Göyçay Nar festivalı (Nar bayramı) hər il nar yığımının pik vaxtında – adətən noyabrın ilk yarısında, həftə sonuna düşən iki gün ərzində Göyçay şəhərinin mərkəzində keçirilir. Festival ilk dəfə 3 noyabr 2006-cı ildə təşkil olunub, 2020-ci ilin dekabrında isə "Nar bayramı – ənənəvi nar festivalı və mədəniyyəti" UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-maddi Mədəni İrsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib. Son festival 8–9 noyabr 2025-ci ildə keçirilib; 2026-cı ilin dəqiq tarixi oktyabr ayı etibarilə rəsmi elan olunmayıb, lakin ənənəyə görə noyabrın əvvəlinə planlaşdırılır. Festivala giriş ödənişsizdir, Bakıdan Göyçaya məsafə təxminən 220–230 km, yol avtomobillə 3–3,5 saat çəkir.
Nar festivalı nə vaxt keçirilir?
Festivalın sabit təqvim tarixi yoxdur – hər il Göyçay Rayon İcra Hakimiyyəti nar məhsulunun yetişmə vaxtına uyğun olaraq tarixi bir neçə həftə əvvəl elan edir. Son illərin təcrübəsi belədir:
| İl | Festival | Tarix | Qeyd |
|---|---|---|---|
| 2006 | I Nar bayramı | 3 noyabr | Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ilə RİH-in birgə təşəbbüsü |
| 2015 | X Nar bayramı | 7 noyabr | Təxminən 15 min qonaq, 20-yə yaxın ölkədən iştirakçı |
| 2018 | XIII festival | 3 noyabr | Noyabrın ilk şənbəsi |
| 2019 | XIV festival | 9–10 noyabr | "Aznar" şirkətinin 50 illiyi ilə birgə |
| 2020–2022 | – | keçirilməyib | Pandemiya və sonrakı fasilə |
| 2023 | XV festival | 11–12 noyabr | 4 illik fasilədən sonra bərpa |
| 2025 | XVI festival | 8–9 noyabr | 65-dən çox stend, "Aqrar Biznes Festivalı" ilə birgə |
Göründüyü kimi, festival demək olar ki, həmişə noyabrın 3-ü ilə 12-si arasına, şənbə-bazar günlərinə düşür. 2026-cı il üçün səyahət planlaşdırırsınızsa, noyabrın ilk iki həftə sonunu nəzərdə saxlayın və oktyabrın sonunda Göyçay RİH-in rəsmi səhifəsini və ya Dövlət Turizm Agentliyinin tədbirlər təqvimini yoxlayın.
Nar mövsümü və ən yaxşı vaxt
Göyçayda nar yığımı oktyabrın ortalarında başlayır, noyabrın birinci yarısında pik həddə çatır və noyabrın sonunadək davam edir. Ən şirin və iri meyvələr noyabrın əvvəlində olur; dekabrda isə soyuducusuz saxlanılan "qış narı" satılır. Bağlarda yığımı görmək istəyirsinizsə, festivaldan bir həftə əvvəl gəlmək daha sakit olur. Göyçayın payız havası mülayimdir (gündüz 12–18°C), lakin yağışlı günlər çox olduğundan su keçirməyən ayaqqabı götürün.
Festivalın tarixi və UNESCO statusu
Nar bayramı 2006-cı ildə regionların təbliği, mədəni-iqtisadi potensialın nümayişi və turizmin inkişafı məqsədilə yaradılıb. İlk tədbirdə xarici ölkə səfirləri və Göyçaydan çıxmış iş adamları iştirak edib, qonaqlar şəhərin mərkəzi meydanında nar şirələrinə qonaq edilib. 2011-ci ildən festival rəngarəng paradlar, kəndirbazlar və saçda lavaş bişirən milli geyimli qadınlarla tanınmağa başlayıb.
