Zaqatala şəhərində 14 yaşlı yeniyetmə qız yaşadığı evdə dəm qazından zəhərlənərək həyatını itirib. Bu barədə oktyabrın 12-də səhər saatlarında APA-nın Şəki-Zaqatala bürosu məlumat yayıb. Beləliklə, havaların soyuduğu son iki gündə Azərbaycanda dəm qazı ən azı üç nəfərin ölümünə səbəb olub.
İki gündə üç ölüm
APA-nın məlumatına görə, faciə Zaqatala şəhərində, ailənin yaşadığı evdə baş verib. Hadisənin dəqiq şəraiti və qazın hansı cihazdan yayıldığı barədə hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.
Bundan bir gün əvvəl, oktyabrın 11-də daha iki oxşar faciə qeydə alınmışdı. Sumqayıt şəhərinin Yaşma bağları ərazisindəki fərdi yaşayış evində 32 yaşlı kişi hamam otağında yuyunarkən dəm qazından boğularaq ölüb. Hadisə ilə bağlı Sumqayıt Şəhər Prokurorluğunda araşdırma aparılır. Elə həmin gün Tovuz rayonunda 1969-cu il təvəllüdlü qadın yaşadığı evdə dəm qazından zəhərlənərək həyatını itirib, hadisə yerinə polis əməkdaşları cəlb olunub.
Hər üç hadisənin ortaq cəhəti onların yaşayış evlərində, qapalı məkanda baş verməsidir. Payız-qış mövsümündə qaz qızdırıcıları, su qızdırıcıları və sobalardan istifadə artdıqca belə halların sayı da ənənəvi olaraq çoxalır.
Dəm qazı orqanizmə necə təsir edir
Dəm qazı (karbon monoksid) rəngsiz, iysiz və dadsız qazdır, buna görə də insan onun otaqda toplandığını hiss etmir. Qaz oksigen çatışmayan mühitdə yanacağın tam yanmaması nəticəsində əmələ gəlir. Bu, adətən bacası tıxanmış və ya ümumiyyətlə olmayan su qızdırıcısı, havalandırılmayan hamam otağı, qapalı otaqda yandırılan soba və ya manqal ilə bağlı olur.
Tibbi ədəbiyyata görə, nəfəs yolu ilə qana keçən dəm qazı hemoqlobinə oksigendən təxminən iki yüz dəfədən çox güclü birləşir və toxumalara oksigen daşınmasının qarşısını alır. Nəticədə ilk növbədə beyin və ürək zərər görür. Uşaqlar, yaşlılar, hamilə qadınlar, ürək və ağciyər xəstəliyi olan insanlar zəhərlənməyə daha həssas sayılır.
Hansı əlamətlər həyəcan siqnalıdır
Dəm qazından zəhərlənmənin ilkin əlamətləri çox vaxt soyuqdəymə və ya yorğunluqla qarışdırılır. Aşağıdakı simptomlar qaz cihazı işləyən otaqda, xüsusən bir neçə ailə üzvündə eyni vaxtda yaranırsa, dərhal tədbir görülməlidir:
- baş ağrısı və başgicəllənmə;
- ürəkbulanma, qusma;
- zəiflik, yuxululuq, nəfəs darlığı;
- çaşqınlıq, görmənin bulanması;
- ağır hallarda huşun itirilməsi və qıcolmalar.
Nəzərə almaq lazımdır ki, yuxuda olan insan bu əlamətləri hiss etmədən huşunu itirə bilər. Məhz buna görə gecə saatlarında baş verən zəhərlənmələr daha çox faciə ilə nəticələnir.
İlk yardım və profilaktika
Zəhərlənmədən şübhələnildikdə ilk addım zərərçəkəni dərhal təmiz havaya çıxarmaq, qapı və pəncərələri açmaq, mümkünsə qaz cihazını söndürməkdir. Bundan sonra təcili olaraq 103 nömrəsi ilə Təcili Tibbi Yardıma və ya 112 nömrəsi ilə Fövqəladə Hallar Nazirliyinə zəng edilməlidir. Zərərçəkənin vəziyyəti yaxşılaşsa belə, həkim müayinəsi vacibdir, çünki dəm qazının beyinə təsiri sonradan da üzə çıxa bilər. Qaz avadanlığında nasazlıq aşkarlandıqda 104 qaz qəza xidmətinə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Faciələrin qarşısını almaq üçün qaz su qızdırıcısı quraşdırılan hamam otağında işlək tüstü bacası olmalı, baca mövsüm başlamazdan əvvəl təmizlənməli, hamam qapısının aşağı hissəsində havanın daxil olması üçün boşluq saxlanılmalıdır. Qaz sobası ilə otağı qızdırmaq, qapalı məkanda manqal və ya kömür yandırmaq, yatarkən qaz qızdırıcısını açıq qoymaq olmaz. Evlərdə dəm qazı sensorunun quraşdırılması da faciələrin qarşısını almaq üçün əlavə qoruyucu vasitədir.
Mənbə: APA
Şərhlər