Azərbaycanda notariat hərəkətlərinə görə ödəniş iki hissədən ibarətdir: "Dövlət rüsumu haqqında" Qanunun 10-cu maddəsi ilə müəyyən edilən dövlət rüsumu və onun 15 faizi həcmində notariat xidmət haqqı. Ən çox tələb olunan xidmətlərin ümumi qiyməti belədir: avtomobildən istifadə etibarnaməsi 11,50–17,25 manat, avtomobilə sərəncam (satış) etibarnaməsi 17,25–34,50 manat, sənəddəki imzanın təsdiqi hər imza üçün 6 manat, tərcümənin düzgünlüyünün təsdiqi səhifəsi 3 manat, vəsiyyətnamə 17,25 manat, Bakıda qohum olmayan şəxslə mənzil alqı-satqısı müqaviləsi 322 manat. Notariat Ədliyyə Nazirliyinin nəzarətində olan dövlət notariat kontorları, xüsusi notariuslar və ASAN xidmət mərkəzlərindəki notariuslar tərəfindən aparılır; avtomobil və təmsilçilik etibarnamələri "Mobil Notariat" tətbiqi və mygov portalı vasitəsilə onlayn, videotəsdiqlə də verilir.
Notariat sistemi necə qurulub
Notariat fəaliyyəti 1999-cu ildə qəbul edilmiş "Notariat haqqında" Qanunla tənzimlənir. Notariat hərəkətlərini dövlət notariat kontorları, Azərbaycan Notariat Palatasının üzvü olan xüsusi notariuslar, ASAN xidmət mərkəzlərində çalışan notariuslar, xaricdə isə Azərbaycanın konsulluq idarələri aparır. Hər notariat hərəkəti Ədliyyə Nazirliyinin "Elektron notariat" informasiya sisteminə daxil edilir; sənədin həqiqiliyini FİN kod və ştrix-kodla notariat.az saytında və ya "Mobil Notariat" tətbiqində hər kəs yoxlaya bilər.
Notariusun əsas vəzifələri: əqdlərin (alqı-satqı, bağışlama, icarə, ipoteka) və etibarnamələrin təsdiqi, vəsiyyətnamələrin təsdiqi və vərəsəlik işlərinin aparılması, sənəd surətlərinin, imzaların və tərcümələrin təsdiqi, icra qeydlərinin aparılması, uşağın xaricə çıxmasına valideyn razılığının rəsmiləşdirilməsi.
Qiymətlər: dövlət rüsumu və xidmət haqqı cədvəli
"Dövlət rüsumu haqqında" Qanunun 4.2-ci maddəsinə əsasən notariat rüsumunun 15 faizi notariat orqanının xüsusi hesabına keçirilir – praktikada bu, rüsumun üstünə əlavə edilən xidmət haqqı kimi ödənilir. Azərbaycan Notariat Palatasının rəsmi cədvəli əsasında ən çox istifadə olunan xidmətlər:
| Notariat hərəkəti | Dövlət rüsumu | Xidmət haqqı | Cəmi |
|---|---|---|---|
| Avtomobildən istifadə etibarnaməsi – yaxın qohuma | 10 ₼ | 1,50 ₼ | 11,50 ₼ |
| Avtomobildən istifadə etibarnaməsi – digər şəxsə | 15 ₼ | 2,25 ₼ | 17,25 ₼ |
| Avtomobilə sərəncam vermə (satış, bağışlama) etibarnaməsi – qohuma / digər şəxsə | 15 / 30 ₼ | 2,25 / 4,50 ₼ | 17,25 / 34,50 ₼ |
| Digər etibarnamələr (bank, təmsilçilik, sənəd alma) – qohuma / digər şəxsə | 10 / 15 ₼ | 1,50 / 2,25 ₼ | 11,50 / 17,25 ₼ |
| Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı – yaxın qohuma | 25 ₼ | 3,75 ₼ | 28,75 ₼ |
| Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı – digər şəxsə, Bakı | 280 ₼ | 42 ₼ | 322 ₼ |
| Eyni – Sumqayıt, Gəncə, Abşeron rayonu (70 %) | 196 ₼ | 29,40 ₼ | 225,40 ₼ |
| Eyni – digər rayonlar (50 %) | 140 ₼ | 21 ₼ | 161 ₼ |
| Mənzilin kirayə (müvəqqəti istifadə) müqaviləsi | 35 ₼ | 5,25 ₼ | 40,25 ₼ |
| Avtomobilin alqı-satqı müqaviləsi – qohuma / digər şəxsə | 35 / 70 ₼ | 5,25 / 10,50 ₼ | 40,25 / 80,50 ₼ |
| İmzanın həqiqiliyinin təsdiqi (hər imza) | 3 ₼ | 3 ₼ | 6 ₼ |
| Tərcümənin düzgünlüyünün təsdiqi (hər səhifə) | 1,50 ₼ | 1,50 ₼ | 3 ₼ |
| Sənəd surətinin təsdiqi (1-ci səhifə / növbəti səhifələr) | 1,50 / 0,50 ₼ | 1,50 / 0,50 ₼ | 3 / 1 ₼ |
| Vəsiyyətnamənin təsdiqi | 15 ₼ | 2,25 ₼ | 17,25 ₼ |
| Vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə – qanuni vərəsəyə / digər şəxsə | 25 / 50 ₼ | – | 25 / 50 ₼ |
| Təsdiq olunmuş sənədin dublikatı | 6 ₼ | – | 6 ₼ |
| Notariusun iş yerindən kənarda (evə, xəstəxanaya çağırış) – 1 saat | 10 ₼ (+5 ₼ hər əlavə saat) | – | 10 ₼ |
"Yaxın qohum" dedikdə ər (arvad), uşaqlar, valideynlər, baba, nənə, nəvə, qardaş və bacı nəzərdə tutulur; qohumluğu nikah və ya doğum haqqında şəhadətnamə ilə sübut etmək lazımdır. Sənədin tərtibi (mətnin yazılması, surətin çıxarılması) üçün bəzi notariuslar ayrıca texniki xidmət haqqı tutur – bunu əvvəlcədən soruşun. Cədvəldəki məbləğlər qanunun 2026-cı il oktyabr redaksiyasına əsaslanır; dəyişiklik ola biləcəyi üçün ödənişdən əvvəl notariat.az-da yoxlayın.