16 dekabr 2020-ci ildə UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin 15-ci sessiyası (qərar 15.COM 8.b.16) "Nar bayramı, ənənəvi nar festivalı və mədəniyyəti" elementini Reprezentativ Siyahıya daxil edib. UNESCO sənədində nar mədəniyyəti meyvənin becərilməsi, yığımı, kulinariyada, sənətkarlıqda, dekorativ sənətdə, mif və nağıllarda istifadəsi kimi biliklərin məcmusu kimi təsvir olunur; nar bolluq, məhsuldarlıq, məhəbbət və əbədiyyət simvolu sayılır.
Festival proqramı: nə gözləyir?
Tədbir Göyçay şəhərinin mərkəzində – Heydər Əliyev parkı və prospekti, Bayraq meydanı və ətraf küçələrdə keçirilir. İki günlük proqram adətən belə qurulur:
- Nar və nar məhsulları sərgi-yarmarkası. Rayonun 25–30 kəndindən gətirilən nar növləri, narşərab, nar şirəsi, nardança, mürəbbə, gilələnmiş nar və nar motivli əl işləri 60-dan çox stenddə nümayiş olunur və satılır.
- Dequstasiya. Əl ilə sıxılmış nar şirəsi, nar şərabı, nardança və Azərbaycan mətbəxinin nar ilə hazırlanan təamları ödənişsiz dadızdırılır.
- Müsabiqələr. Ən böyük nar müsabiqəsi (ən iri meyvə sərgidə ayrıca nümayiş olunur), nar yemə yarışı (dənə düşürən iştirakçı yarışdan çıxır) və şirə sıxma yarışı. Əvvəlki illərdə qaliblərə 500 manatadək mükafat verilib.
- Mədəni proqram. Folklor qrupları, rəqs kollektivləri, kəndirbazlar, gənc idmançıların çıxışları, rəssamların rəsm sərgisi və ustad dərsləri (dulusçuluq, lavaş bişirmə).
- Konsert və atəşfəşanlıq. Hər iki gün axşam saat 16:00-dan tanınmış müğənnilərin iştirakı ilə konsert, ikinci günün sonunda atəşfəşanlıq.
- Aqrar Biznes Festivalı. 2025-ci ildən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Aqrar İnnovasiya Mərkəzi festival çərçivəsində fermerlər üçün texnika, gübrə və yeni sortlar sərgisi təşkil edir.
Festival günlərində şəhərə 15 mindən çox qonaq gəlir, ona görə də səhər saatlarında (10:00–12:00) gəlmək, maşını mərkəzdən kənarda saxlamaq məsləhətdir.
Göyçay narının növləri
Göyçay Azərbaycan nar bağlarının təxminən 20%-ni, nar məhsulunun isə 30%-ə qədərini verir; rayonda 10 min hektardan çox nar bağı var və illik məhsul 20–47 min ton arasında dəyişir. Rayonun quru subtropik mikroiqlimi və torpaq tərkibi burada 60-dan çox sortun yetişməsinə imkan verir. Ən tanınmış sortlar:
| Sort | Xüsusiyyəti | İstifadəsi |
|---|---|---|
| Gülöyşə (Gülövşə) | Tünd qırmızı dənə, turşməzə-şirin, ən çox satılan sort | Təzə istehlak, şirə, ixrac |
| Bala Mürsəl | İri meyvə, nazik qabıq, şirin | Təzə istehlak, sərgi nümunələri |
| Vələs | Turş dənə, tünd rəng | Narşərab, nardança |
| Qırmızı qabıq | Parlaq qırmızı qabıq, uzun saxlanılır | Qış istehlakı, ixrac |
| Şıxbaba | Orta ölçülü, şirəli | Şirə istehsalı |
| Şirin, Ağşirin, Şahnaz, Şelli mələsi | Şirin və ya açıq rəngli sortlar | Təzə istehlak |
Sortlar arasında dad fərqi böyükdür: narşərab üçün turş Vələs, süfrə üçün Gülöyşə və Bala Mürsəl seçilir. Festivalda satıcılardan sortun adını soruşmaq və dadmaq mümkündür.
