şəhadətnaməsi haqqında” Qanunla eyni gündə qüvvəyə minəcək.
“Aqrar sahə haqqında” baza qanun: dörd qanun ləğv olunacaq
Birinci oxunuşda qəbul edilən “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsi 7 fəsil və 28 maddədən ibarətdir. Sənəd aqrar sahədə dövlət tənzimləməsinin və dövlət dəstəyinin hüquqi, təşkilati, sosial və iqtisadi əsaslarını müəyyən edəcək. Qanun qəbul olunarsa, “Taxıl haqqında”, “Çayçılıq haqqında”, “Pambıqçılıq haqqında” və “Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında” qanunlar ləğv ediləcək, onların aktual müddəaları isə yeni qanuna köçürüləcək.
Layihədə aqrar qanunvericilikdə ilk dəfə iqlim dəyişikliklərinin təsirinin azaldılması və adaptasiya tədbirləri də tənzimlənir. Bunlar sırasında qoruyucu meşə zolaqlarının salınması, elektrik mühərrikli kənd təsərrüfatı texnikasının tətbiqinin genişləndirilməsi, iqlimə davamlı bitki sortlarının və heyvan cinslərinin yaradılması, təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr üzrə erkən xəbərdarlıq sistemlərinin qurulması və sudan səmərəli istifadə var.
Növbəti mərhələ
Hər iki layihə qanun kimi qüvvəyə minməzdən əvvəl Milli Məclisdə ikinci və üçüncü oxunuşdan keçməlidir. Parlamentin oktyabrın 27-də keçiriləcək növbəti iclasının açıqlanan gündəliyinə bu layihələr daxil edilməyib.
Mənbə: APA
Şərhlər