Azərbaycanda avtomobil icarəyə (rent a car) götürmək üçün şəxsiyyət vəsiqəsi və ya pasport, etibarlı sürücülük vəsiqəsi və şirkətin müəyyən etdiyi depozit tələb olunur. Əksər şirkətlər sürücüdən ən azı 21–23 yaş və 2–3 il staj istəyir (bu, qanun deyil, şirkət şərtidir). Bakıda 2026-cı ilin oktyabr ayında ekonom sinif avtomobilin günlük icarəsi təxminən 30–50 manat, krossover 60–70 manat, böyük SUV 120–230 manat təşkil edir. "Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 37-ci maddəsinə görə avtomobilin sahibi olmayan sürücü yanında sürücülük vəsiqəsi, qeydiyyat şəhadətnaməsi və icarə müqaviləsi (və ya etibarnamə) saxlamalıdır – rəsmi icarə müqaviləsi olduqda ayrıca notarial etibarnaməyə ehtiyac yoxdur.
Qeyd: Qiymətlər və şərtlər şirkətdən, mövsümdən və icarə müddətindən asılı olaraq dəyişir. Müqaviləni imzalamazdan əvvəl bütün şərtləri yazılı şəkildə dəqiqləşdirin.
Hansı sənədlər lazımdır
Azərbaycan vətəndaşları üçün adətən iki sənəd kifayət edir: şəxsiyyət vəsiqəsi və müvafiq kateqoriyalı (minik avtomobili üçün "B") sürücülük vəsiqəsi. Bəzi yerli şirkətlər əlavə olaraq qeydiyyat ünvanını təsdiq edən sənəd və ya əlaqə nömrəsi istəyə bilər.
Əcnəbilər üçün vəziyyət bir qədər fərqlidir:
- Pasport – şəxsiyyəti təsdiq edən əsas sənəd kimi.
- Milli sürücülük vəsiqəsi – "Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 35-1-ci maddəsinə görə Azərbaycanda müvəqqəti olan əcnəbi xarici dövlətin verdiyi, etibarlılıq müddəti bitməmiş vəsiqə ilə, Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq, avtomobil idarə edə bilər.
- Beynəlxalq sürücülük vəsiqəsi – qanun onu hər kəs üçün ayrıca tələb kimi qoymur, lakin bir çox icarə şirkəti əcnəbilərdən beynəlxalq nümunəli vəsiqə istəyir, bəziləri isə milli vəsiqəni də qəbul edir. Vəsiqəniz latın əlifbasında deyilsə, beynəlxalq vəsiqəni əvvəlcədən almaq məsləhətdir.
Əcnəbi Azərbaycanda müvəqqəti və ya daimi yaşamaq üçün icazə alıbsa, qanuna görə xarici vəsiqəni icazəni aldığı gündən bir ay ərzində Azərbaycan vəsiqəsinə dəyişdirməlidir. Xaricdə vəsiqə almış Azərbaycan vətəndaşı isə həmin vəsiqə ilə ölkəyə daxil olduğu gündən yalnız bir ay sürə bilər.
Yaş, staj və depozit tələbləri
"Yol hərəkəti haqqında" Qanuna görə "B" kateqoriyalı avtomobili idarə etmək hüququ 18 yaşdan verilir, lakin icarə şirkətləri risk səbəbindən daha yüksək hədd qoyur. Məsələn, beynəlxalq şirkət Sixt Azərbaycanda sürücüdən ən azı 21 yaş tələb edir və bəzi kateqoriyalar üçün həddi qaldırır, gənc sürücüyə əlavə haqq tətbiq oluna bilər. Bakıdakı yerli şirkətlərin dərc etdiyi şərtlərdə 23 yaş və 2 il staj, bəzilərində 23–65 yaş aralığı göstərilir.
| Şərt | Tipik tələb (təxmini) | Diqqət edin |
|---|---|---|
| Minimum yaş | 21–23 yaş | Premium və SUV üçün hədd daha yüksək ola bilər |
| Sürücülük stajı | 2–3 il | Staj adətən vəsiqənin verilmə tarixindən hesablanır |
| Depozit | Bir neçə yüz manat və ya kartda bloklama | "Depozitsiz" təklifdə qiymət çox vaxt yüksək olur |
| Franşiza (öz iştirak payı) | Bəzi şirkətlərdə 1000 manatadək | Zərər olarsa bu məbləğ sizdən tutulur |
Depozit nağd verilə və ya bank kartında "bloklama" (hold) şəklində saxlanıla bilər. Beynəlxalq şirkətlər adətən kredit kartı istəyir, debet kart qəbul edilməyə bilər. Bloklanmış məbləğ avtomobil qaytarıldıqdan sonra bankdan asılı olaraq bir neçə gün, bəzən iki həftəyədək azad edilir. Depozitin hansı hallarda tutulacağı (cərimə, yanacaq çatışmazlığı, təmizlik, zədə) müqavilədə açıq yazılmalıdır.
