Azərbaycanda işləyən qadınlara hamiləliyə və doğuşa görə 126 təqvim günü (çətin doğuşda və ya iki və daha çox uşaq doğulduqda 140 gün, kənd təsərrüfatında çalışanlara 140–180 gün) ödənişli sosial məzuniyyət verilir. Məzuniyyət dövründə əvvəlki 4 rübün orta günlük qazancı əsasında hesablanan müavinət məcburi dövlət sosial sığortası (DSMF) vəsaiti hesabına ödənilir; 1 may 2026-cı ildən bu müavinət elektron xəstəlik vərəqəsi əsasında proaktiv qaydada təyin olunur. Uşağın anadan olmasına görə birdəfəlik 600 manat, 3 yaşınadək uşağa qulluğa görə isə aylıq 44 manat (1,5 yaşdan sonra 28 manat) müavinət ödənilir; 16 yanvar 2026-dan atalara da 14 günlük ödənişli məzuniyyət hüququ verilib.
Analıq məzuniyyəti neçə gün verilir?
Müddətlər Əmək Məcəlləsinin 125-ci maddəsi ilə müəyyən olunur və məzuniyyət doğuşdan əvvəl və sonrakı hissələrə bölünür. Doğuş gözləniləndən tez və ya gec baş verərsə, məzuniyyətin ümumi müddəti dəyişmir — günlər sadəcə yerini dəyişir.
| Hal | Doğuşdan əvvəl | Doğuşdan sonra | Cəmi |
|---|---|---|---|
| Adi doğuş | 70 gün | 56 gün | 126 təqvim günü |
| Çətin doğuş və ya iki və daha çox uşaq | 70 gün | 70 gün | 140 təqvim günü |
| Kənd təsərrüfatı işçisi – adi doğuş | 70 gün | 70 gün | 140 təqvim günü |
| Kənd təsərrüfatı işçisi – çətin doğuş | 70 gün | 86 gün | 156 təqvim günü |
| Kənd təsərrüfatı işçisi – iki və daha çox uşaq | 70 gün | 110 gün | 180 təqvim günü |
İki aylığınadək uşağı övladlığa götürən qadınlara doğuşdan sonrakı 56 günlük hissə verilir. Analıq məzuniyyəti işçinin əsas illik məzuniyyət stajına daxil edilir və bu dövrdə işəgötürən əmək müqaviləsini ləğv edə bilməz.
Doğuşa görə müavinət necə hesablanır?
Hamiləliyə və doğuşa görə müavinət məzuniyyətin hər təqvim günü üçün ödənilir və orta qazancın 100 faizi həcmindədir. Nazirliyin rəsmi düsturu belədir: MM = TGS × OQM, burada TGS məzuniyyətdəki təqvim günlərinin sayı, OQM isə orta günlük qazancdır. Orta günlük qazanc məzuniyyətdən əvvəlki 4 tam rübdə sosial sığorta haqqı hesablanmış ümumi qazancın həmin dövrün təqvim günlərinə bölünməsi ilə tapılır; əvvəlki xəstəlik vərəqəsi, əvvəlki analıq məzuniyyəti və qismən ödənişli sosial məzuniyyət dövrləri hesablamadan çıxarılır.
- Kim ödəyir: müavinət tam olaraq DSMF vəsaiti hesabına ödənilir; işəgötürən yalnız hesablayır və ödənişi rəsmiləşdirir. İşəgötürənin öz vəsaitindən ödədiyi "ilk 14 gün" qaydası xəstəlik vərəqəsinə aiddir, analıq müavinətinə yox.
- Staj tələbi: müavinət üçün ən azı 6 aylıq sosial sığorta stajı olmalıdır. Staj yalnız cari iş yerində deyil, ümumilikdə sığorta haqqı ödənilmiş bütün dövrlərin cəmi kimi hesablanır.
- Yuxarı hədd: aylıq müavinət minimum əmək pensiyasının 25 mislindən çox ola bilməz.
