Dünyada orta ömür uzunluğu 2023-cü ildə 73,3 ilə çatıb və pandemiyadan əvvəlki 2019-cu ilin göstəricisinə (73,4 il) demək olar ki, bərabərləşib. Bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) oktyabrın 2-də açıqladığı yeni “Qlobal Səhiyyə Qiymətləndirmələri” hesabatında bildirilir. Hesabat 2000–2023-cü illəri əhatə edir.
ÜST-nin məlumatına görə, sağlam ömür uzunluğu daha yavaş bərpa olunub: 62,8 il ilə o, hələ də 2019-cu ilin səviyyəsindən 0,4 il geridədir. ÜST-nin məlumat üzrə direktoru Alain Labrique bildirib ki, daha uzun yaşamaq ictimai səhiyyənin ən böyük nailiyyətlərindən biridir, lakin əsas məsələ bu illərin keyfiyyətli keçməsini təmin etməkdir.
Hesabat ölüm səbəblərinin strukturunda ciddi dəyişikliyi göstərir. Qeyri-yoluxucu xəstəliklər 2023-cü ildə qlobal ölümlərin 74%-ni təşkil edib – 2000-ci ildə bu göstərici 58% idi. On əsas ölüm səbəbindən səkkizi qeyri-yoluxucu xəstəliklərdir. İlk dəfə olaraq aşağı gəlirli ölkələrdə yoluxucu xəstəliklərdən ölümlərin payı 50%-dən aşağı düşüb.
- Ürək-damar xəstəlikləri ölüm və əlilliyin əsas səbəbi olaraq qalır; təkcə işemik ürək xəstəliyi 2023-cü ildə təxminən 9,5 milyon insanın həyatına son qoyub.
- Demensiya 2000-ci ildəki 19-cu yerdən 2023-cü ildə 5-ci əsas ölüm səbəbinə yüksəlib, bu xəstəlikdən ölümlər üç dəfə artıb.
- 2019–2023-cü illərdə depressiv pozuntularla bağlı sağlamlıq itkiləri təxminən 20%, narahatlıq pozuntuları ilə bağlı itkilər isə təxminən 45% artıb.
Report.az-ın ÜST-yə istinadən yazdığına görə, 2023-cü ildə dünyada qeydə alınan 61 milyon ölümün 33 milyonu on əsas səbəbin payına düşüb. Regional fərqlər də qeyd olunur: Qərbi Sakit Okean və Cənub-Şərqi Asiya regionlarında ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riski artıb, Amerika regionunda isə narkotik istifadəsi ilə bağlı ölümlərdə ən böyük artım müşahidə edilib.
ÜST-nin hesabatında qeyd olunur ki, depressiya və narahatlıq pozuntuları birlikdə 2023-cü ildə 110 milyon sağlam ömür ilinin itirilməsinə səbəb olub. Təşkilat bu məlumatların 2000-ci ildən bəri qlobal səhiyyə mənzərəsindəki dəyişikliyi əks etdirdiyini vurğulayır.
Şərhlər