Şamaxı Bakıdan avtomobil yolu ilə təxminən 120 km məsafədədir: şəxsi avtomobillə 1,5–2 saat, Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından gedən avtobus və mikroavtobuslarla isə təxminən 2 saat çəkir, bilet orta hesabla 5–6 manat civarındadır. Şəhərin özündə 743-cü ilə aid Cümə məscidi və Yeddi Gümbəz türbələri, 22 km şimalda, dəniz səviyyəsindən 1 500 m hündürlükdə isə Pirqulu – Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası, Pirqulu Dövlət Təbiət Qoruğu və 1 000 hektarlıq Şamaxı Safari Parkı yerləşir. Bir günlük səfər mümkündür, lakin rəsədxanada ulduz müşahidəsi və Meysəri şərab turu üçün 2 günlük marşrut daha rahatdır.
Bakıdan Şamaxıya necə getmək olar
Şamaxı Bakıdan qərbə, Bakı–Şamaxı–Yevlax magistralı (M4) üzərində yerləşir. Avtomobillə yol Abşeron yaylasından keçərək Ağsu aşırımına doğru qalxır; yolun ikinci yarısı dağlıq və mənzərəlidir.
| Nəqliyyat | Müddət | Təxmini qiymət | Qeyd |
|---|---|---|---|
| Şəxsi avtomobil | 1,5–2 saat | Yanacaq ~15–20 ₼ (gediş-gəliş) | Pirquluya qədər daha 30–40 dəq |
| Avtobus / mikroavtobus | ~2 saat | ~5–6 ₼ | Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından, gün ərzində bir neçə reys |
| Taksi / transfer | ~2 saat | 60–150 ₼ (bir istiqamət) | Qrup üçün sərfəlidir, Pirquluya çatdırır |
| Günlük tur (Şamaxı + Qəbələ) | 10–12 saat | 50–120 ₼ / nəfər | Bələdçi, nəqliyyat daxil; rəsədxana adətən daxil deyil |
Avtobus biletlərini avtovağzalın kassasından və ya "Biletim" tətbiqindən almaq olar; cari qiyməti və cədvəli avtovagzal.az saytından dəqiqləşdirin. Şamaxı avtovağzalından Pirqulu istiqamətinə ictimai nəqliyyat seyrəkdir – rəsədxanaya və Safari Parka yerli taksi (10–20 ₼) və ya öz avtomobilinizlə qalxmaq lazımdır.
Cümə məscidi, Yeddi Gümbəz və Gülüstan qalası
Şamaxı Cümə məscidi – 743-cü il
Şamaxı Cümə məscidi Azərbaycanın və bütün Qafqazın ən qədim məscidlərindən biridir: tikinti tarixi hicri 126-cı (miladi 743-cü) ilə aid edilir. Məscid Şirvanşahlar dövründə, XII əsrin sonunda Mənuçöhr III tərəfindən yenidən qurulmuş, 1859 və 1902-ci il zəlzələlərində ağır zədələnmiş, 1918-ci ilin mart hadisələrində yandırılmışdır. Hazırkı görünüşü 2010–2013-cü illərdə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə aparılan əsaslı bərpanın nəticəsidir; məscid 17 may 2013-cü ildə yenidən açılıb.
- Üç zallı plan, hər zalın öz mehrabı və girişi var; ölçüləri təxminən 46 × 28 m.
- Mərkəzi zal eyni vaxtda 1 500 nəfərlik, minarələrin hündürlüyü 36,4 m.
- Giriş pulsuzdur; namaz vaxtlarında və cümə günü günortadan sonra turist ziyarətini məhdudlaşdırmaq lazımdır. Qadınlar üçün baş örtüyü, hamı üçün qapalı geyim tövsiyə olunur.