- Vergi: müavinət gəlir vergisinə və sosial sığorta haqqına cəlb edilmir.
Müqayisə üçün: DSMF-nin 2026-cı il büdcəsində hamiləliyə və doğuşa görə müavinətlərə 71 milyon manat ayrılıb, bir nəfərə düşən orta müavinət 3676 manat, alanların sayı isə təxminən 19 310 nəfər proqnozlaşdırılır.
Uşağın anadan olmasına görə birdəfəlik müavinət: 600 manat
Hər uşağın doğulmasına görə birdəfəlik 600 manat müavinət ödənilir; iki uşaq doğulduqda məbləğ hər uşaq üçün ayrıca hesablanır. Bu müavinət üçün sığorta stajı tələb olunmur — işləməyən analara da verilir. Sosial müdafiə nazirliyinin qaydalarına görə, müavinət proaktiv qaydada, yəni müraciət olmadan, Ədliyyə Nazirliyinin doğum reyestrindəki qeyd əsasında təyin olunur və valideynin bank kartına köçürülür. Avtomatik təyinat mümkün olmadıqda (məsələn, xaricdə doğulan uşaq) şəxsiyyət vəsiqəsi, uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsi və reyestr çıxarışı ilə DOST mərkəzinə və ya e-sosial.az portalına müraciət edilir; qərar ən geci 10 gün ərzində verilir.
3 yaşınadək uşağa qulluq müavinəti
Analıq məzuniyyəti bitdikdən sonra ana (və ya uşağa faktiki qulluq edən ata, nənə, baba) uşaq 3 yaşına çatanadək qismən ödənişli sosial məzuniyyətə çıxa bilər. Bu dövrdə iş yeri saxlanılır və aylıq müavinət ödənilir:
- uşaq 1,5 yaşınadək — ayda 44 manat;
- 1,5 yaşdan 3 yaşınadək — ayda 28 manat;
- əlilliyi olan uşağa görə — bu məbləğlərin iki misli.
Müavinət işəgötürənin "Əmək və məşğulluq" alt sisteminə məzuniyyət əmrini daxil etməsi ilə avtomatik təyin olunur; uşaq 3 yaşı tamam olduqda və ya valideyn işə çıxdıqda ödəniş dayandırılır. Bu məbləğlər 2016-cı ildən bəri simvolik səviyyədə qaldığı üçün artırılması dəfələrlə müzakirə olunub; 2026-cı il üçün yeni məbləğ olub-olmadığını rəsmi mənbədə dəqiqləşdirin.
Müraciət: e-sosial.az və proaktiv təyinat
- Tibb müəssisəsi hamiləliyin 30-cu həftəsində (çoxdöllü hamiləlikdə 28-ci həftədə) elektron xəstəlik vərəqəsi açır; kağız vərəqə artıq tələb olunmur.
- İşəgötürən məzuniyyət əmrini nazirliyin mərkəzləşdirilmiş elektron sisteminə daxil edir.
- Sistem müavinəti avtomatik hesablayır və DSMF vəsaitini işçinin kartına yönəldir. 1 may 2026-dan bu proses proaktivdir — ərizə yazmaq lazım deyil.
- Avtomatik təyinat mümkün olmadıqda işəgötürən nazirliyin təsdiq etdiyi formada ərizə ilə müraciət edir; işçi statusu e-sosial.az şəxsi kabinetindən izləyə bilər.
Fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərən və özü üçün sosial sığorta haqqı ödəyən qadınlar da 6 aylıq staj şərti ilə müavinət ala bilər; onlar DOST mərkəzinə və ya e-sosial.az portalına birbaşa müraciət edir.
