Yol polisi sürücünü yalnız qanunda sadalanan hallarda saxlaya bilər: qayda pozuntusu gözlə görüldükdə, avtomobil axtarışda olduqda, cinayət barədə dəqiq məlumat olduqda və ya ödənilməmiş cərimə səbəbindən avtomobilin saxlanması barədə qərar olduqda. Bu əsaslar “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 85-ci maddəsində göstərilib. Yalnız sənəd yoxlamaq üçün avtomobil ancaq stasionar postda dayandırıla bilər. Əməkdaş yaxınlaşıb özünü təqdim etməli və dayandırmanın səbəbini bildirməlidir. Sürücü isə tələb olunduqda sürücülük vəsiqəsini, qeydiyyat şəhadətnaməsini və lazım olan digər sənədləri təqdim etməlidir. Cəriməyə 20 gün ərzində yuxarı orqana və ya məhkəməyə şikayət etmək olar. Qərar qüvvəyə mindikdən sonra 10 gün ərzində ödənilən cərimədən 10 faiz güzəşt edilir.
Qeyd: Məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır, hüquqi məsləhət deyil. Normalar 2026-cı il oktyabr vəziyyətinə görə e-qanun.az-dakı rəsmi mətnlərdən götürülüb. Cərimələrin məbləğləri barədə ayrıca cədvəlimiz var.
Yol polisi sürücünü hansı hallarda saxlaya bilər
Əməkdaş avtomobili yalnız “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 85-ci maddəsinin 2-ci bəndindəki əsaslarla saxlaya bilər. Bu əsaslar bunlardır:
- yol hərəkəti qaydalarının pozulması vizual olaraq aşkar edildikdə;
- yol cəriməsi 2 ay ödənilmədiyinə görə avtomobilin saxlanması barədə qərar olduqda;
- başqa əməkdaş xəta barədə radio ilə məlumat verdikdə;
- nəqliyyat vasitəsi axtarışda olduqda;
- sürücü və ya sərnişinin cinayət törətməsi barədə dəqiq məlumat olduqda;
- təxirəsalınmaz hallarda avtomobildən istifadə zərurəti yarandıqda (37-ci maddənin III hissəsi).
Həmin maddənin qeydinə görə yalnız sənəd yoxlamaq məqsədilə avtomobil ancaq stasionar postlarda dayandırıla bilər. Dayanma tələbi fit və jezllə və ya səsgücləndirici ilə, sürücünün aydın görəcəyi və ya eşidəcəyi şəkildə verilməlidir. Sürücü bu işarəyə tabe olub dayanmalıdır (37-ci maddənin I hissəsinin 12-ci bəndi). Tələbə əməl etməmək 100 ₼ cərimə ilə nəticələnir (İXM, 327.3).
Hansı sənədləri təqdim etməlisiniz
Sürücü əsasən sürücülük vəsiqəsini və nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsini təqdim etməlidir. “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 37-ci maddəsinin I hissəsinin 1-ci bəndinə görə yanınızda olmalı sənədlər bunlardır:
- sürücülük vəsiqəsi (alınıbsa, onu əvəz edən xüsusi arayış);
- nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi;
- avtomobil sizin deyilsə, etibarnamə, icarə müqaviləsi və ya ümumi mülkiyyət şəhadətnaməsi;
- kommersiya daşımalarında xüsusi razılıq, yol (marşrut) vərəqəsi və yük sənədləri, lazım olduqda taxoqraf şəhadətnaməsi.
Əməkdaş yaxınlaşdıqdan sonra sənədləri yoxlanış üçün ona verməli, zərurət olduqda tələbi ilə avtomobildən çıxmalısınız (həmin hissənin 2-ci bəndi). Etibarnamə olmadan idarəetmə 40 ₼, ümumiyyətlə idarəetmə hüququ olmadan sürmə 200 ₼ cərimə ilə nəticələnir (İXM, 332.1 və 332.2).
İcbari sığorta 37-ci maddədəki siyahıda yoxdur, lakin avtomobil sahibi sığorta müqaviləsi bağlamalıdır. Müqavilə olmadıqda fiziki şəxs 50 ₼ cərimə edilir və 20 gün ərzində müqavilə bağlamalıdır (İXM, 469.3). Report.az-ın məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvarında qüvvəyə minən dəyişikliklərlə sürücülük vəsiqəsi, qeydiyyat şəhadətnaməsi və sığorta şəhadətnamələri myGov (EHİS) vasitəsilə rəqəmsal təqdim edilə bilən sənədlər sırasına daxil edilib. Buna baxmayaraq, əsl sənədləri də yanınızda saxlamağınız məsləhətdir.