Qiymətlər: ekonom, orta sinif və SUV
Bakıdakı yerli şirkətlərin saytlarında 2026-cı ilin oktyabr ayında dərc olunan günlük tariflər belədir:
| Sinif | Nümunə modellər | Günlük qiymət (təxmini) |
|---|---|---|
| Ekonom | Hyundai Accent, Kia Rio | 30–50 manat |
| Orta sinif / sedan | Hyundai Elantra | 40–60 manat |
| Krossover | Kia Sportage, Hyundai Tucson | 60–70 manat |
| Böyük SUV | Toyota Prado, Land Cruiser | 70–230 manat (ilinə görə) |
Həftəlik və aylıq icarədə gündəlik qiymət nəzərəçarpacaq dərəcədə düşür: məsələn, ekonom sinif avtomobilin həftəlik tarifi 315–320 manat, aylığı 850–900 manat civarında elan olunur. Beynəlxalq onlayn platformalarda sifariş verdikdə ekonom sinfin orta qiyməti daha yüksək – təxminən 60–65 manat ola bilər. Yay aylarında və bayramlarda qiymətlər artır.
Sığorta: icbari, KASKO və franşiza
İcarə avtomobilində icbari sığorta (avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası) mütləq olmalıdır. O, sizin üçüncü şəxslərə – başqa avtomobilə və insanlara – vurduğunuz zərəri ödəyir, icarə avtomobilinin öz zədəsini isə ödəmir.
Avtomobilin öz zərərini KASKO qarşılayır. Burada əsas anlayış franşizadır: bu, hər hadisədə sizin ödədiyiniz məbləğdir. Məsələn, franşiza 1000 manatdırsa, 600 manatlıq zədəni tam siz ödəyirsiniz. Şirkətlər çox vaxt əlavə gündəlik ödənişlə franşizanı azaltmağı və ya sıfırlamağı təklif edir. Şərtlərdə şüşə, təkər və avtomobilin alt hissəsinin istisna olub-olmadığını, sərxoş halda və ya müqavilədə adı olmayan sürücü idarə etdikdə sığortanın etibarsız sayıldığını yoxlayın. İcbari sığorta və KASKO barədə ətraflı məlumat ayrıca yazımızdadır.
Etibarnamə və DYP yoxlamasında nə göstərməli
"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 37-ci maddəsinə görə mexaniki nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü yanında sürücülük vəsiqəsini, qeydiyyat şəhadətnaməsini, avtomobilin sahibi olmadıqda isə icarə və ya digər əşya hüquqlarına dair müqaviləni, yaxud müəyyən edilmiş qaydada təsdiqlənmiş etibarnaməni saxlamalıdır. Yol polisi əməkdaşı dayandırdıqda bu sənədlər yoxlanılmaq üçün ona təqdim edilməlidir.
Yəni rent a car şirkətinin rəsmi icarə müqaviləsi qanunda sürücülük hüququnu təsdiq edən sənədlərdən biri kimi göstərilib. Notarial etibarnamə adətən şəxsi avtomobili tanışa verərkən istifadə olunur. Mülki Məcəllənin 683-cü maddəsinə görə icarəçi icarəyə verənin icazəsi olmadan avtomobili üçüncü şəxsə verə bilməz – ona görə müqavilədə adı olmayan dostunuza sükanı verməyin. Notariat xidmətləri barədə ayrıca yazımız var.
Cərimələr kimə gəlir
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 122-ci maddəsinə görə sürət, işıqfor və s. pozuntular kamera ilə qeydə alındıqda elektron qərar avtomatik çıxarılır. Qərar avtomobilin qeydiyyat məlumatlarına əsasən istifadəçiyə, hüquqi şəxsə məxsus avtomobildə isə sürücüyə ünvanlanır. Praktikada cərimə əvvəlcə şirkətin sisteminə düşür, şirkət isə müqaviləyə əsasən icarə dövründəki bütün cərimə və parklanma xərclərini sizdən – çox vaxt depozitdən – tutur. Bəzi şirkətlər bunun üçün əlavə xidmət haqqı da alır.
