Yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı nə etməli: Avroprotokol, icbari sığorta və kompensasiya (2026)

Yol-nəqliyyat hadisəsindən sonra ilk addımlar belədir: avtomobili dayandırın, qəza işıqlarını yandırın, xəsarət alan varsa 103-ə (təcili yardım) və 102-yə (polis) zəng edin. Yalnız iki avtomobil iştirak edibsə, hər ikisinin icbari sığortası varsa, xəsarət yoxdursa, təqsirli tərəf mübahisəsizdirsə və zərər 1000 manatdan çox deyilsə, Dövlət Yol Polisini çağırmadan Avroprotokol tərtib edib sığortaçıya müraciət edə bilərsiniz. Digər bütün hallarda DYP-nin arayışı tələb olunur. İcbari sığorta üzrə əmlak zərəri ən çoxu 5000 manat, sağlamlığa zərər isə bir şəxs üçün 5000, bir hadisə üçün 50 000 manat həddində ödənilir; sığortaçı sonuncu sənədin təqdimindən 7 iş günü ərzində ödəniş etməlidir.

Qəza baş verdikdən sonra ilk 10 dəqiqə: addım-addım

Dayanın və təhlükəsizliyi təmin edin. Qəza işıq siqnalını yandırın, avtomobildən 15–30 metr məsafədə (şəhərdənkənar yolda daha uzaqda) qəza dayanma nişanı qoyun. Gecə vaxtı əks-etdirici jilet geyinin.
Xəsarət alanları yoxlayın. Yaralı varsa dərhal 103-ə zəng edin, ilk yardım göstərin; ağır xəsarətlidir və təcili yardım gecikirsə, yaralını ən yaxın tibb müəssisəsinə çatdırmaq sürücünün vəzifəsidir.
Hadisə yerini tərk etməyin. DYP-nin açıqlamasına görə yalnız əmlak zərəri olan qəza yerindən yayınmaq 100 manat cərimə və 4 bal ilə nəticələnir, xəsarət varsa – cinayət işində ağırlaşdırıcı hal sayılır; sığortaçı isə ödənişdən imtina edə bilər.
Foto və video çəkin. Avtomobillərin yolda mövqeyi, nömrə nişanları, zədələr, yol nişanları, əyləc izləri, ətrafdakı kameralar – hər şeyi bir neçə bucaqdan çəkin. Bu, həm DYP, həm də sığortaçı üçün əsas sübutdur.
Qərar verin: Avroprotokol, yoxsa 102? Aşağıdakı şərtlərin hamısı varsa Avroprotokol, biri belə yoxdursa – 102-yə zəng edib DYP-ni gözləyin.
Yolu boşaldın. "Yol hərəkəti haqqında" Qanuna görə, avtomobillər digər nəqliyyatın keçməsinə mane olursa, əvvəlcə vəziyyəti fotoya çəkib sonra kənara çəkmək olar.
Sığortaçıya məlumat verin. Şəhadətnamədəki qaynar xətt nömrəsinə hadisə yerindən zəng edin; şifahi məlumatdan sonra sığortaçı 3 iş günü ərzində yazılı sığorta tələbinin formasını təqdim etməlidir.

Avroprotokol nədir və nə vaxt tətbiq olunur?

Avroprotokol – hadisə iştirakçılarının DYP çağırmadan özlərinin doldurduğu yol-nəqliyyat hadisəsi haqqında protokoldur. 2022-ci ildən elektron formada tərtib edilir və İcbari Sığorta Bürosunun (İSB) informasiya sisteminə daxil olur. "İcbari sığortalar haqqında" Qanunun 58.2-ci maddəsinə görə DYP arayışı yalnız aşağıdakı şərtlərin hamısı eyni anda mövcud olduqda tələb edilmir:

Şərt	Tələb
İştirakçı sayı	Ən çoxu 2 avtonəqliyyat vasitəsi
Sığorta	Hər iki avtomobilin qüvvədə olan icbari sığortası var
Təqsir	Kimin təqsirli olduğu barədə tərəflər arasında mübahisə yoxdur
Sağlamlıq	Heç kim xəsarət almayıb
Zərər həddi	Ehtimal olunan zərər 1000 manatdan çox deyil

Şərtlərdən biri pozulursa – məsələn, üçüncü avtomobil, piyada, hasar və ya yol qurğusu zədələnibsə, avtomobillərdən birinin sığortası yoxdursa və ya zərər açıq-aşkar 1000 manatı keçirsə – mütləq 102-yə zəng edin. Şübhəli haldasınızsa, DYP-ni çağırmaq daha təhlükəsizdir: sonradan zərər 1000 manatdan çox çıxarsa, arayış olmadan ödəniş almaq çətinləşir.

Avroprotokolu doldurarkən hər iki sürücü sxemi çəkir, zədələri qeyd edir, imzalayır; şəhadətnamə nömrələri, sürücülük vəsiqəsi və qeydiyyat şəhadətnaməsinin məlumatları mütləq yazılmalıdır. Sənədin forması Mərkəzi Bank tərəfindən təsdiqlənir; sığorta şirkətlərinin mobil tətbiqləri və İSB-nin elektron xidmətləri vasitəsilə onlayn doldurmaq mümkündür – hansı kanalın aktiv olduğunu öz sığortaçınızda dəqiqləşdirin.

İcbari sığorta üzrə ödəniş limitləri

Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası (xalq arasında "icbari") zərərvuranın deyil, zərərçəkənin zərərini ödəyir. Qanunun 56-cı maddəsi ilə müəyyən edilən limitlər:

Zərərin növü	Maksimum ödəniş
Üçüncü şəxsin əmlakına (avtomobil, hasar və s.) zərər	5000 manat (bir hadisə üzrə)
Bir fiziki şəxsin sağlamlığına zərər	5000 manat
Bir hadisədə bütün zərərçəkənlərin sağlamlığı	50 000 manat
Ölüm halında ilkin kompensasiya	Sığorta məbləğinin 20 faizi – 2 iş günü ərzində ailə üzvlərinə

Bir hadisədə bir neçə avtomobil zədələnibsə və ümumi zərər 5000 manatı keçirsə, hər zərərçəkənə öz payına mütənasib ödəniş verilir. Limitdən artıq hissəni zərərvurandan məhkəmə yolu ilə tələb etmək olar. Sığorta şirkətləri illik 29–80 manata "ekstra" paketlərlə limiti artırmağı təklif edir – tez-tez sürən sürücülər üçün bu, məntiqli xərcdir. İcbari sığortasız sürməyə görə cərimə fiziki şəxslər üçün 50 manatdır.

Kompensasiyanı necə tələb etməli: birbaşa tənzimləmə

2022-ci ildən Azərbaycanda birbaşa tənzimləmə mexanizmi işləyir (Qanunun 52-1-ci maddəsi): iki avtomobilin iştirak etdiyi və zərərin yalnız həmin avtomobillərə dəydiyi qəzada zərərçəkən təqsirkarın sığortaçısına deyil, öz sığortaçısına müraciət edir. Sığortaçılar sonra öz aralarında hesablaşır. Digər hallarda (üçüncü şəxsin əmlakı, xəsarət, üç və daha çox avtomobil) müraciət təqsirkarın sığortaçısına edilir.

Tələb olunan sənədlər (Qanunun 17.1 və 58.1-ci maddələri):

sığorta tələbi (ərizə) – hadisənin yeri, vaxtı, təfsilatı və ehtimal olunan zərər;
icbari sığorta şəhadətnaməsinin surəti;
avtomobilin qeydiyyat şəhadətnaməsi (texniki pasport) və sürücülük vəsiqəsinin surəti;
DYP-nin yol-nəqliyyat hadisəsi haqqında arayışı və ya Avroprotokol;
xəsarət varsa – həkim arayışı, əlillik halında TSEK arayışı;
zərərin məbləğini təsdiq edən sənəd (qiymətləndirmə aktı, təmir smetası).

