Azərbaycanda hərəkətdə olan avtomobili idarə edərkən telefonu əlində saxlayıb ondan istifadə edən sürücülər yol polisinin foto və videokameraları vasitəsilə də aşkarlanaraq cərimələnəcək. Milli Məclis 30 oktyabr 2026-cı il plenar iclasında İnzibati Xətalar Məcəlləsinə bu barədə dəyişiklikləri müzakirə edib və qanun layihəsini səsverməyə çıxararaq birinci oxunuşda qəbul edib. Pozuntuya görə nəzərdə tutulan cərimə 50 manatdır.
Hazırda bu pozuntu foto və videokameralarla aşkarlanan inzibati xətaların siyahısına daxil deyil. Dəyişiklik qüvvəyə mindikdən sonra sürücünün sükan arxasında telefonla danışması və ya onu əlində tutaraq istifadə etməsi xüsusi texniki vasitələrin çəkdiyi görüntülər əsasında da sübuta yetiriləcək.
Nə dəyişir
Qüvvədə olan Məcəlləyə görə, bəzi inzibati xətalar foto və ya video qeydiyyat funksiyasına malik xüsusi texniki vasitələrlə aşkar edilir və bu işlər üzrə icraat ənənəvi qaydadan fərqlənir. Layihə bu siyahıya iki yeni maddənin əlavə olunmasını nəzərdə tutur:
- 342.6-cı maddə – “nəqliyyat vasitəsinin hərəkəti zamanı sürücünün telefonu əldə saxlamaqla ondan istifadə etməsi”; cərimə 50 manat.
- 428.5-ci maddə – nəqliyyat vasitələrində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı olmadan və ya reklamın yerləşdirilməsi qaydaları pozulmaqla reklam yayılması.
- Layihə əvvəlcə 27 oktyabrda Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsində müzakirə olunub.
- Plenar iclasda birinci oxunuşda qəbul edilib; tətbiq tarixi hələ açıqlanmayıb.
Avtomobillərdə icazəsiz reklamla bağlı cərimələrə gəlincə, Trend-in məlumatına görə, qüvvədə olan Məcəllədə bu pozuntuya görə fiziki şəxslər 30–50 manat, vəzifəli şəxslər 150–200 manat, hüquqi şəxslər isə 1500–2000 manat məbləğində cərimələnir. Agentlik layihədə bu cərimələrin azaldılmasının da təklif olunduğunu yazır, lakin yeni məbləğlər açıqlanmayıb. APA-nın yaydığı məlumatda fiziki şəxslər üçün cərimə 50 manat kimi göstərilir.
Ümumi cərimə məbləğləri, bal sistemi və ödəniş qaydaları ilə yol hərəkəti cərimələri cədvəlimizdə tanış olmaq olar.
Ekspert: hansı hal cərimələnir, hansı yox
Nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert, hüquqşünas Ərşad Hüseynov Trend-ə açıqlamasında bildirib ki, qanun yalnız telefonun əldə tutularaq istifadə edilməsini cəzalandırır. Onun sözlərinə görə, telefon xüsusi dayağa yerləşdirildikdə və ya avtomobilin monitoru vasitəsilə istifadə olunduqda cərimə tətbiq edilmir: “Sadəcə, mövcud qanunvericilikdə bu hallara görə ayrıca cərimə və ya qadağa nəzərdə tutulmayıb”. Ekspert bununla belə qeyd edib ki, belə istifadə də sürücünün diqqətini yayındıra bilər.
Ə. Hüseynov kameralarla aşkarlanan pozuntularda sübutun aydın olmasının vacibliyini vurğulayıb. O xatırladıb ki, sürücü əlini sadəcə qulağına qaldıra və ya əlində telefona bənzər başqa əşya saxlaya bilər: “Əks halda, sürücünün əlində telefona bənzər başqa bir əşya ola bilər”. Ekspertin fikrincə, “birincisi, əldə olunan görüntülər aydın və kifayət qədər keyfiyyətli olmalıdır”, avtomatik çıxarılan qərarlar isə elektron imza ilə təsdiqlənməzdən əvvəl yoxlanılmalıdır.
Yol polisi tərəfindən saxlanılan sürücünün hüquqları, protokola etiraz və şikayət yolları barədə ətraflı məlumat yol polisi saxlayanda sürücünün hüquqları bələdçimizdə toplanıb.
Növbəti addımlar
Birinci oxunuşda qəbul edilən layihənin qüvvəyə minməsi üçün o, Milli Məclisdə növbəti oxunuşlardan keçməli və qanun kimi imzalanaraq dərc olunmalıdır. Kameraların bu pozuntuları hansı texniki həll ilə tanıyacağı və yeni qaydanın nə vaxtdan tətbiq ediləcəyi barədə rəsmi məlumat hələ yoxdur. Hazırda da sükan arxasında telefonu əldə tutaraq istifadə etməyə görə 50 manat cərimə qüvvədədir, sadəcə bu pozuntu hələlik kameralarla avtomatik aşkarlanan xətalar sırasında deyil.
Şərhlər