Xaricdən Azərbaycana gətirilən minik avtomobili üçün dörd əsas ödəniş var: gömrük rüsumu (mühərrik həcminə görə, 1 sm³ üçün 0,4–1,2 ABŞ dolları), aksiz (Vergi Məcəlləsinin 190-cı maddəsi ilə, 2026-dan 7 yaşdan köhnə benzinli üçün 1,5, dizelli üçün 2 əmsalla), ƏDV 18% (gömrük dəyəri + rüsum + aksiz cəmindən) və 4 yaşdan yuxarı avtomobillər üçün utilizasiya haqqı (400 və ya 700 manat). Məsələn, 2020-ci il buraxılışlı 2,0 litrlik benzinli avtomobil üçün (gömrük dəyəri 25 500 ₼) ümumi ödəniş təxminən 10 500 manat edir. Aşağıda düstur, cari dərəcələr cədvəli, hesablama nümunəsi, 2026-cı il dəyişiklikləri və sənədlər verilib.
Hesablama düsturu
- Gömrük dəyəri = avtomobilin alış qiyməti + Azərbaycan sərhədinə qədər daşınma və sığorta xərcləri (invoys/müqavilə əsasında, manatla).
- Gömrük rüsumu = mühərrik həcmi (sm³) × dərəcə (ABŞ dolları) × Mərkəzi Bankın məzənnəsi (1 USD = 1,70 AZN).
- Aksiz = mühərrik həcminə görə baza məbləğ × yaş əmsalı (7 yaşdan köhnə üçün).
- ƏDV = (gömrük dəyəri + rüsum + aksiz) × 18%.
- Utilizasiya haqqı: 4–7 yaş – 400 ₼, 7 yaşdan yuxarı – 700 ₼ (3 yaşa qədər tutulmur).
- Üstəgəl gömrük rəsmiləşdirilməsi haqqı və sertifikat xərcləri (rəsmi kalkulyatorda avtomatik göstərilir).
Gömrük rüsumu dərəcələri (minik avtomobilləri, XİFMN 8703)
| Mühərrik həcmi | Yeni avtomobil | İşlənmiş avtomobil |
|---|---|---|
| 1500 sm³-ə qədər | 0,40 USD / sm³ | 0,70 USD / sm³ |
| 1500 sm³-dən çox | 0,70 USD / sm³ | 1,20 USD / sm³ |
| Elektromobil, istehsaldan 3 ilə qədər | 0% | 0% |
| Elektromobil, 3 ildən köhnə | gömrük dəyərinin 15%-i | gömrük dəyərinin 15%-i |
Gömrük qanunvericiliyində istehsalından 1 ildən çox keçmiş avtomobil yürüşündən asılı olmayaraq "işlənmiş" sayılır. Rusiya, Gürcüstan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Belarus, Ukrayna, Moldova, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistan mənşəli avtomobillər mənşə sertifikatı təqdim edildikdə idxal rüsumundan azaddır (aksiz və ƏDV isə ödənilir).
Aksiz dərəcələri 2026 (Vergi Məcəlləsi, maddə 190)
| Mühərrik həcmi | Baza aksiz |
|---|---|
| 2000 sm³-ə qədər | hər sm³ üçün 0,30 ₼ |
| 2001–3000 sm³ | 600 ₼ + 2000-dən yuxarı hər sm³ üçün 5 ₼ |
| 3001–4000 sm³ | 5 600 ₼ + 3000-dən yuxarı hər sm³ üçün 13 ₼ |
| 4001–5000 sm³ | 18 600 ₼ + 4000-dən yuxarı hər sm³ üçün 35 ₼ |
| 5000 sm³-dən çox | 53 600 ₼ + 5000-dən yuxarı hər sm³ üçün 70 ₼ |
Yaş əmsalı: istehsalından 7 ildən çox keçmiş avtomobillər üçün baza məbləğ benzinli (və hibrid) mühərrikdə 1,5, dizeldə 2 əmsalına vurulur. Bu əmsallar 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvədədir – əvvəl müvafiq olaraq 1,2 və 1,5 idi. Yəni köhnə avtomobil gətirmək 2026-da nəzərəçarpacaq dərəcədə bahalaşıb.