Nar məhsulları və qiymətlər
2025-ci ilin noyabrında Göyçay bazarlarında təzə narın kiloqramı sorta və keyfiyyətə görə 0,60 manatdan 8 manata qədər satılıb; fermerlər məhsulu topdan 0,80–1 manata təhvil verib. Festival stendlərində qiymətlər bazardan bir qədər yüksək olur. Təxmini qiymətlər:
- Təzə nar: 1–3 manat/kq (adi), seçmə iri Gülöyşə 4–8 manat/kq.
- Nardança (nar dənəsindən mürəbbə): təxminən 4 manat (bankası).
- Ev narşərabı (nar sousu): 0,5 litr 5–10 manat; fabrik istehsalı ("Aznar" və s.) marketlərdə 3–6 manat.
- Ev nar şərabı: 3 litrlik balon təxminən 20 manat.
- Təzə sıxılmış nar şirəsi: stəkanı 1–2 manat, 1 litr 5–8 manat.
- Suvenirlər: keramika nar, nar motivli dəsmal və zərgərlik 5 manatdan başlayır.
Qiymətlər məhsul ilinə görə dəyişir – quraqlıq və ya dolu olan illərdə nar bahalaşır. Ödənişlərin əksəriyyəti nağd olduğundan özünüzlə xırda pul götürün.
Bakıdan Göyçaya necə getmək olar?
Göyçay şəhəri Bakı–Qazax magistralının 216-cı kilometrində, Ucar dəmiryol stansiyasından 18 km şimalda yerləşir. Bakıdan üç əsas variant var:
- Şəxsi avtomobil. Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından M2 (Bakı–Qazax) yolu ilə Hacıqabul, Kürdəmir, Ucar istiqamətində, təxminən 225 km. Yol 3–3,5 saat çəkir; Ucardan sonra şimala Göyçay yoluna dönülür. Yanacaq xərci gediş-gəliş təxminən 35–45 manatdır.
- Avtobus və mikroavtobus. Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından Göyçaya birbaşa reyslər, həmçinin Göyçaydan keçən Şəki, Zaqatala, Balakən və Mingəçevir avtobusları var. Gediş haqqı rəsmi tarifə (ən çoxu 3,7 qəpik/km) əsasən 6–9 manat arasındadır; yol 4 saata yaxın çəkir. Festival günlərində səhər reysləri tez dolur – bir gün əvvəl bilet almaq məsləhətdir.
- Paylı taksi. Avtovağzaldan dolduqca yola çıxan "marşrut taksilər" adam başına 10–15 manat alır və 3 saata çatdırır.
- Bir günlük turlar. Festival günlərində Bakı turizm şirkətləri səhər 06:30–07:00-da Gənclik metrosu yaxınlığından yola düşən avtobus turları təşkil edir; qiymət adam başına 25–35 manat, proqramda festival, Çərəkə gölü və bəzən İsmayıllı dayanacaqları olur.
Qatarla getmək istəyənlər Bakı–Gəncə qatarı ilə Ucar stansiyasına qədər gedib oradan taksi və ya mikroavtobusla (0,50–1 manat) 20 dəqiqəyə Göyçaya çata bilər.
Göyçayda və ətrafında görməli yerlər
- Şəhər mərkəzi və Heydər Əliyev parkı – festivalın əsas məkanı, musiqili fontan (isti aylarda axşamlar işləyir), Heydər Əliyev Muzeyi.
- Əbülfəz Abbas məscidi (1903) və XIX əsrə aid yeraltı hamam – şəhərin tarixi abidələri.
