Azərbaycanda nikah 2026-cı ildə Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələrində, ASAN xidmət mərkəzlərində və ya myGov portalı üzərindən onlayn qeydə alınır. Nikah yaşı 18-dir (Ailə Məcəlləsi, maddə 10), nikah ərizə verildiyi gündən 1 ay sonra bağlanır (maddə 9.1), hamiləlik və digər xüsusi hallarda isə elə həmin gün qeydə alına bilər. Hər iki tərəf əvvəlcədən icbari tibbi müayinədən keçməlidir – yaşayış yeri üzrə dövlət tibb müəssisəsində pulsuz, ASAN xidmətdə hər nəfər üçün 12 manat. Nikahın qeydə alınması üçün dövlət rüsumu 10 manatdır.
Nikah harada qeydə alınır və dövlət rüsumu nə qədərdir
Nikahın dövlət qeydiyyatını Ədliyyə Nazirliyinin vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı orqanları aparır. Ərizə hər iki tərəfin iştirakı ilə şəxsən verilir. Nazirliyin məlumatına görə tərəflər yaşayış yerindən asılı olmayaraq istənilən qeydiyyat şöbəsini, ASAN xidmət mərkəzini və ya xaricdə Azərbaycanın konsulluq idarəsini seçə bilər. ASAN xidmətdə prosedur və rüsum eynidir, üstünlük tibbi arayış, notariat və tərcümə xidmətlərinin bir yerdə olmasıdır.
2024-cü ilin noyabrından etibarən nikah myGov portalında tam elektron qaydada da qeydə alınır. Bu halda tərəflər qeydiyyat şöbəsinə yalnız şəhadətnaməni götürmək üçün gedir; şəhadətnamənin elektron nüsxəsi isə portalın "Ailə məlumatlarım" bölməsində əks olunur.
"Dövlət rüsumu haqqında" Qanunun 12-ci maddəsinə əsasən nikahın qeydə alınması üçün dövlət rüsumu 10 manatdır. Müqayisə üçün: nikahın qarşılıqlı razılıqla pozulması 20 manat, təkrar nikah şəhadətnaməsi 3 manat, ad-soyad dəyişikliyinin qeydiyyatı 15 manatdır. Rüsum qeydiyyat şöbəsində, ASAN ödəniş terminallarında və ya myGov-da onlayn ödənilir.
Təntənəli qeydiyyat
Təntənəli qeydiyyat
Nikah üçün tələb olunan sənədlər
Azərbaycan vətəndaşları arasında nikah üçün sənədlər minimumdur, çünki məlumatların çoxu Elektron Hökumət İnformasiya Sistemindən avtomatik alınır (Ailə Məcəlləsi, maddə 164.1):
- hər iki tərəfin birgə yazılı ərizəsi (Ədliyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi forma, yerində doldurulur);
- hər iki tərəfin şəxsiyyət vəsiqəsi;
- tibbi müayinədən keçməyi təsdiq edən arayış – 2024-cü ildən tibb müəssisəsi tərəfindən elektron imza ilə birbaşa Ədliyyə Nazirliyinin sisteminə göndərilir, kağız arayış yalnız elektron əldə etmək mümkün olmadıqda tələb olunur (maddə 13.3–13.4);
- əvvəl nikahda olmuş şəxslər üçün nikahın pozulması və ya həyat yoldaşının ölümü haqqında şəhadətnamə (reyestrdə varsa, tələb edilmir);
- dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd – 10 manat.
Qeydiyyat orqanının vəzifəli şəxsləri tibbi müayinənin nəticələrini tələb edə bilməz; arayış yalnız müayinədən keçmə faktını təsdiq edir, nəticələr həkim sirridir (maddə 13.6).