Atalıq məzuniyyəti: 14 gün ödənişli
Əmək Məcəlləsinin 125-ci maddəsinə edilən əlavəyə əsasən, 16 yanvar 2026-cı ildən sonra doğulan uşaqların atalarına 14 təqvim günü müddətində ödənişli məzuniyyət verilir. Məzuniyyət doğuş gününü əhatə etməlidir, yəni doğuşdan bir gün əvvəl başlayıb doğuşdan sonrakı günləri əhatə edir. Ödənişi işəgötürən Əmək Məcəlləsinin 177-ci maddəsinə uyğun olaraq orta əmək haqqı əsasında öz vəsaitindən hesablayır. Məzuniyyət üçün həyat yoldaşının hamiləlik müddətini və gözlənilən doğuş tarixini təsdiqləyən tibbi arayış tələb olunur.
Tez-tez verilən suallar
İşləmirəmsə, hansı müavinətləri ala bilərəm?
Hamiləliyə və doğuşa görə müavinət yalnız sığorta stajı olanlara verilir. İşləməyən analar uşağın anadan olmasına görə 600 manatlıq birdəfəlik müavinəti alır; ailənin gəliri ehtiyac meyarından (2026-cı ildə 300 manat) aşağıdırsa, ünvanlı dövlət sosial yardımına müraciət etmək olar.
Müavinət nə vaxt ödənilir?
Proaktiv qaydada müavinət məzuniyyət əmri sistemə daxil edildikdən sonra qısa müddətdə, bir dəfəyə, bütün məzuniyyət dövrü üçün hesablanaraq ödənilir. Keçmiş dövrlər üçün müavinətin alınmasına vaxt məhdudiyyəti qoyulmur.
İşəgötürən məzuniyyət əmrini sistemə daxil etmirsə nə etməli?
Bu halda e-sosial.az portalından və ya 142 Çağrı Mərkəzi vasitəsilə Dövlət Əmək Müfəttişliyinə şikayət etmək olar. Elektron xəstəlik vərəqəsi sistemdə görünürsə, nazirlik işəgötürəni məzuniyyəti rəsmiləşdirməyə məcbur edə bilər.
Analıq məzuniyyətində olarkən işdən çıxarıla bilərəm?
Xeyr. Hamilə və 3 yaşınadək uşağı olan qadınlarla əmək müqaviləsinin işəgötürənin təşəbbüsü ilə ləğvi qadağandır; istisna yalnız müəssisənin ləğvidir.
Ata uşağa qulluq məzuniyyətinə çıxa bilər?
Bəli. Uşağa qulluğa görə qismən ödənişli 3 illik məzuniyyətdən ana əvəzinə uşağa faktiki qulluq edən ata və ya digər ailə üzvü istifadə edə bilər; müavinət eyni məbləğdə ödənilir.
Müavinətin məbləğini özüm necə hesablaya bilərəm?
Son 4 rübdə sosial sığorta haqqı hesablanmış bütün qazancınızı toplayın, həmin dövrün təqvim günlərinə (adətən 365) bölün və alınan orta günlük qazancı məzuniyyət günlərinin sayına (126, 140 və s.) vurun. Dəqiq məbləği e-sosial.az kabinetində görə bilərsiniz.
Mənbələr
- sosial.gov.az – Hamiləliyə və doğuma görə müavinət (hesablama qaydası, 1 may 2026 dəyişiklikləri)
- sosial.gov.az – Uşağın anadan olmasına görə müavinət
- sosial.gov.az – 3 yaşınadək uşağa qulluğa görə müavinət
- Trend – Müavinətlərin təyinatında yeni mexanizm qüvvəyə minir (30 aprel 2026)
- Muhasibat.az – Müavinət üçün 6 aylıq staj tələbi
- Muhasibat.az – Hamiləliyə və doğuşa görə sosial məzuniyyət (Əmək Məcəlləsi, 125-ci maddə)
- Vergiler.az – Atalıq məzuniyyəti dövrü və hesablanması
- Sfera.az – Doğuma görə müavinətlərin 2026-cı il büdcəsi
- president.az – 2026-cı il üçün ehtiyac meyarının həddi
Son yenilənmə: 29 sentyabr 2026. Rəsmi qaydalar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbələri yoxlayın.
Şərhlər