- Nar bağları – Bığır, Alxasava, Qarayazı, Potu və Ləkçılpaq kəndləri ən iri nar bağlarının yerləşdiyi ərazilərdir; noyabrda bağlarda yığım gedir və fermerlər qonaqları çox vaxt bağa buraxır.
- Qaraməryəm tirəsi – rayonun şimalındakı Bozdağ–Qaraməryəm alçaq dağlığı (Qaraquş dağı, 437 m); payızda Çərəkə gölü ilə birlikdə foto üçün ən gözəl mənzərə.
- Surxay qalası – Ərəbcəbirli kəndində XII–XIV əsrlərə aid qala qalıqları.
- Xan çinarları – Göyçayın simvolu olan yüzillik çinar ağacları.
Qonşu rayonlar da bir günə əlavə oluna bilər: cənubdakı Ucar (18 km) dəmiryol qovşağı və bazarı ilə, qərbdəki Ağdaş (35 km) tarixi şəhər mərkəzi və Türyançay qoruğuna yaxınlığı ilə, Zərdab (60 km) isə Kür sahilindəki təbiəti ilə tanınır. Şimala davam etsəniz, 1,5 saata İsmayıllı (Lahıc, Aşıqbayramlı gölü) və Qəbələyə çatırsınız.
Harada qalmaq olar?
Göyçayda otel seçimi məhduddur: şəhər mərkəzində "Arena Hotel Goychay" (gecəsi təxminən 40–50 manat), "Çinar Otel" və bir neçə kiçik qonaq evi fəaliyyət göstərir. Festival həftə sonunda yerlər bir-iki həftə əvvəldən tutulur. Alternativ variantlar:
- Ağdaşda "Arena Hotel Agdash" (50–60 manat) – 30 dəqiqəlik məsafədə;
- İsmayıllı istiqamətində qonaq evləri və şərab otelləri (70–120 manat);
- Qəbələnin otelləri (100 manatdan) – 1,5 saat yol, lakin geniş seçim.
Bakıdan səhər çıxıb axşam qayıtmaq da tam mümkündür – əksər qonaqlar festivalı bir günlük səfər kimi planlaşdırır.
Tez-tez verilən suallar
Göyçay Nar festivalı 2026 nə vaxt keçiriləcək?
Dəqiq tarix oktyabr 2026 etibarilə elan olunmayıb. Ənənəyə görə festival noyabrın 3–12-si arasına düşən şənbə-bazar günlərində keçirilir; 2025-ci ildə 8–9 noyabr olub. Tarixi Göyçay RİH-in rəsmi səhifəsindən dəqiqləşdirin.
Festivala giriş ödənişlidir?
Xeyr, festivala giriş, konsert və dequstasiyalar ödənişsizdir. Yalnız alış-veriş, yemək və bəzi ustad dərsləri üçün ödəniş edirsiniz.
Bakıdan Göyçaya neçə kilometrdir və nə qədər vaxt çəkir?
Təxminən 220–230 km. Avtomobillə 3–3,5 saat, avtobusla 4 saata yaxın.
Göyçay narı niyə məşhurdur?
Rayonun unikal mikroiqlimi və torpağı sayəsində burada 60-dan çox sort yetişir; Göyçay ölkə nar məhsulunun təxminən 30%-ni verir və "əsl Azərbaycan narı" anlayışının sinoniminə çevrilib.
Nar bayramı UNESCO siyahısına nə vaxt düşüb?
16 dekabr 2020-ci ildə, UNESCO Hökumətlərarası Komitəsinin 15-ci sessiyasında.
Uşaqla getmək olar?
Bəli, festival ailəvi tədbirdir: kəndirbazlar, rəqs qrupları, ustad dərsləri və şirə sıxma yarışları uşaqlar üçün maraqlıdır. Yalnız izdihamı və nağd pul ehtiyacını nəzərə alın.
Mənbə: UNESCO ICH, Musavat, Report.az, AZƏRTAC, Vikipediya, RNNN tarifləri
Şərhlər