Müddətlər: sığortaçı nə vaxt ödəməlidir?

7 iş günü – sığortaçı hadisə barədə məlumat aldıqdan sonra zərərin qiymətləndirilməsini təşkil etməlidir; etməzsə, zərərçəkən müstəqil ekspert cəlb edib təmirə başlaya bilər.
7 iş günü – sonuncu sənəd təqdim edildikdən sonra ödəniş və ya əsaslandırılmış yazılı imtina verilməlidir.
Hər gecikmiş gün üçün 0,1 faiz dəbbə pulu – sığortaçı müddəti pozarsa.
3 il – sığorta tələbini irəli sürmək üçün iddia müddəti.

Qiymətləndirmə ilə razı deyilsinizsə, "Sığorta fəaliyyəti haqqında" Qanunla nəzərdə tutulan reyestrdəki müstəqil ekspertə müraciət edə bilərsiniz; mübahisə həll olunmadıqda şikayət Mərkəzi Banka və ya məhkəməyə verilir. Zərər dəymiş avtomobili sığortaçı baxış keçirənədək təmir etməyin – əks halda ödənişdən imtina üçün əsas yaranır.

Ödənişdən nə vaxt imtina edilə bilər?

hadisə yerindən yayınma;
sərxoş vəziyyətdə idarəetmə (bu halda sığortaçı ödəyib məbləği təqsirkardan geri tələb edir – subroqasiya);
mənəvi zərər, gəlir itkisi və cərimələr üzrə tələblər;
avtomobilin baxışdan əvvəl təmir edilməsi və ya hadisə yerinin dəyişdirilməsi səbəbindən zərərin müəyyən edilə bilməməsi.

Tez-tez verilən suallar

Avroprotokol hansı hallarda tərtib edilir?

İki avtomobil, hər ikisində icbari sığorta, xəsarət yoxdur, təqsirkar mübahisəsizdir və zərər 1000 manatdan çox deyil – bu beş şərtin hamısı olduqda. Biri çatmırsa, DYP çağırılmalıdır.

Qəzadan sonra avtomobili yerindən tərpətmək olar?

Yolu bağlayırsınızsa, əvvəlcə hər bucaqdan foto çəkib sonra kənara çəkmək qanunla icazəlidir. Fotoşəkilsiz yerdəyişmə sığorta ödənişindən imtinaya səbəb ola bilər.

İcbari sığorta mənim öz avtomobilimi ödəyir?

Xeyr. İcbari sığorta yalnız sizin başqasına vurduğunuz zərəri ödəyir. Öz avtomobilinizin təmiri üçün KASKO lazımdır; təqsirkar başqasıdırsa, zərəri onun icbari sığortası (5000 manatadək) ödəyir.

Təqsirkarın icbari sığortası yoxdursa nə etməli?

Zərəri birbaşa təqsirkardan tələb edirsiniz; xəsarət və ya ölüm hallarında, habelə naməlum avtomobil zərər vurduqda İcbari Sığorta Bürosu kompensasiya ödənişi verir. Əmlak zərəri üçün məhkəməyə müraciət lazım gələ bilər.

Sığortaçı ödənişi neçə günə verməlidir?

Sonuncu sənədin təqdim edildiyi tarixdən 7 iş günü ərzində. Gecikmə hər gün üçün ödəniş məbləğinin 0,1 faizi həcmində cərimə ilə nəticələnir.

Zərər 5000 manatdan çoxdursa fərqi kim ödəyir?

Limitdən artıq hissəni zərərvuran şəxs öz cibindən ödəyir; könüllü razılaşma olmasa, məhkəməyə iddia verilir.

Mənbələr

Son yenilənmə: 29 sentyabr 2026. Rəsmi qaydalar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbələri yoxlayın.