Türkiyədə universitet təhsili – azərbaycanlılar üçün “xaricdən tələbə qəbulu” kvotası ilə həyata keçirilir: qəbul ÖSYM-in TR-YÖS imtahanı, universitetlərin öz YÖS imtahanları, SAT kimi beynəlxalq nəticələr və ya bəzi universitetlərdə milli imtahan (DİM) balı əsasında aparılır. Tam təqaüd üçün Türkiyə Bursları proqramına adətən yanvar–fevral aylarında müraciət edilir.
Türkiyə universitetlərinə qəbul yolları
Vahid mərkəzləşdirilmiş qəbul yoxdur: hər universitet hansı imtahanı və minimum balı qəbul etdiyini öz saytında elan edir. ÖSYM-in 2026-cı il təlimatına görə, 2024–2025-ci tədris ilindən dövlət universitetləri xarici tələbə qəbulunda TR-YÖS nəticəsini, universitet senatının müəyyən etdiyi orta məktəb qiymət ortalamasını, ölkələrin milli imtahanlarını və beynəlxalq imtahan nəticələrini nəzərə alır. Vəqf (özəl) universitetləri bunlardan əlavə öz YÖS imtahanlarını da keçirir.
| Qəbul yolu | Kim keçirir | Əsas məlumat |
|---|---|---|
| TR-YÖS | ÖSYM | İldə 2 dəfə; 80 sual, 100 dəqiqə; nəticə 100–500 bal, 2 il etibarlı |
| Universitetin öz YÖS-ü | Əsasən vəqf universitetləri | Tarix, yer və bal şərtini universitet təyin edir |
| SAT, ACT, IB, Abitur, A-level | Beynəlxalq təşkilatlar | Minimum bal hər universitetin qəbul qaydasında göstərilir |
| Milli imtahan (DİM) balı | Azərbaycanda DİM | Yalnız bunu qəbul edən universitetlərdə keçərlidir |
| Attestat ortalaması | Universitet | Bəzi universitetlər imtahansız, qiymət ortalaması ilə qəbul edir |
2026-cı ilin ikinci TR-YÖS imtahanı 11 oktyabrda keçirildi; Azərbaycanda Bakı, Gəncə və Naxçıvan imtahan mərkəzləri fəaliyyət göstərdi. Azərbaycanda imtahan verənlər üçün ödəniş 3700 türk lirası idi, qeydiyyat 9 iyul – 3 avqust tarixlərində aparıldı. Test iki hissədən ibarətdir: Sayısal Yetenek (40 sual) və Temel Matematik (40 sual); suallar türkcə verilir, ingilis, rus, alman, fransız və ərəb dillərinə tərcüməsi ilə. Türk dilini bilmək TR-YÖS-ə yazılmaq üçün şərt deyil.
DİM balı ilə Türkiyədə universitetə qəbul olmaq mümkündürmü?
Bəli, lakin hər universitetdə yox. ÖSYM təlimatına görə ölkələrin milli imtahanları qəbul meyarı ola bilər və hər universitetin “yurt dışından öğrenci kabul yönergesi” hansı milli imtahanı, hansı minimum balla qəbul etdiyini göstərir. Ona görə də DİM-in buraxılış və ya qəbul imtahanı nəticəsi ilə müraciət etməzdən əvvəl:
- seçdiyiniz universitetin beynəlxalq tələbə ofisinin saytında qəbul yönergesini açın;
- Azərbaycanın milli imtahanının siyahıda olub-olmadığını və minimum balı yoxlayın;
- tibb, hüquq, mühəndislik kimi rəqabətli ixtisaslar üçün əlavə tələbləri (məsələn, TR-YÖS və ya SAT) nəzərə alın.
Türkiyə Bursları: müraciət müddəti və əhatə dairəsi
Türkiyə Bursları Türkiyə hökumətinin bakalavr, magistr və doktorantura səviyyələri üçün tam təqaüdüdür. 2026-cı ildə müraciət 10 yanvar – 20 fevral tarixlərində turkiyeburslari.gov.tr portalı vasitəsilə onlayn qəbul edildi; müraciət ödənişsizdir.