Etibarnamə: növləri, sənədlər, müddət
Etibarnamə üçün etibar edən şəxs notariusa şəxsən gəlir; təmsilçinin iştirakı tələb olunmur, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti və ya FİN kodu kifayətdir. Lazım olan sənədlər:
- Avtomobil etibarnaməsi: etibar edənin şəxsiyyət vəsiqəsi, nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi, təmsilçinin şəxsiyyət vəsiqəsi (istifadə etibarnaməsi üçün sürücülük vəsiqəsi), güzəştli rüsum üçün qohumluq sənədi. Avtomobil etibarnamələrinin maksimum müddəti 1 ildir.
- Daşınmaz əmlaka sərəncam etibarnaməsi: şəxsiyyət vəsiqəsi, əmlakın çıxarışı (mülkiyyət sənədi), təmsilçinin məlumatları. Mülki Məcəlləyə görə etibarnamədə müddət göstərilməyibsə, o, 1 il qüvvədədir; maksimum müddət 3 ildir.
- Bank, pensiya, sənəd alma və təmsilçilik etibarnamələri: şəxsiyyət vəsiqəsi və təmsilçinin FİN kodu. Pensiya, müavinət və alimentin alınması üçün verilən etibarnamələr rüsumdan azaddır (Qanunun 11.1.5-ci maddəsi).
Etibarnaməni ləğv etmək üçün istənilən notariusa (və ya mygov vasitəsilə onlayn) müraciət edilir; ləğv məlumatı "Elektron notariat" sisteminə yazılır və sənədi yoxlayan hər kəs onun qüvvədən düşdüyünü görür.
Əmlak və avtomobil alqı-satqısı notariusda
Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi notarial qaydada təsdiq edilməlidir. Satıcıdan tələb olunan sənədlər: mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarış, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən (DƏDRX) əmlakın yüklülüyü və həbsi barədə arayış, satıcı evlidirsə nikah şəhadətnaməsi və həyat yoldaşının notarial razılığı, həmin ünvanda qeydiyyatda olan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərinin razılığı. Alıcı şəxsiyyət vəsiqəsi ilə gəlir. Müqavilə təsdiqləndikdən sonra mülkiyyət hüququ DƏDRX-də qeydiyyata alınır – bu, ayrıca rüsumla ayrıca prosedurdur.
Avtomobilin alqı-satqısında notariat təsdiqi məcburi deyil: müqaviləni DYP-nin qeydiyyat-imtahan şöbəsində və ya ASAN xidmətdə sadə yazılı formada bağlayıb avtomobili alıcının adına keçirmək mümkündür. Tərəflər istəsə, müqaviləni notariusda da təsdiq etdirə bilər (qohuma 40,25 manat, digər şəxsə 80,50 manat); bu halda qeydiyyat üçün yenə DYP-yə müraciət olunur.
E-notariat: Mobil Notariat və mygov
Ədliyyə Nazirliyinin "Mobil Notariat" tətbiqi (notariat.az, App Store və Google Play) gecə-gündüz, istirahət günləri də daxil olmaqla işləyir. Onlayn etibarnamə belə verilir:
- Tətbiqə daxil olub "Etibarnamə yarat" bölməsindən növü seçirsiniz (avtomobildən istifadə, avtomobilə sərəncam, təşkilatlarda təmsilçilik, uşağın xaricə çıxmasına razılıq və s.);
- Təmsilçinin FİN kodunu, sürücülük vəsiqəsini, müddəti və yenidən etibar etmə hüququnu göstərirsiniz;
- Qaydalara uyğun qısa videoyazı çəkirsiniz (üz aydın görünməli, kadrda başqa şəxs olmamalıdır);
- Ödənişi onlayn edirsiniz – ölkə daxilindən avtomobildən istifadə etibarnaməsi üçün 15 manat rüsum və 2,25 manat xidmət haqqı, xaricdən müraciətdə isə 15 manat rüsum və 34 manat xidmət haqqı;
- Notarius məlumatları və videonu yoxlayıb təsdiqləyir, sənəd elektron formada tətbiqdə görünür.