Nikah yaşı, nikaha mane olan hallar və 1 aylıq gözləmə müddəti
Azərbaycanda nikah yaşı həm kişilər, həm də qadınlar üçün 18-dir (maddə 10.1). Üzürlü səbəblər olduqda yaşadıqları ərazinin icra hakimiyyəti orqanı tərəflərin xahişi ilə nikah yaşını ən çox 1 il azaltmağa icazə verə bilər, yəni 17 yaşda nikah yalnız rəsmi icazə ilə mümkündür. Nikahın bağlanması üçün tərəflərin yazılı razılığı, nikah yaşına çatması və tibbi müayinədən keçməsi zəruridir (maddə 11).
Ailə Məcəlləsinin 12-ci maddəsinə görə aşağıdakı şəxslər arasında nikah bağlana bilməz:
- yaxın qohumlar – valideyn və uşaq, baba-nənə və nəvə, doğma və ögey qardaş-bacı, həmçinin ümumi bioloji baba və ya nənəsi olan əmi-dayı-bibi-xala uşaqları (xalaoğlu, əmiqızı və s.);
- övladlığa götürənlə övladlığa götürülən;
- artıq başqası ilə nikahda olan şəxslər;
- tibbi müayinədən keçməyən şəxslər;
- Azərbaycanda qanunsuz olan əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər;
- məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslər.
Ərizədən sonra gözləmə müddəti
Nikah ərizə verildiyi gündən 1 ay sonra tərəflərin iştirakı ilə bağlanır (maddə 9.1). Üzürlü səbəblər olduqda qeydiyyat orqanı bu müddəti azalda və ya 1 aydan çox olmayan müddətə uzada bilər (maddə 9.2). Xüsusi hallarda – hamiləlik, uşağın doğulması və digər hallarda – nikah ərizə verilən gün bağlana bilər (maddə 9.3). Ədliyyə Nazirliyi hər iki tərəfin 50 yaşından yuxarı olmasını da müddətin qısaldılması üçün əsas kimi göstərir; təcrübədə uzunmüddətli ezamiyyət, ağır xəstəlik və hərbi xidmətə çağırış da üzürlü səbəb sayılır. Ər-arvadın hüquq və vəzifələri nikahın dövlət qeydiyyatı günündən yaranır.
İcbari tibbi müayinə: hansı testlər, harada, nə qədər
2015-ci il iyunun 1-dən nikaha daxil olmaq istəyən şəxslər Nazirlər Kabinetinin müəyyən etdiyi xəstəliklər üzrə tibbi müayinədən keçməlidir (maddə 13.1). Müayinə yaşayış yeri üzrə dövlət və ya bələdiyyə tibb müəssisəsində dövlət büdcəsi və ya icbari tibbi sığorta hesabına pulsuz aparılır (maddə 13.2). Müayinə ilə yanaşı tibbi-genetik, tibbi-psixoloji və ailənin planlaşdırılması məsələləri üzrə məsləhət də verilir. Səhiyyə Nazirliyinin açıqlamalarına görə müayinə ilk növbədə HİV, sifilis və talassemiya daşıyıcılığı üzrə aparılır; qan testlərinin dəqiq siyahısını müraciət etdiyiniz tibb müəssisəsindən dəqiqləşdirin.
| Harada | Qiymət | Müddət | Qeyd |
|---|---|---|---|
| Yaşayış yeri üzrə dövlət poliklinikası | Pulsuz | Müəssisədən asılıdır | Ailə Məcəlləsi, maddə 13.2 |
| ASAN xidmət (tibb xidmətləri) | Hər nəfər 12 manat | Bakı və Sumqayıtda 14, regionlarda 9 iş günü | Şəxsiyyət vəsiqəsi ilə şəxsən iştirak |
| Xaricdə konsulluqda nikah | Öz vəsaiti hesabına | Seçilmiş xarici tibb müəssisəsi | Maddə 13.5-1 |
ASAN xidmətin məlumatına görə arayış qan analizinin cavab tarixindən 1 ay etibarlıdır, buna görə müayinəni ərizə verməyə yaxın vaxtda keçmək məsləhətdir. Müayinədə xəstəlik aşkarlanması nikaha qadağa demək deyil: nəticələr tərəflərə bildirilir və onlar qərarı özləri verir. Lakin tərəflərdən biri dəri-zöhrəvi xəstəliyini və ya HİV-i digərindən gizlədərsə, o biri tərəf nikahın etibarsız sayılması üçün məhkəməyə müraciət edə bilər (maddə 13.7).