Hesablama nümunəsi: 2,0 l benzin, 2020-ci il
Fərz edək, avtomobil 15 000 dollara alınıb, daşınma ilə birlikdə gömrük dəyəri 25 500 ₼ müəyyən edilib. Mühərrik 2000 sm³, istehsal ili 2020 (2026-da 6 yaş), benzin.
- Gömrük rüsumu: 2000 × 1,20 USD × 1,70 = 4 080 ₼
- Aksiz: 2000 × 0,30 = 600 ₼ (7 yaşdan kiçik olduğu üçün əmsal yoxdur)
- ƏDV: (25 500 + 4 080 + 600) × 18% = 5 432 ₼
- Utilizasiya haqqı (4–7 yaş): 400 ₼
- Cəmi: ≈ 10 512 ₼ + rəsmiləşdirmə haqqı (bir neçə yüz manat)
Müqayisə üçün 3,0 litrlik 2018-ci il (8 yaş) benzinli avtomobil eyni dəyərlə: rüsum 3000 × 1,2 × 1,7 = 6 120 ₼; aksiz (600 + 5 × 1000) × 1,5 = 8 400 ₼; ƏDV (25 500 + 6 120 + 8 400) × 18% = 7 204 ₼; utilizasiya 700 ₼; cəmi ≈ 22 400 ₼. Mühərrik həcmi 3 litri keçəndə və yaş 7-dən çox olanda ödənişlər kəskin artır.
2026-cı ildə nə dəyişdi
- Elektromobil və hibridlər üçün ƏDV güzəşti bitdi. 2026-cı il yanvarın 1-dən bu avtomobillərin idxalına 18% ƏDV yenidən tətbiq olunur. Elektromobillər üçün 0% rüsum (3 ilə qədər) qalır, hibridlər üçün isə aksiz və rüsum əvvəlki kimi ödənilir. Banker.az-ın hesablamasına görə 40 000 ₼ dəyərində elektromobil təxminən 7 200 ₼, 2,5 litrlik hibrid isə təxminən 8 700 ₼ bahalaşıb.
- Köhnə avtomobillər üçün aksiz əmsalı artdı: 7 yaşdan yuxarı üçün benzin 1,2 → 1,5, dizel 1,5 → 2,0.
- Utilizasiya haqqı (Nazirlər Kabinetinin 31 yanvar 2024-cü il tarixli 61 nömrəli qərarı) dəyişməyib: 4–7 yaş 400 ₼, 7 yaşdan yuxarı 700 ₼; raritet və müvəqqəti gətirilən avtomobillərə tətbiq olunmur.
Məhdudiyyətlər və tələblər
- Yaş məhdudiyyəti yoxdur, lakin 7 yaşdan köhnə avtomobil üçün aksiz əmsalı və 700 ₼ utilizasiya haqqı onu iqtisadi cəhətdən əlverişsiz edir.
- Ekoloji standart: Azərbaycana idxal olunan avtomobillər ekoloji normalara ("Avro" standartı) uyğun olmalıdır; konkret tələbi və uyğunluq sənədini gömrük orqanında dəqiqləşdirin.
- Sükan sağda olan avtomobillər qeydiyyata alınmır.
- Vergilər rəsmiləşdirmə zamanı tam ödənilir; hissə-hissə ödəniş nəzərdə tutulmayıb.
e-customs kalkulyatoru və sənədlər
Dövlət Gömrük Komitəsinin e.customs.gov.az portalında "Fiziki şəxslər üçün → Kalkulyator" bölməsi var: mühərrik həcmi, istehsal ili, yanacaq növü və dəyəri daxil etdikdə rüsum, aksiz, ƏDV və haqlar ayrı-ayrılıqda göstərilir. Alışdan əvvəl məhz bu kalkulyatorla hesablayın – özəl saytların rəqəmləri məzənnəyə və yeniləməyə görə fərqlənə bilər.