Yeddi Gümbəz türbələri və Gülüstan qalası
Yeddi Gümbəz Şamaxının cənub-qərb kənarında, Şahəndan qəbiristanlığında yerləşən XVIII–XIX əsr türbələr kompleksidir. Burada Şamaxı xanlarının (Mustafa xan və ailəsi) səkkizguşəli gümbəzli türbələri yerləşir; bir hissəsi dağılmış, bir neçəsi isə yaxşı qalmışdır. Təpədən şəhərin və Pirsaat vadisinin mənzərəsi açılır. Giriş pulsuzdur, ziyarət 20–30 dəqiqə çəkir.
Gülüstan qalası Şamaxıdan 3–4 km şimal-qərbdə, Böyük Xınıslı kəndi yaxınlığında, ətraf əraziyə nisbətən 190–200 m hündür təpənin üzərindədir. IX əsrdə salındığı ehtimal edilir, XII–XIII əsrlərdə Şirvanşahların ikinci iqamətgahı və sığınacaq qalası kimi möhkəmləndirilib; 1538-ci ildə Səfəvi qoşunları uzun mühasirədən sonra qalanı alıb. Bu gün divar və bürc qalıqları qalır; təpəyə piyada qalxış 20–30 dəqiqədir, rahat ayaqqabı lazımdır.
Pirqulu – Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
AMEA-nın Nəsirəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası (ŞAR) 17 noyabr 1959-cu ildə yaradılıb və Şamaxıdan 22 km şimalda, Pirqulu (Y. Məmmədəliyev qəsəbəsi) ərazisində, dəniz səviyyəsindən 1 435–1 500 m hündürlükdə yerləşir. Qafqazın ən böyük rəsədxanasıdır: əsas aləti 1966-cı ildə quraşdırılmış 2 metrlik "Carl Zeiss" reflektorudur, bundan başqa 70 sm, 60 sm və 35 sm teleskoplar fəaliyyət göstərir.
Ziyarət qaydası. Rəsədxana elmi müəssisədir və sərbəst gəzinti üçün açıq deyil; ziyarət əvvəlcədən sifarişlə, ekskursiya formasında keçirilir. Rəsmi sayta (shao.az) görə ekskursiyalar Astronomiya Muzeyinə və teleskoplara təşkil olunur, əlaqə telefonları saytın "Ekskursiyalar" bölməsində verilib (ekskursiya üzrə: +994 51 454 94 64; ümumi: +994 50 769 87 13). Rəsədxananın ərazisində turistlər üçün bir və ikimərtəbəli kotteclər, 1–3 otaqlı mənzillər və yeməkxana var – gecələmə də rəsədxana vasitəsilə sifariş edilir.
- Gündüz ekskursiyası: muzey, 2 metrlik teleskopun qülləsi, tarixi fotolar; təxminən 1–1,5 saat.
- Gecə müşahidəsi ("teleskop gecələri"): hava açıq olduqda kiçik teleskoplarla Ay, planetlər və ulduz topalarına baxış; yay aylarında və aysız gecələrdə ən yaxşıdır. Gecə proqramını mütləq əvvəlcədən razılaşdırın.
- Qiymət: rəsmi sabit tarif açıqlanmır, qrupun sayından və proqramdan asılı olaraq müəyyən edilir – zəng edərkən dəqiqləşdirin.
- Pirquluda hətta yayda gecələr sərin olur (10–15 °C), isti geyim götürün.
Pirqulu Dövlət Təbiət Qoruğu və Safari Park
Pirqulu Dövlət Təbiət Qoruğu 25 dekabr 1968-ci ildə yaradılıb, 2003-cü ildə genişləndirilərək sahəsi təxminən 4 274 hektara çatıb. Qoruq Böyük Qafqazın cənub-şərq yamaclarındakı dağ-meşə ekosistemini qoruyur: palıd, fıstıq, vələs meşələri, 60-dan çox heyvan növü (qonur ayı, canavar, vaşaq, cüyür, çöl donuzu). Qoruğun özünə giriş məhduddur, lakin ətrafındakı Pirqulu istirahət zonası – meşə yolları, piknik yerləri, kotteclər və kiçik otellər – Bakı sakinlərinin ən sevimli yay istirahət yerlərindən biridir.