2025-ci ilin fevralından etibarən avtomobildən istifadə, avtomobilə sərəncam və təşkilatlarda təmsilçilik etibarnamələri, habelə etibarnamənin ləğvi mygov portalında və tətbiqində də mövcuddur; 2026-cı ilin iyulunda vəkilə verilən etibarnamənin təsdiqi və bank xidmətləri üçün etibarnamə də platformaya əlavə edilib. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda quraşdırılmış "Elektron notariat köşkü" uşağın xaricə çıxmasına valideyn razılığını notariusla videoəlaqə ilə dəqiqələr içində rəsmiləşdirir. Notariat Palatasının qaynar xətti: 881.
Xaricdə yaşayanlar üçün konsulluq notariatı
Azərbaycanın səfirlik və konsulluqlarında konsul notariat hərəkətləri aparır: etibarnamə, imza təsdiqi, uşağın çıxışına razılıq, sənəd surətinin təsdiqi. Qəbul yalnız onlayn növbə ilə və şəxsən gəlməklə mümkündür; özünüzlə pasport və ya şəxsiyyət vəsiqəsinin əsli və surəti, təmsilçinin sənəd surəti, əmlak və ya avtomobil sənədləri lazımdır. Konsul rüsumu ölkəyə görə fərqlənir – məsələn, ABŞ-dakı səfirlikdə etibarnamə 20 ABŞ dollarıdır. Konsulluqdan uzaq yaşayanlar "Mobil Notariat" tətbiqi ilə videotəsdiqli etibarnamə verə bilər (34 manat xidmət haqqı). Xarici ölkə notariusunun təsdiq etdiyi sənəd Azərbaycanda yalnız apostil (və ya konsul leqallaşdırması) və Azərbaycan dilinə notarial təsdiqli tərcümə ilə qəbul edilir.
Tez-tez verilən suallar
Avtomobil etibarnaməsi notariusda neçə manatdır?
İstifadə etibarnaməsi qohuma 11,50, digər şəxsə 17,25 manat; satış hüququ verən sərəncam etibarnaməsi qohuma 17,25, digər şəxsə 34,50 manatdır (rüsum + 15 % xidmət haqqı). Maksimum müddət 1 ildir.
İmzanın və tərcümənin təsdiqi nə qədərdir?
Hər imza üçün cəmi 6 manat (3 manat rüsum + 3 manat xidmət haqqı), tərcümənin hər səhifəsi üçün cəmi 3 manat. Tərcüməni notariusun qeydiyyatında olan tərcüməçi etməlidir.
Etibarnaməni onlayn vermək olarmı?
Bəli. "Mobil Notariat" tətbiqi və mygov vasitəsilə avtomobil, təmsilçilik, bank və vəkil etibarnamələri videotəsdiqlə, notariusa getmədən verilir; əmlak alqı-satqısı və vəsiyyətnamə üçün isə şəxsi iştirak tələb olunur.
Vəsiyyətnamə yazmaq üçün nə lazımdır?
Yalnız vəsiyyət edənin şəxsiyyət vəsiqəsi; əmlak sənədləri məcburi deyil. Rüsum 15 manat + 2,25 manat xidmət haqqıdır. Vəsiyyətnamə istənilən vaxt dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər.
Notariusu evə çağırmaq mümkündürmü?
Bəli, xəstə və ya hərəkət məhdudiyyətli şəxslər üçün notarius iş yerindən kənara gedir: ilk saat 10 manat, hər əlavə saat 5 manat, üstəgəl notariat hərəkətinin öz rüsumu.
Hansı hallarda rüsum ödənilmir?
Pensiya, müavinət və aliment almaq üçün etibarnamələrdə; müharibə əlilləri, 81–100 faiz əlilliyi olan işləməyən şəxslər, əlilliyi olan uşaqlar, qaçqın və məcburi köçkünlər mənzil alqı-satqısında; valideyn himayəsindən məhrum uşaqlar əqdlərdə rüsumdan azaddır.
Mənbə: e-qanun.az – "Dövlət rüsumu haqqında" Qanun, e-qanun.az – "Notariat haqqında" Qanun, Azərbaycan Notariat Palatası – rüsum və xidmət haqqı cədvəli, Mobil Notariat (notariat.az), asan.gov.az, Ədliyyə Nazirliyi, Azərbaycanın ABŞ-dakı səfirliyi
Şərhlər