Azərbaycanda orta ömür uzunluğu 2025-ci ilin sonuna 77 ili ötüb. Bunu Səhiyyə Nazirliyinin Səhiyyə siyasəti şöbəsinin müdiri Ramik Quliyev oktyabrın 10-da Bakıda Dünya Ağciyər Sağlamlığı Gününə həsr olunmuş beynəlxalq elmi-praktik konfransda bildirib. Rəsmi şəxsin sözlərinə görə, ömür uzunluğunun artması ilə paralel olaraq ölkədə qeyri-infeksion xəstəliklərin payı da yüksəlir.
Konfransda nə deyilib
Səhiyyə Nazirliyinin və Elmi-Tədqiqat Ağciyər Xəstəlikləri İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən konfransda çıxış edən Ramik Quliyev son illərin tibbi-bioloji mənzərəsində qeyri-yoluxucu xəstəliklərin üstünlük təşkil etdiyini qeyd edib. O, dünyada orta ömür uzunluğunun 73 ili ötdüyünü, Azərbaycanda isə bu göstəricinin 2025-ci ilin sonuna 77 ildən çox olduğunu açıqlayıb.
“Bununla belə, düşünməliyik ki, qazandığımız əlavə ömür illərini nə dərəcədə sağlam yaşayırıq. Ömür uzunluğunun artması ilə yanaşı, xüsusilə qeyri-yoluxucu xəstəliklərin də rolu artıb”, – deyə Nazirliyin nümayəndəsi vurğulayıb.
Konfransın əsas mövzusu ağciyər sağlamlığı olsa da, ömür uzunluğu və xroniki xəstəliklərin yükü ilə bağlı açıqlama ölkənin ümumi səhiyyə mənzərəsinə dair ən təzə rəsmi göstəricilərdən biridir.
Qeyri-infeksion xəstəliklər nədir və niyə artır
Qeyri-infeksion, yəni qeyri-yoluxucu xəstəliklər insandan insana keçmir və adətən uzun müddət davam edir. Bu qrupa ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng, şəkərli diabet, xroniki tənəffüs yolları xəstəlikləri, həmçinin demensiya və psixi pozuntular daxildir. Onların əsas risk amilləri tütündən istifadə, hərəkətsiz həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, artıq çəki, yüksək qan təzyiqi və hava çirkliliyidir.
Əhali yaşlandıqca və yoluxucu xəstəliklərə nəzarət gücləndikcə ölüm səbəbləri arasında xroniki xəstəliklərin payı təbii olaraq artır. Səhiyyə sistemləri üçün bu, diaqnostika və müalicə ilə yanaşı, profilaktika, skrininq və sağlam həyat tərzinin təbliğinə daha çox resurs ayırmaq deməkdir.
Dünya üzrə mənzərə: ÜST-nin yeni hesabları
Azərbaycan göstəricisi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) oktyabrın əvvəlində açıqladığı qlobal sağlamlıq hesabları fonunda daha aydın görünür. ÜST-nin məlumatına görə, 2023-cü ildə dünyada orta ömür uzunluğu 73,3 il olub və pandemiyadan əvvəlki səviyyəyə (2019-cu ildə 73,4 il) demək olar ki, qayıdıb. Sağlam ömür uzunluğu isə daha yavaş bərpa olunaraq 62,8 ilə çatıb.
Eyni hesabatda qeyri-infeksion xəstəliklərin qlobal ölümlərdəki payının 2000-ci ildəki 58 faizdən 2023-cü ildə 74 faizə yüksəldiyi bildirilir. Dünyada ən çox ölümə səbəb olan on xəstəlikdən səkkizi məhz qeyri-yoluxucu xəstəliklərdir; ürəyin işemik xəstəliyi təkcə 2023-cü ildə təxminən 9,5 milyon insanın həyatına son qoyub. Demensiya 2000-ci ildəki 19-cu yerdən 2023-cü ildə ölüm səbəbləri arasında beşinci yerə yüksəlib.
Beləliklə, Azərbaycanda orta ömür uzunluğunun 77 ili ötməsi dünya ortalamasından təxminən dörd il yüksək göstəricidir, lakin Nazirliyin də vurğuladığı kimi, əsas sual əlavə illərin nə dərəcədə sağlam keçirilməsidir.
Vətəndaşlar üçün nə deməkdir
- Xroniki xəstəliklərin çoxu erkən mərhələdə aşkarlandıqda idarə oluna bilir; qan təzyiqi, qan şəkəri və xolesterinin müntəzəm yoxlanması tövsiyə olunur.
- İcbari tibbi sığorta çərçivəsində ailə həkiminə müraciət, bir sıra laborator analizlər və profilaktik müayinələr əhatə olunur.
- Siqaretdən imtina, gündəlik fiziki aktivlik və duz-şəkər istehlakının azaldılması risk amillərinin əksəriyyətini aradan qaldırır.
Arxa plan
Dünya Ağciyər Sağlamlığı Günü hər il 25 sentyabrda qeyd olunur; Azərbaycanda bu ilki konfrans oktyabrın 10-da keçirilib və tənəffüs sistemi xəstəliklərinin profilaktikası, diaqnostikası və müalicəsi üzrə yerli və xarici mütəxəssisləri bir araya gətirib. Səhiyyə Nazirliyi son aylarda qeyri-infeksion xəstəliklərlə mübarizəyə, o cümlədən skrininq proqramlarına və ilkin tibbi-sanitariya xidmətinin gücləndirilməsinə diqqəti artırdığını bəyan edir.
Mənbə: APA
Şərhlər