Rəsmiləşdirmə üçün adətən tələb olunan sənədlər:
- Şəxsiyyət vəsiqəsi (və ya pasport) və FİN;
- Alqı-satqı müqaviləsi və ya invoys (qiymət göstərilməklə);
- Avtomobilin texniki pasportu / mənşə ölkəsinin qeydiyyat sənədi (title);
- Daşınma sənədləri (konosament, CMR) və sığorta;
- Mənşə sertifikatı (rüsumdan azad ölkələr üçün);
- Gömrük bəyannaməsi – e.customs.gov.az-da elektron doldurulur.
Tez-tez verilən suallar
Xaricdən avtomobil gətirmək nə qədərə başa gəlir?
Orta hesabla gömrük dəyərinin 40–50%-i (2 litrə qədər, 7 yaşdan kiçik avtomobil üçün). 3 litrdən böyük və 7 yaşdan köhnə avtomobillərdə ödənişlər dəyərin 80–100%-nə çata bilər.
Hansı ölkədən gətirmək daha sərfəlidir?
Gürcüstan, Rusiya, Qazaxıstan və digər MDB ölkələrindən mənşə sertifikatı ilə gətirilən avtomobillər idxal rüsumundan azaddır; ABŞ, Koreya və Avropadan gətirilənlər üçün rüsum tam ödənilir. Aksiz və ƏDV hər halda ödənilir.
Elektromobil gətirmək 2026-da sərfəlidirmi?
3 ilə qədər elektromobil üçün rüsum 0% və aksiz yoxdur, lakin 2026-dan 18% ƏDV ödənilir. Yəni 40 000 ₼-lıq elektromobil üçün təxminən 7 200 ₼ ƏDV + utilizasiya haqqı (yaşa görə) + rəsmiləşdirmə xərci.
Hibrid avtomobil üçün aksiz varmı?
Bəli, hibridlərdə daxiliyanma mühərrikinin həcminə görə adi aksiz tutulur; 7 yaşdan köhnə hibridlərə benzinli kimi 1,5 əmsalı tətbiq olunur.
Avtomobilin yaşı necə hesablanır?
İstehsal tarixindən gömrük rəsmiləşdirilməsi tarixinə qədər. "Yeni" status üçün istehsaldan 1 il keçməməlidir; aksiz əmsalı 7 il, utilizasiya haqqı 4 və 7 il həddi ilə tətbiq olunur.
Ödənişi haradan dəqiq öyrənmək olar?
e.customs.gov.az rəsmi kalkulyatorundan və ya Dövlət Gömrük Komitəsinin 195 qaynar xəttindən. Qanunvericilik dəyişdikdə ilk növbədə orada yenilənir.
Mənbələr
- Dövlət Vergi Xidməti – Aksizlər bukleti 2026
- Dövlət Gömrük Komitəsi – İdxal olunan mallara aksizin tətbiqi
- Nazirlər Kabineti – Utilizasiya haqqı məbləğləri (Qərar №61, 2024)
- Oxu.az – Köhnə avtomobillər üçün aksiz artırılır (2026)
- Banker.az – Elektrik və hibrid avtomobillərin qiyməti 2026-da necə dəyişəcək
- Banker.az – Gömrük rüsumu dərəcələri və azadolmalar
- Vergilər.az – Avtomobillərə gömrük rüsumunun tətbiqi qaydası
- Finex – Gömrük kalkulyatoru 2026 (metodologiya)
- e.customs.gov.az – Rəsmi gömrük kalkulyatoru
Son yenilənmə: 4 oktyabr 2026. Məlumatlar dəyişə bilər; rəsmi mənbələri yoxlayın.
Şərhlər