– nikahın musiqi, şahidlər və qonaqların iştirakı ilə xüsusi zalda bağlanması – qeydiyyat şöbələrinin nikah evlərində və bir sıra ASAN xidmət mərkəzlərində təşkil olunur. Bu, əlavə xidmətdir: tarixi və şərtləri əvvəlcədən seçdiyiniz mərkəzlə razılaşdırmaq lazımdır, xidmət haqqı mərkəzdən asılı olaraq fərqlənə bilər. Adi qeydiyyat üçün şahid tələb olunmur.Əcnəbi ilə nikah: əlavə sənədlər
Əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslə nikah eyni qeydiyyat orqanlarında bağlanır, lakin əcnəbi tərəf əlavə sənədlər təqdim etməlidir:
- etibarlı pasport və onun Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcüməsi;
- vətəndaşı olduğu və ya daimi yaşadığı ölkənin səlahiyyətli orqanının verdiyi ailə vəziyyəti haqqında arayış (nikahda olmaması barədə) – apostil və ya konsul leqallaşdırması ilə, tərcüməsi notarial təsdiqlənmiş; arayış, bir qayda olaraq, verildiyi gündən 6 ay etibarlıdır;
- Azərbaycanda qanuni əsaslarla olmasını təsdiq edən sənəd – viza, müvəqqəti olma qeydiyyatı və ya yaşayış icazəsi; ölkədə qanunsuz olan əcnəbi ilə nikah bağlanmır (maddə 12.0.3-2);
- əvvəlki nikahın pozulması və ya həyat yoldaşının ölümü haqqında leqallaşdırılmış sənəd (varsa);
- Azərbaycanda keçirilmiş tibbi müayinə arayışı – əcnəbi tərəf də müayinədən keçməlidir.
Apostil 1961-ci il Haaqa Konvensiyasına qoşulmuş ölkələrin sənədləri üçün kifayətdir; digər ölkələrin sənədləri konsul leqallaşdırmasından keçməlidir. Bəzi ölkələrlə (məsələn, MDB ölkələri) hüquqi yardım müqavilələri leqallaşdırma tələbini aradan qaldırır. Hansı sənədin tələb olunduğunu ərizədən əvvəl qeydiyyat şöbəsi ilə dəqiqləşdirin.
Nikah müqaviləsi və soyad dəyişikliyi
Nikah müqaviləsi nikah dövründə və nikah pozulduqda ər-arvadın əmlak hüquq və vəzifələrini müəyyən edən sazişdir (maddə 38). O, nikahın qeydiyyatından əvvəl və ya nikah dövründə istənilən vaxt yazılı formada bağlanır və notariat qaydasında təsdiq olunur (maddə 39); qeydiyyatdan əvvəl bağlanmış müqavilə nikahın qeydə alındığı gündən qüvvəyə minir. Müqavilə ilə birgə mülkiyyət rejimi dəyişdirilə, paylı və ya ayrıca mülkiyyət tətbiq edilə bilər, lakin uşaqlara dair hüquqlar, şəxsi qeyri-əmlak münasibətləri və məhkəməyə müraciət hüququ məhdudlaşdırıla bilməz. Nikah müqaviləsi olmadıqda nikah dövründə əldə edilən əmlak ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti sayılır (maddə 32).
