Bu gün, oktyabrın 20-də Zəngilan şəhərinin erməni işğalından azad edilməsindən altı il ötür. 2023-cü il iyulun 31-də imzalanmış sərəncama əsasən bu tarix hər il Zəngilan Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. İldönümü ərəfəsində, oktyabrın 19-da Cəbrayılda keçirilən iclasda azad edilmiş ərazilərdə minatəmizləmənin son yekunları açıqlanıb.
Altı il əvvəl Zəngilanda nə baş verdi
Azərbaycan Ordusu 2020-ci il sentyabrın 27-də başladığı əks-hücum əməliyyatlarının 24-cü günü Zəngilan rayonunun ərazisinə daxil olub. Oktyabrın 20-də Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Zəngilan şəhərinin, eləcə də rayonun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan və Muğanlı kəndlərinin azad edildiyini elan edib.
Həmin gün Füzuli rayonunun Dördçinar, Kürdlər, Yuxarı Əbdürrəhmanlı, Qarğabazar, Aşağı Veysəlli, Yuxarı Aybasanlı, Cəbrayıl rayonunun Safarşa, Həsənqaydı, Fuğanlı, İmambağı, Daş Veysəlli, Ağtəpə, Yarəhmədli, Xocavənd rayonunun isə Ağcakənd, Mülküdərə, Daşbaşı, Günəşli və Çinarlı kəndləri də işğaldan təmizlənib. Mediada yayılan xronikaya görə, Zəngilan uğrunda döyüşlərin nəticəsində şəhərlə yanaşı rayonun 4 qəsəbəsi və 49 kəndi azad olunub, Azərbaycan–İran dövlət sərhədinin bu hissəsi üzərində nəzarət bərpa edilib.
Döyüşlərdə şücaət göstərən hərbçilər üçün “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edilib. Publika.az-ın məlumatına görə, Silahlı Qüvvələrin 6974 hərbi qulluqçusu bu medalla təltif olunub.
Minatəmizləmə: Cəbrayılda yekunlar açıqlandı
Əlaqələndirmə Qərargahının İdarələrarası Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərən Minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizləmə üzrə İşçi qrupun növbəti iclası oktyabrın 19-da Cəbrayıl şəhərində keçirilib. İclasdan əvvəl qrup üzvləri ANAMA-nın Cəbrayıl rayonunun Həsənli kəndində, yerli podratçı şirkətin isə Quycaq kəndində apardığı humanitar minatəmizləmə işləri ilə tanış olublar.
İclasda açıqlanan məlumata görə, Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında 100 930 hektar olmaqla, ümumilikdə 308 945 hektar ərazi mina və digər partlayıcı sursatlardan təmizlənib. Əməliyyatlar zamanı 267 932 partlayıcı qurğu aşkarlanaraq zərərsizləşdirilib. Bundan əlavə, keçmiş təmas xətti boyunca minalarla yüksək dərəcədə çirklənmiş 412 kilometrlik ərazidə çəpərləmə işləri aparılıb.
İşçi qrupun rəhbəri, Minatəmizləmə Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov qurumlararası koordinasiyanın və ərazilərin təhlükəsiz istifadəsinin vacibliyini vurğulayıb. Prezidentin Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında xüsusi nümayəndəsi Vahid Hacıyev isə bildirib ki, torpaqların minalardan təmizlənməsi “əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının sürətləndirilməsi” baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Böyük qayıdış Zəngilandan başlayıb
İşğaldan azad olunmuş ərazilərə köç prosesinin ilk ünvanı məhz Zəngilan olub. 2021-ci ilin aprelində “ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında Ağalı kəndinin təməli qoyulub, sakinlərin bu kəndə köçürülməsinə 2022-ci ilin iyulunda başlanılıb və proses davam etdirilir. Rayonda həmçinin Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı inşa edilib: aeroportun açılışı 2022-ci il oktyabrın 20-də, şəhərin azad edilməsinin ikinci ildönümündə olub.
Minatəmizləmə ilə paralel olaraq rayonda enerji, yol və digər infrastruktur layihələri icra olunur. Rəsmi şəxslərin açıqlamalarına görə, yeni yaşayış məntəqələrində sakinlərin məskunlaşmasının sürəti birbaşa ərazilərin minalardan təmizlənməsi ilə bağlıdır.
Arxa plan: 27 illik işğal
Zəngilan rayonu Qarabağın cənubunda, İranla sərhəddə yerləşir, ərazisi 707 kvadratkilometrdir. Rayon 1993-cü ilin oktyabr ayının sonunda Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Həmin vaxt rayon 1 şəhər, 5 qəsəbə və 79 kənddən ibarət olub. Mənbələrin məlumatına görə, işğaldan əvvəl zəngilanlılar 67 gün mühasirə şəraitində müqavimət göstərib, rayon 235 şəhid verib.
İşğal illərində şəhər və kəndlər, tarixi və dini abidələr dağıdılıb, “Bəsitçay” Dövlət Təbiət Qoruğunda Şərq çinarlarına ziyan vurulub. Ermənistandakı Qacaran və Qafan mədən-filizsaflaşdırma kombinatlarının tullantıları ilə çirklənən Oxçuçay hələ də ekoloji problem kimi gündəmdə qalır.
Şərhlər