Təqaüd aşağıdakıları əhatə edir:
- universitet və ixtisasa yerləşdirmə, təhsil haqqı;
- aylıq təqaüd (beynəlxalq mənbələrə görə bakalavr üçün 4500, magistr üçün 6500, doktorantura üçün 9000 türk lirası);
- yataqxana, tibbi sığorta, bir dəfəlik gediş-gəliş bileti;
- 1 illik türk dili hazırlıq kursu.
Əsas şərtlər: bakalavr üçün yaş 21-dən, magistr üçün 30-dan, doktorantura üçün 35-dən az olmalıdır. Minimum akademik göstərici bakalavr üçün 70 faiz, magistr və doktorantura üçün 75 faiz, tibb, stomatologiya və əczaçılıq üçün 90 faizdir. Hazırda Türkiyədə oxuyan tələbə həmin təhsil pilləsi üçün müraciət edə bilməz. Digər ölkələrin proqramları ilə müqayisə üçün xaricdə təqaüdlü təhsil imkanları yazımıza baxın.
Dövlət və vəqf universitetlərində təhsil haqqı
Xarici tələbələr üçün dövlət universitetlərində illik haqq universitetdən və ixtisasdan asılı olaraq bir neçə on min türk lirasından yüz minlərlə liraya qədər dəyişir. Prezidentin 14 avqust 2026-cı il tarixli 11625 nömrəli qərarına (Rəsmi Qəzet, 15 avqust 2026, №33341) əsasən, xarici tələbədən alınan haqq cari xidmət xərcinin ən azı iki misli olmalıdır, konkret məbləği isə universitet müəyyən edir.
| Universitet (2026–2027) | Növ | İxtisas | İllik haqq |
|---|---|---|---|
| Adıyaman Universiteti | Dövlət | Mühəndislik / Tibb | 46 000 TL / 235 000 TL |
| Samsun Universiteti | Dövlət | Mühəndislik / Tibb | 60 000 TL / 300 000 TL |
| Dokuz Eylül Universiteti | Dövlət | Hüquq, biznes / Tibb | 107 100 TL / 742 000 TL |
| İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi | Vəqf | Biznes / Tibb | 2500 ABŞ dolları / 14 000–16 000 ABŞ dolları |
Eyni ailədən Türkiyədə ikamə icazəsi ilə oxuyan bir neçə tələbə olduqda ən azı 25 faiz güzəşt tətbiq olunur. YÖK ilə əməkdaşlıq protokolu olan ölkələrin tələbələri üçün daxili tarif tətbiq edilə bilər – Azərbaycanın bu siyahıya düşüb-düşmədiyini universitetin qəbul ofisindən dəqiqləşdirin. Vəqf universitetlərində tibb və stomatologiya üzrə haqq adətən ən yüksəkdir, hazırlıq ili isə ayrıca ödənilir.
Müraciət üçün lazım olan sənədlər
Sənəd tələbləri universitetə görə fərqlənir, amma əksər hallarda aşağıdakı paket istənilir:
- Xarici pasport (şəxsiyyət vəsiqəsi ikamə üçün kifayət etmir).
- Attestat (orta təhsil haqqında sənəd) və qiymət cədvəli, türk və ya ingilis dilinə notarial tərcüməsi.
- İmtahan nəticəsi: TR-YÖS, universitetin YÖS-ü, SAT və ya DİM balı.
- Dil sertifikatı: ingilisdilli proqramlar üçün IELTS/TOEFL, türkdilli proqramlar üçün TÖMER və ya universitetin dil imtahanı (sertifikat yoxdursa, hazırlıq ili).
- Fotoşəkillər və universitetin tələb etdiyi ərizə forması.
İngilisdilli ixtisas seçirsinizsə, IELTS imtahanının Azərbaycandakı mərkəzləri və qiymətləri barədə məlumat müraciət təqvimini planlaşdırmağa kömək edəcək.
Tələbə vizası və ikamə icazəsi
Azərbaycan vətəndaşları Türkiyəyə vizasız gedə bilər: qarşılıqlı vizasız rejim haqqında saziş 13 avqust 2020-ci ildə qüvvəyə minib və 90 günədək qalmağa imkan verir. 2022-ci ilin oktyabrından birbaşa səfərlərdə çipli şəxsiyyət vəsiqəsi ilə də keçmək olur, lakin ikamə icazəsinə yalnız pasportla müraciət edilir.