Avtomobili qaytarmazdan əvvəl Daxili İşlər Nazirliyinin saytındakı "Cərimələr və cərimə balları" elektron xidmətində dövlət nömrəsi üzrə cərimələri yoxlayın və ödədiyiniz cərimələrin qəbzini saxlayın. Kamera cəriməsi bir neçə gün sonra da görünə bilər, ona görə depozitin geri qaytarılma müddətini soruşun.
Avtomobili qəbul edərkən yoxlama siyahısı
Mülki Məcəllənin 676-cı maddəsinə görə icarəyə verən avtomobili istifadəyə yararlı vəziyyətdə verməlidir, 682-ci maddəyə görə isə normal istifadə nəticəsində yaranan köhnəlməyə görə icarəçi cavabdeh deyil. Mübahisəni önləmək üçün təhvil zamanı:
- Avtomobilin hər tərəfini, təkərləri, diskləri, şüşəni və salonu tarixli foto və videoya çəkin.
- Bütün cızıq və əzikləri təhvil-qəbul aktına yazdırın və aktın surətini götürün.
- Yanacaq səviyyəsini və yürüşü (kilometri) qeyd edin – adətən avtomobil eyni yanacaqla qaytarılmalıdır.
- Ehtiyat təkəri, domkratı, yanğınsöndürəni və ilk tibbi yardım qutusunu yoxlayın.
- Gündəlik yürüş limitini, gecikmə cərimələrini və qəza zamanı prosedurunu soruşun.
Avtomobili qaytararkən də eyni fotoları çəkin və aktı hər iki tərəfə imzalatdırın. Qəza zamanı dərhal yol polisini çağırın və şirkətə xəbər verin – yerli şirkətlərin şərtlərində bunun üçün adətən 24 saat müddət qoyulur.
Hava limanında icarə
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda beynəlxalq və yerli şirkətlərin nümayəndəlikləri var, bir çox yerli şirkət isə avtomobili hava limanına çatdırır. Burada qiymət şəhərdəkindən adətən bir qədər yüksək olur, gecə təhvili üçün əlavə haqq tutula bilər. Hava limanı şəhər mərkəzindən təxminən 26 km məsafədədir.
Qarabağa icarə avtomobili ilə səfər
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə şəxsi avtomobillə səfər "Yolumuz Qarabağa" portalından alınan elektron icazə ilə mümkündür. İcarə avtomobili ilə getməzdən əvvəl şirkətin buna razılıq verdiyini müqavilədə təsdiqlətdirin, çünki bəzi şirkətlər regionlara və ya dağlıq yollara səfəri məhdudlaşdırır. İcazə qaydaları barədə ayrıca yazımız var.
Tez-tez verilən suallar
Azərbaycanda avtomobil icarəsi üçün neçə yaş lazımdır?
Qanunla 18 yaş kifayətdir, lakin şirkətlərin əksəriyyəti 21–23 yaş və 2–3 il staj tələb edir. Premium siniflər üçün hədd daha yüksək ola bilər.
Əcnəbiyə beynəlxalq sürücülük vəsiqəsi mütləq lazımdırmı?
Qanun xarici vəsiqə ilə sürməyə icazə verir, lakin bir çox şirkət beynəlxalq vəsiqə istəyir. Sifarişdən əvvəl şirkətdən yazılı təsdiq alın.
İcarə avtomobili üçün notarial etibarnamə lazımdırmı?
Xeyr, adətən rəsmi icarə müqaviləsi kifayətdir. Yol polisinə sürücülük vəsiqəsi, qeydiyyat şəhadətnaməsi və icarə müqaviləsi təqdim olunur.
Kamera cəriməsini kim ödəyir?
İcarə dövründə yazılan cərimələri müqaviləyə əsasən siz ödəyirsiniz. Şirkət onları depozitdən tuta və xidmət haqqı əlavə edə bilər.
Depozit nə vaxt qaytarılır?
Avtomobil zədəsiz və cəriməsiz qaytarıldıqda. Kartdakı bloklamanın açılması bankdan asılı olaraq bir neçə gün, bəzən iki həftəyədək çəkə bilər.
Mənbə: e-qanun.az – "Yol hərəkəti haqqında" Qanun, e-qanun.az – Mülki Məcəllə, e-qanun.az – İnzibati Xətalar Məcəlləsi, Daxili İşlər Nazirliyi, Sixt – Azərbaycan icarə şərtləri, Skyscanner – Bakıda avtomobil icarəsi
Şərhlər