İcbari tibbi sığorta Azərbaycanda bütün vətəndaşları əhatə edən dövlət sığorta sistemidir: şəxsiyyət vəsiqəsi ilə ailə həkiminə, təcili yardıma, poliklinika və stasionar müalicəyə, laborator və instrumental müayinələrə pulsuz çıxış verir. 2026-cı ildə Xidmətlər Zərfinə 3 318 tibbi xidmət daxildir, sığorta haqqı işçinin əməkhaqqından 2% (işəgötürəndən də 2%) tutulur, rəsmi işi olmayan əmək qabiliyyətli şəxslər isə 1 yanvar 2026-dan ayda 16, ildə 192 manat ödəməlidir.
Sistem necə işləyir: DTSEA, TABİB və Fond
Sistemin üç iştirakçısı var. İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi (indi Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyi – DTSEA) sığortaçıdır: Xidmətlər Zərfini tərtib edir, tibb müəssisələri ilə müqavilə bağlayır, göstərilən xidmətin haqqını ödəyir. TABİB (Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi) dövlət tibb müəssisələrini idarə edir, yəni xidməti bilavasitə göstərən tərəfdir. İcbari Tibbi Sığorta Fondu isə sığorta haqlarının, dövlət büdcəsi transfertlərinin və aksiz ayırmalarının toplandığı maliyyə mənbəyidir. Sığortalanan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, qaçqın və vətəndaşlığı olmayan şəxslər, habelə sığorta haqqı ödəyən müvəqqəti və daimi yaşayan əcnəbilərdir.
Sığorta haqqı: kim nə qədər ödəyir
| Kateqoriya | Sığorta haqqı |
|---|---|
| Muzdlu işçi (əməkhaqqı 8 000 manatadək) | İşçidən 2%, işəgötürəndən 2% |
| Muzdlu işçi (8 000 manatdan yuxarı hissə) | İşçidən 0,5%, işəgötürəndən 0,5% |
| Mülki-hüquqi müqavilə ilə işləyən | Sifarişçi tərəfindən 2% (8 000 manatdan yuxarı hissədən 1%) |
| Fərdi sahibkar, digər vergi ödəyicisi fiziki şəxs | Minimum aylıq əməkhaqqının 4%-i (2026-da 16 manat/ay) |
| Rəsmi işi və sahibkarlığı olmayan əmək qabiliyyətli şəxs | 1 yanvar 2026-dan ildə 192 manat (ayda 16 manat) |
| Uşaqlar (18 yaşadək), 23 yaşadək əyani tələbələr, pensiyaçılar, əlilliyi olanlar, qeydiyyatlı işsizlər | Dövlət büdcəsi hesabına |
2026-cı ilin əsas yeniliyi məhz sonuncu iki sətirdir. Əvvəllər işləməyən bütün şəxslərin sığortası dövlət hesabına idi; 2026-dan bu güzəşt yalnız sosial müdafiəyə ehtiyacı olan qruplara saxlanılıb. 192 manat rəqəmi minimum əməkhaqqının (400 manat) 4%-inin illik cəminə bərabərdir. Bu ödənişin tutulma mexanizmi (portal, bank, e-hökumət) və gecikməyə görə sanksiyalar barədə rəsmi izahı DTSEA-nın saytında və Vergi Məcəlləsinin müvafiq dəyişikliklərində dəqiqləşdirin.
Xidmətlər Zərfi: nə əhatə olunur
Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi Xidmətlər Zərfi sığorta hesabına pulsuz göstərilən xidmətlərin siyahısıdır. 2026-cı il üçün zərfdə 3 318 xidmət var və o, aşağıdakı blokları əhatə edir:
- İlkin tibbi-sanitariya yardımı: ailə həkimi (terapevt, pediatr), profilaktik müayinə, peyvənd, xroniki xəstələrin müşahidəsi.
- Təcili və təxirəsalınmaz yardım: 103 xidməti, qəbul şöbəsində ilkin müdaxilə, reanimasiya.
- Ambulator ixtisaslaşmış yardım: dar profilli həkim qəbulu, sarğı, inyeksiya, fizioterapiya.
- Stasionar müalicə: terapevtik və cərrahi müalicə, dərmanlar, sərf materialları (protez və implantlar istisna olmaqla), yataq və gündəlik qidalanma.
- Laborator və instrumental müayinələr: qan analizləri, USM, rentgen, endoskopiya, MRT və KT.
- Bahalı həyati vacib xidmətlər: hemodializ, onkoloji kimyaterapiya, ürək-damar müdaxilələri.
2026-cı ildən zərf ürək-damar cərrahiyyəsi, neyrocərrahiyyə, ümumi cərrahiyyə, urologiya, oftalmologiya, travmatologiya və laborator xidmətləri üzrə mürəkkəb əməliyyatlarla (o cümlədən kəsiksiz damar əməliyyatları, beyin və qarın boşluğu əməliyyatları) genişləndirilib. Agentlik həmçinin ambulator şəraitdə resept əsasında yazılan dərmanların mərhələli şəkildə sığorta hesabına qarşılanmasını planlaşdırır; birinci mərhələdə ürək-damar xəstəlikləri üzrə dərmanlar elektron reseptlə xüsusi loqolu tərəfdaş apteklərdən veriləcək.