Təhsil 90 gündən uzun sürdüyü üçün qeydiyyatdan sonra tələbə ikaməsinə (öğrenci ikamet izni) müraciət etmək lazımdır. Universitetlərin tələb etdiyi əsas sənədlər: imzalı ikamə forması, pasport, tələbə olduğunu təsdiqləyən sənəd, 4 biometrik şəkil, etibarlı tibbi sığorta, yaşayış ünvanını təsdiqləyən sənəd (kirayə müqaviləsi, yataqxana arayışı və s.) və ikamə kartı haqqının ödəniş qəbzi. 18 yaşından kiçik tələbələr üçün valideyn razılığı da istənilir. Müraciət çox vaxt universitetin tələbə işləri və ya beynəlxalq ofisi vasitəsilə aparılır.
Denklik və diplomun Azərbaycanda tanınması
Türkiyədə qeydiyyat zamanı əcnəbi tələbədən adətən attestatın Türkiyə Milli Təhsil Nazirliyi tərəfindən verilən denklik (bərabərlik) sənədi istənilir; bu sənəd il milli təhsil idarəsindən alınır və bəzi universitetlər onu birinci semestr ərzində təqdim etməyə icazə verir.
Təhsili bitirdikdən sonra Türkiyə diplomunun Azərbaycanda rəsmi qüvvəsi olması üçün tanınma (nostrifikasiya) prosedurundan keçmək lazımdır. Müraciət Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinin elektron sistemi üzərindən edilir; sənədlər, müddət və rüsum barədə ətraflı məlumat xarici diplomun tanınması qaydası yazımızdadır. Qəbuldan əvvəl universitetin və proqramın YÖK tərəfindən tanındığını, təhsil formasının əyani olduğunu yoxlayın – distant və ya qeyri-standart proqramların diplomları tanınmada problem yarada bilər.
Xaricdə təhsil üzrə Dövlət Proqramı ilə əlaqə
“Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” təhsil haqqını və yaşayış xərclərini ödəyir, lakin yalnız Elm və Təhsil Nazirliyinin təsdiq etdiyi universitetlər və prioritet ixtisaslar siyahısı üzrə. Türkiyə universitetinə qəbul olunmusunuzsa, həmin universitetin və ixtisasın cari siyahıda olub-olmadığını yoxlayın. Proqramda bakalavr yerlərinin payı məhduddur; əsas hissə magistratura və doktoranturaya ayrılır. Şərtlər və müraciət təqvimi üçün Xaricdə təhsil üzrə Dövlət Proqramı bələdçisinə baxın.
Tez-tez verilən suallar
Türkiyədə oxumaq üçün YÖS mütləqdirmi?
Xeyr. Bir çox universitet SAT, IB, A-level, milli imtahan balı və ya attestat ortalaması ilə də qəbul edir. TR-YÖS isə dövlət universitetlərinin rəqabətli ixtisaslarında üstünlük verir.
Azərbaycanda TR-YÖS harada keçirilir?
2026-cı ilin ikinci sessiyasında Bakı, Gəncə və Naxçıvanda imtahan mərkəzləri olub. Nəticə 2 il etibarlıdır.
Türkiyə Burslarına nə vaxt müraciət edilir?
Adətən hər il yanvar–fevral aylarında; 2026-cı ildə müddət 10 yanvar – 20 fevral idi.
Azərbaycan vətəndaşına Türkiyədə oxumaq üçün viza lazımdırmı?
Giriş üçün viza tələb olunmur (90 günədək), lakin təhsil müddətində pasportla tələbə ikaməsi almaq lazımdır.
Türkiyədə dövlət universiteti pulsuzdurmu?
Xarici tələbələr üçün yox: haqqı universitet müəyyən edir və o, cari xidmət xərcinin ən azı iki misli olmalıdır. Pulsuz təhsil əsasən Türkiyə Bursları ilə mümkündür.
Mənbə: ÖSYM – 2026 TR-YÖS/2 kılavuzu, Study in Türkiye – TR-YÖS və qəbul, Türkiye Bursları 2026 – müraciət şərtləri, Türkiye Scholarships 2026 – təqaüd məbləğləri, Prezident qərarı №11625 (2026–2027 təhsil haqları), YÖSEDU – universitet xərcləri 2026–2027, Azərbaycan XİN – Türkiyə ilə vizasız rejim, Ekonomist – şəxsiyyət vəsiqəsi ilə səfər, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Universiteti – tələbə ikaməsi
Şərhlər