Şamaxı Safari Parkı Pirqulu–Dəmirçi yolu üzərində, 1 000 hektardan çox meşə ərazisində yerləşir; parkda maral, Altay maralı, muflon, bizon, yak, alpaka və lama kimi 1 000-dən çox heyvan yarım-sərbəst şəraitdə saxlanılır. Ziyarət yalnız parkın öz nəqliyyatı ilə (açıq "KamAZ" avtobusu və ya cip) təşkil olunan 2 saatlıq safari turu formasındadır; tur 2 000 m hündürlükdəki baxış nöqtəsinə qədər qalxır. Giriş qiyməti turizm saytlarına görə yerli vətəndaşlar üçün ~20 ₼, əcnəbilər üçün ~40 ₼-dir; mövsümdən və hava şəraitindən asılı olaraq park bağlı ola bilər, ona görə əvvəlcədən telefonla (+994 50 801 17 17) dəqiqləşdirin.
Dəmirçi kəndi, Meysəri və Şamaxı şərabçılığı
Dəmirçi Pirquludan Lahıca gedən dağ yolu üzərində, Şamaxıdan təxminən 28 km məsafədə yerləşən qədim kənddir. 2018-ci ildə açılan Dəmirçi Arxeologiya Muzeyində kəndin ətrafında aşkarlanmış antik qəbirlər və tapıntılar nümayiş olunur; kompleksdə çayxana, suvenir dükanları və 755-ci ilə aid edilən (2017-ci ildə yenidən qurulmuş) kiçik məscid var. Yol əsasən asfaltlanıb, lakin qış aylarında qarla bağlana bilər.
Şərabçılıq. Şamaxı Şirvan şərabçılıq zonasının mərkəzidir. Şəhərdən bir neçə km qərbdə, Meysəri kəndindəki "Şirvan Şərabları" (Meysəri) müəssisəsi Azərbaycanda Aİ sertifikatı ilə ilk üzvi (orqanik) şərab istehsalçısıdır; 2014-cü ildə 40 hektarla başlayan üzümlüklər bu gün 310 hektardır. Müəssisədə şərab muzeyi, "Abqora" restoranı və qonaq evi fəaliyyət göstərir; dequstasiya turu əvvəlcədən sifarişlə (tel. +994 12 565 00 40) keçirilir, iş vaxtı bazar ertəsi–şənbə 08:00–19:00-dur. Dequstasiyanın qiyməti seçilən şərabların sayından asılıdır – adətən nəfər başına 20–40 ₼ civarında; dəqiq qiyməti müəssisədən soruşun. Avqust–sentyabrda Meysəridə Üzüm və Şərab festivalı keçirilir.
Yerli mətbəx və otellər
Şamaxının ən məşhur şirniyyatı Şamaxı mütəkkəsidir – qoz və ya fındıq içli, qatlı, xırda rulet-şirniyyat; şəhər mərkəzindəki şirniyyat sexlərindən kiloqramı 15–25 ₼-ə almaq olar. Bundan başqa dağ kəndlərinin qoyun əti ilə hazırlanan piti, Cümə məscidi ətrafındakı küçə dükanlarında satılan göyərtili qutab (ədədi 1–1,5 ₼), Pirqulu bal və südməhsulları məşhurdur. Şənbə-bazar günləri şəhərdə kəndli bazarı qurulur.
| Yerləşmə | Yer | Təxmini qiymət (gecə, 2 nəfər) |
|---|---|---|
| Shamakhi Palace Sharadil (5 ulduz) | Şərədil kəndi, dağ yamacı | 170–250 ₼ |
| Shirvan Grand / Shirvan Hotel & Spa | Şamaxı şəhəri | 100–180 ₼ |
| Green Village, Pirqulu kottecləri | Pirqulu istirahət zonası | 120–250 ₼ (kottec 4–6 nəfər) |
| Rəsədxananın qonaq kottecləri | Pirqulu, rəsədxana ərazisi | Sifarişlə, qiymət müəssisədən |
| Qonaq evləri, mənzillər | Şamaxı, Meysəri, Dəmirçi | 40–80 ₼ |
Qiymətlər 2026-cı ilin mövsümi göstəriciləridir; iyul–avqust və Novruz günlərində otellər dolur və qiymətlər 20–30 % artır, buna görə əvvəlcədən sifariş edin.