Sığortadan necə istifadə etməli
- Ailə həkiminə təhkim olun. Yaşadığınız ərazi üzrə ilkin tibbi-sanitariya yardımı müəssisəsində (poliklinika, ailə sağlamlıq mərkəzi) şəxsiyyət vəsiqəsi ilə qeydiyyatdan keçin. Sığorta kartı və ya polis tələb olunmur – FİN kodu kifayətdir.
- Şikayətlə əvvəlcə ailə həkiminə müraciət edin. Həkim müayinə aparır, analizlər təyin edir və lazım gələrsə dar profilli mütəxəssisə və ya stasionara göndəriş yazır.
- Göndərişlə ixtisaslaşmış yardım alın. Dövlət müəssisələrində mütəxəssisə birbaşa da müraciət etmək mümkündür, lakin özəl və sahə (idarə) tibb müəssisələrində sığorta hesabına xidmət yalnız göndərişlə göstərilir; göndəriş 10 iş günü qüvvədədir.
- Planlı stasionar müalicə həkimin göndərişi əsasında növbəyə salınır; təcili hallarda isə xəstə 103 vasitəsilə birbaşa stasionara çatdırılır.
- Xidmət haqqında məlumat və şikayət üçün Agentliyin çağrı mərkəzinə və ya e-xidmət portalına müraciət edin; göstərilən xidmətlərin tarixçəsini elektron kabinetdə izləmək olur.
Hansı xidmətlər ödənişlidir
| Xidmət | Ödəniş qaydası |
|---|---|
| Ambulator MRT və KT müayinəsi | 24 aprel 2025-dən xəstə dəyərin 20%-ni ödəyir, 80%-ni Agentlik (məs., 120 manatlıq müayinədə 24 manat) |
| Stomatoloji xidmətlər | Zərfə daxil deyil |
| Kosmetoloji və plastik cərrahiyyə | Zərfə daxil deyil |
| Köməkçi reproduktiv texnologiyalar (EKO) | Zərfə daxil deyil |
| Protez və implantlar | Stasionar müalicədə sərf materialları pulsuzdur, protez və implantlar istisnadır |
| Göndərişsiz özəl klinikada müayinə | Tam ödənişli |
| Əsassız uzadılmış stasionar günlər | Həkim əsaslandırması olmadıqda tarif üzrə xəstə ödəyir |
Şəkərli diabet kimi xroniki xəstəliklər üzrə pulsuz dərman təminatı ayrıca dövlət proqramları ilə davam edir və sığorta ödənişindən asılı deyil.
Tez-tez verilən suallar
İcbari tibbi sığorta üçün polis və ya kart almaq lazımdırmı?
Xeyr. Sığorta avtomatik tətbiq olunur; tibb müəssisəsində şəxsiyyət vəsiqəsi (FİN) təqdim etmək kifayətdir.
Ailə həkimini dəyişmək olarmı?
Bəli. Sığortalanan şəxs qeydiyyatda olduğu ilkin tibbi yardım müəssisəsinə ərizə ilə müraciət edərək başqa həkimə və ya başqa müəssisəyə təhkim oluna bilər.
İşsizəm, 192 manatı ödəməsəm nə olur?
Rəsmi qeydiyyatlı işsizlər, tələbələr, pensiyaçılar və əlilliyi olanlar ödəmir – onların haqqı büdcədən ödənilir. Digər əmək qabiliyyətli şəxslər üçün ödəniş 2026-dan tələb olunur; təcili və təxirəsalınmaz yardım hər halda pulsuzdur. Ödənişin gecikməsinə görə tətbiq olunan qaydaları DTSEA-nın rəsmi izahında dəqiqləşdirin.
Özəl klinikada sığorta ilə müalicə oluna bilərəmmi?
Yalnız Agentliklə müqaviləsi olan özəl klinikalarda və ailə həkiminin (və ya dövlət müəssisəsinin) göndərişi ilə. Göndərişsiz müraciət tam ödənişlidir.
Xaricdə aldığım tibbi xərcləri sığorta qaytarırmı?
Xeyr. İcbari tibbi sığorta yalnız Azərbaycan ərazisində, Agentliyin tərəfdaş müəssisələrində göstərilən xidmətləri əhatə edir. Səfər üçün ayrıca könüllü səyahət sığortası lazımdır.
Könüllü tibbi sığortam var, icbari sığorta haqqını yenə ödəməliyəm?
Bəli. İcbari sığorta haqqı qanunla müəyyən edilib və könüllü sığortadan asılı olmayaraq tutulur; iki sistem bir-birini tamamlayır, əvəz etmir.
Mənbələr
- DTSEA – İcbari tibbi sığorta haqqında rəsmi məlumat
- İTS – Ən çox verilən suallar
- Dövlət Vergi Xidməti – İcbari tibbi sığorta haqqının dərəcələri
- FED.az – MRT və KT üzrə 20% ödəniş qaydası
- Musavat – 2026-cı ildən xidmətlər zərfi genişlənir
- Bizim.Media – 192 manat ödəməli olan şəxslər (5 yanvar 2026)
- Icma.az – 2026-dan işləməyənlər üçün ödəniş
Son yenilənmə: 29 sentyabr 2026. Rəsmi qaydalar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbələri yoxlayın.
Şərhlər