Sürücünün hüquqları və polisin vəzifələri
Saxlanan sürücü əməkdaşdan özünü təqdim etməsini, dayandırmanın səbəbini və pozuntunun hansı maddəyə aid olduğunu bildirməsini tələb edə bilər. Bu vəzifələr Qanunun 84-cü maddəsinin 5-ci bəndində və 85-ci maddəsinin 3-cü bəndində yazılıb. Əməkdaş forma geyimində olmalı, xidməti vəsiqəsi və şəxsi nömrəli döş nişanı yanında olmalıdır (84-cü maddənin 2-ci və 3-cü bəndləri). O, sürücü ilə nəzakətlə rəftar etməli, şikayət qaydasını izah etməlidir (4-cü və 5-ci bəndlər). “Polis haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin III hissəsinə görə polis adını, soyadını, rütbəsini bildirməli və xidməti vəsiqəsini göstərməlidir.
| Hal | Sürücünün hüququ | Nə etməli |
|---|---|---|
| Əməkdaş yaxınlaşır | Ad, soyad, rütbə və səbəbi bilmək | Sakit qalın, vəsiqəni və döş nişanını soruşun |
| Sənəd tələb olunur | Yalnız qanundakı sənədləri təqdim etmək | Vəsiqə və qeydiyyat şəhadətnaməsini verin |
| Pozuntu ilə razı deyilsiniz | Qərar əvəzinə protokol tərtib olunması | Etirazınızı bildirin, surəti götürün |
| Cərimə yazılır | Qərarın kağız surətini almaq | Nağd pul verməyin, kartla və ya onlayn ödəyin |
| Avtomobil duracağa aparılır | İki nüsxəli aktın bir nüsxəsini almaq | Aktı saxlayın, əsas aradan qalxınca geri alın |
| Sərxoşluq yoxlaması | Yalnız xüsusi cihazla və ya tibbi müayinə ilə yoxlanmaq | Yoxlamadan imtina etməyin |
Sürücünün polisi videoya çəkməsini birbaşa tənzimləyən və ya qadağan edən norma “Yol hərəkəti haqqında” Qanunda, “Polis haqqında” Qanunda və İXM-də yoxdur. Çəkiliş etsəniz, əməkdaşın işinə mane olmayın və sənəd təqdim etmə vəzifəsini yerinə yetirin. Şikayətə baxan yuxarı orqan videomüşahidə yazılarına da baxır (İXM, 126.2).
Protokol, cərimə və ödəmə müddəti
Pozuntu ilə razılaşsanız yerində qərar çıxarılır, razılaşmasanız əməkdaş protokol tərtib edir və iş yuxarı orqana göndərilir (İXM, 124.2, 124.3, 124.4-1). Qərar və ya protokol bort-kompüterdə unikal nömrə ilə tərtib edilir. Onun kağız surəti yerindəcə sizə verilməlidir (124.4, 124.4-1). Qərar elektron kabinetdə yerləşdirilməyənədək cərimənin ödənilməsi tələb edilə bilməz (125.8).
- Ödəmə müddəti: qərar qanuni qüvvəyə mindikdən sonra 30 gün (150.1).
- Güzəşt: qərar qüvvəyə mindiyi gündən 10 gün ərzində ödənilərsə, cərimənin 10 faizindən azad olunursunuz (150.1-1).
- Gecikmə: 30 gündən sonra hər gün üçün 1 faiz dəbbə pulu hesablanır, ən çox 2 ay müddətinə (150.11).
- 2 ay ödənilmədikdə: avtomobilin saxlanması barədə qərar qəbul olunur (150.11).
- 3 ay ödənilmədikdə: idarəetmə hüququ 6 aydan 1 ilədək məhdudlaşdırılır (İXM, 529.3).
Cərimə ödəniş kartı və digər ödəmə alətləri ilə ödənilir (150.4). Əməkdaşın cəriməni birbaşa nağd alması qadağandır və buna görə ona 300–500 ₼ cərimə nəzərdə tutulub (339.4). Rüşvət təklif etməyin: rüşvət vermə 5 000–8 000 ₼ cərimə, azadlığın məhdudlaşdırılması və ya 2 ildən 5 ilədək azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır (Cinayət Məcəlləsi, 312.1). Rüşvət tələb olunarsa, bu barədə polisin 102 xəttinə və ya prokurorluğa bildirin.
Cəriməyə necə etiraz etmək olar
Yol cəriməsi barədə qərardan, qərar sizə rəsmi verildiyi gündən 20 gün ərzində yuxarı səlahiyyətli orqana və ya məhkəməyə şikayət verə bilərsiniz. Bu müddət İXM-in 126.1-ci maddəsində müəyyən edilib. Şikayəti şəxsən, poçtla və ya internetlə göndərmək olar. Yuxarı orqan videoyazılara baxır, araşdırma aparır və qərarı ləğv edir və ya dəyişmədən saxlayır (126.2).
- Məhkəməyə şikayət xətanın törədildiyi yer üzrə rayon (şəhər) məhkəməsinə verilir (129.1.3).
- Kamera ilə çıxarılan elektron qərarlardan şikayət yaşadığınız yer üzrə məhkəməyə verilə bilər (129.1.3-1).