İki günlük marşrut və mövsüm
- 1-ci gün, səhər: Bakıdan 08:00-da çıxış; yolüstü Mərəzədəki Diri Baba türbəsi (15 dəq); 10:30-da Şamaxı – Cümə məscidi, şəhər mərkəzi, mütəkkə alışı.
- 1-ci gün, günorta: Yeddi Gümbəz, sonra Gülüstan qalasına qısa yürüş; nahar şəhərdə (piti, qutab).
- 1-ci gün, axşam: Pirquluya qalxış (22 km, 35–40 dəq), kottec və ya rəsədxana ərazisində yerləşmə; əvvəlcədən razılaşdırılmış gecə teleskop müşahidəsi.
- 2-ci gün, səhər: Rəsədxananın muzey ekskursiyası; Safari Parkda 2 saatlıq tur (əvvəlcədən sifariş).
- 2-ci gün, günorta: Dəmirçi kəndi və arxeologiya muzeyi, nahar çayxanada; geri dönüşdə Meysəridə şərab dequstasiyası (sürücü istisna olmaqla), 19:00-a Bakı.
Mövsüm. May–iyun yaşıllıq və çiçəklənmə, iyul–avqust Bakının istisindən qaçmaq üçün ən sərfəli dövrdür (Pirquluda gündüz 22–26 °C). Sentyabr–oktyabr üzüm yığımı, şərab festivalı və payız rəngləri ilə seçilir; göy ən aydın bu aylarda olur, ulduz müşahidəsi üçün idealdır. Qışda Pirqulu yolu qar və buz səbəbindən çətinləşir, Safari Park və Dəmirçi yolu bağlana bilər; rəsədxana və məscid isə il boyu ziyarət üçün açıqdır.
Tez-tez verilən suallar
Bakıdan Şamaxıya avtobus neçəyədir və nə qədər çəkir?
Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından Şamaxıya avtobus və mikroavtobuslar gün ərzində bir neçə dəfə yola düşür, yol təxminən 2 saat, bilet 5–6 manat civarındadır. Cari cədvəli avtovagzal.az-dan yoxlayın.
Rəsədxanaya icazəsiz girmək olar?
Xeyr. ŞAR elmi müəssisədir, ziyarət yalnız əvvəlcədən sifariş olunan ekskursiya ilə mümkündür. Gecə teleskop müşahidəsi ayrıca razılaşdırılır və hava şəraitindən asılıdır.
Şamaxı Safari Parkına giriş neçəyədir?
Turizm mənbələrinə görə yerli vətəndaşlar üçün təxminən 20, əcnəbilər üçün 40 manat; ziyarət yalnız parkın təşkil etdiyi 2 saatlıq safari turu ilə olur. Qiymət və iş günləri dəyişə bilər, zəng edib dəqiqləşdirin.
Bir gündə Şamaxını gəzmək olarmı?
Bəli: Cümə məscidi, Yeddi Gümbəz, Gülüstan qalası və Pirqulu mənzərələri bir günə sığır. Rəsədxanada gecə müşahidəsi, Safari Park və Meysəri dequstasiyasını da planlaşdırırsınızsa, 2 gün lazımdır.
Çıraqqala Şamaxıdadır?
Xeyr, Çıraqqala Şabran rayonundadır və Şamaxı marşrutuna daxil deyil. Şamaxının öz qalası Gülüstan qalasıdır.
Hansı mövsümdə getmək daha yaxşıdır?
May–oktyabr. Ulduz müşahidəsi üçün avqust–oktyabrın aysız gecələri, şərab və festival üçün sentyabr, sərinlik üçün iyul–avqust idealdır.
Mənbə: Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası – Ekskursiyalar, president.az – Cümə məscidinin açılışı (2013), azerbaijan.travel, azerbaijan.travel – Meysəri, Pirqulu qoruğu, Safari Park, AZAL bloq
Şərhlər