Soyad məsələsi ərizədə həll olunur (maddə 30): tərəflər birinin soyadını ümumi soyad seçə, hər biri öz soyadını saxlaya və ya həyat yoldaşının soyadını öz soyadı ilə birləşdirə bilər. Hər iki tərəfin artıq qoşa soyadı varsa, birləşdirməyə icazə verilmir. Soyadını dəyişən tərəf nikah şəhadətnaməsi əsasında bir ay ərzində yeni şəxsiyyət vəsiqəsi almalı, sonra isə bank, iş yeri və digər sənədləri yeniləməlidir. Nikah pozulduqda ümumi soyadı saxlamaq və ya əvvəlki soyadı bərpa etmək hüququ var.
myGov və ASAN vasitəsilə onlayn müraciət
Elektron qeydiyyat üçün hər iki tərəfin tibbi müayinəsi tamamlanmış və nəticələr sistemə yüklənmiş olmalıdır – bu adətən analizlərdən sonra təxminən 14 gün çəkir. Sonrakı addımlar belədir:
- myGov portalına (my.gov.az) ASAN Login və ya SİMA ilə daxil olub "Nikahın qeydiyyatı" xidmətini seçin.
- Sistem hər iki tərəfin tibbi arayışını yoxlayır; ekranda FİN və təsdiq kodu görünür.
- Tərəflərdən biri FİN və təsdiq kodunu digərinə göndərir, o da öz hesabından ərizəni təsdiqləyir.
- Nikahdan sonrakı soyad və şəhadətnamənin alınacağı qeydiyyat şöbəsi və ya ASAN mərkəzi seçilir.
- 1 aylıq gözləmə müddəti bitdikdən sonra bildiriş gəlir, 10 manat rüsum onlayn ödənilir və nikah qeydə alınır.
- Kağız şəhadətnamə seçilmiş mərkəzdən götürülür, elektron nüsxə "Ailə məlumatlarım" bölməsində əks olunur.
Elektron qaydada yalnız Azərbaycan vətəndaşları arasında nikah qeydə alınır; əcnəbi ilə nikah və müddətin qısaldılması tələb olunan hallar üçün şəxsən müraciət lazımdır. e-gov.az portalında da "Nikahın qeydiyyatı üçün onlayn müraciət" xidməti mövcuddur və ərizənin ilkin verilməsinə, sonra isə şəxsən iştiraka imkan yaradır.
Tez-tez verilən suallar
Nikah ərizəsi verildikdən neçə gün sonra nikah bağlanır?
1 ay sonra (Ailə Məcəlləsi, maddə 9.1). Üzürlü səbəblə müddət qısaldıla bilər, hamiləlik və uşağın doğulması hallarında nikah elə ərizə günü bağlana bilər.
Nikah qeydiyyatı neçə manatdır?
Dövlət rüsumu 10 manatdır. ASAN xidmətdə tibbi arayış ayrıca hər nəfər üçün 12 manat, dövlət poliklinikasında isə pulsuzdur. Təntənəli qeydiyyat üçün əlavə xidmət haqqı ola bilər.
Tibbi müayinə olmadan nikah bağlamaq olarmı?
Xeyr. Tibbi müayinədən keçməyən şəxslər arasında nikahın bağlanmasına yol verilmir (maddə 12.0.3-1). Arayış yalnız müayinə faktını təsdiq edir, nəticələr açıqlanmır.
17 yaşda evlənmək mümkündürmü?
Yalnız üzürlü səbəb olduqda və yaşayış yeri üzrə icra hakimiyyəti orqanının nikah yaşını 1 il azaltması barədə icazəsi ilə (maddə 10.2). 17 yaşdan aşağı nikah mümkün deyil.
Əcnəbi vətəndaş hansı sənədi mütləq gətirməlidir?
Öz ölkəsindən nikahda olmaması barədə apostilli və ya leqallaşdırılmış arayış, pasportun notarial tərcüməsi və Azərbaycanda qanuni olmasını təsdiq edən sənəd. O da tibbi müayinədən keçməlidir.
Nikah şəhadətnaməsini itirsəm nə etməli?
Qeydiyyat şöbəsinə, ASAN xidmətə və ya myGov-a müraciət edib təkrar şəhadətnamə almaq olar; dövlət rüsumu 3 manatdır.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi (e-qanun.az), Ədliyyə Nazirliyi – dövlət rüsumları, Ədliyyə Nazirliyi – vətəndaşlıq vəziyyəti aktları, ASAN xidmət, Tech.az
Şərhlər