- Şikayətə görə dövlət rüsumu tutulmur (129.5).
- Şikayətə adətən 10 gün ərzində baxılır (131.1).
- Şikayət verilməzsə, qərar şikayət müddəti bitdiyi gün qüvvəyə minir (138.1.1).
Avtomobil cərimə meydançasına nə vaxt aparılır
Avtomobil mühafizə olunan duracağa İXM-in 96.1-ci maddəsində sadalanan hallarda aparılır. Bu hallara sürücüdə və sərnişinlərdə idarəetmə hüququnun olmaması, qeydiyyat nişanının olmaması və ya saxta olması, sürücünün sərxoş olduğuna əsas olması daxildir. Ödənilməmiş cərimə ilə bağlı saxlama qərarı da əsasdır. Saxlama iki nüsxəli aktla rəsmiləşdirilir, bir nüsxəsi sürücüyə verilir (“Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 85-ci maddəsinin 9-cu bəndi). Maneə yaradan qanunsuz dayanma və ya durma halında da avtomobil yaxın duracağa aparıla bilər (həmin maddənin 10-cu bəndi).
Səbəb aradan qalxdıqda və duracaq haqqı ödənildikdə avtomobil dərhal qaytarılır, xüsusi icazə tələb olunmur. Saxlama haqqı növbəti gün saat 00:00-dan hesablanır. İş xitam olunarsa və ya şikayət təmin edilərsə, ödənilmiş haqq geri qaytarılır. Qanunsuz saxlamadan inzibati qaydada və ya məhkəməyə şikayət etmək olar (85-ci maddənin qeydləri).
Sərxoşluq yoxlamasından imtina etmək olarmı
Xeyr, əməkdaşın tələbi ilə sürücü sərxoşluq yoxlamasından keçməlidir. Bu vəzifə “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 37-ci maddəsinin I hissəsinin 13-cü bəndində yazılıb. Sərxoşluq yalnız xüsusi cihazla müəyyən edilə bilər, başqa üsullar yolverilməzdir (83-cü maddənin III hissəsi). Narkotik sərxoşluğu dövlət narkoloji müəssisəsində tibbi müayinə ilə müəyyən olunur. Yoxlamadan imtina edən və ya sərxoşluq əlamətləri açıq görünən sürücü məcburi tibbi müayinəyə göndərilir (85-ci maddənin 8-ci bəndinin qeydi).
İlk dəfə tibbi müayinədən imtina 400 ₼ cərimə və ya idarəetmə hüququnun 6 aydan 1 ilədək məhdudlaşdırılması ilə nəticələnir (İXM, 343.1). Bu, sərxoş idarəetməyə görə tənbehlə eynidir (333.1). Bir il ərzində təkrar imtina olduqda hüquq 2 il məhdudlaşdırılır, üstəlik 500 ₼ cərimə və ya 15 günədək həbs tətbiq olunur (343.1-1). Narkotik sərxoşluğu üçün müayinədən imtina 600 ₼ cərimə və ya hüququn 6 aydan 1 ilədək məhdudlaşdırılmasıdır (343-1.1).
Tez-tez verilən suallar
Polis yalnız sənəd yoxlamaq üçün yolda saxlaya bilərmi?
Xeyr, yalnız sənəd yoxlamaq üçün avtomobil ancaq stasionar postda dayandırıla bilər. Digər yerlərdə qanunda sadalanan əsas olmalıdır (85-ci maddənin 2-ci bəndinin qeydi).
Cəriməni yerində nağd ödəmək olarmı?
Xeyr, cərimə kart və digər ödəmə alətləri ilə ödənilir. Əməkdaşın nağd pul alması inzibati xətadır (İXM, 150.4 və 339.4).
Cəriməyə etiraz üçün nə qədər vaxtım var?
Qərar sizə rəsmi verildiyi gündən 20 gün. Şikayəti şəxsən, poçtla və ya internetlə vermək olar (İXM, 126.1).
Cərimə vaxtında ödənilməsə nə olur?
30 gündən sonra gündə 1 faiz dəbbə pulu hesablanır. 2 aydan sonra avtomobil saxlanıla, 3 aydan sonra sürücülük hüququ məhdudlaşdırıla bilər (İXM, 150.11 və 529.3).
Polisin tələbi ilə maşından düşməliyəmmi?
Bəli, zərurət olduqda əməkdaşın tələbi ilə avtomobildən çıxmalısınız (“Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 37-ci maddəsinin I hissəsinin 2-ci bəndi).
Mənbə: e-qanun.az – “Yol hərəkəti haqqında” Qanun, e-qanun.az – İnzibati Xətalar Məcəlləsi, e-qanun.az – “Polis haqqında” Qanun, e-qanun.az – Cinayət Məcəlləsi, Daxili İşlər Nazirliyi – mia.gov.az, Report.az – 23 sənəd rəqəmsal formata keçirilib
Şərhlər