Azərbaycanda "gecə sükutu" saat 24:00-dan 07:00-dək qüvvədədir: bu vaxt mənzildə, binanın girişində, həyətdə və küçədə səs-küy salmaq, ucadan musiqi qoymaq İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 521-ci maddəsinə görə fiziki şəxslər üçün 150–200 manat cərimə ilə nəticələnir. Mənzildə təmir üçün ayrıca "icazəli saatlar" qanunla müəyyən edilməyib, lakin gündüz də qonşuların hüquqlarına riayət olunmalıdır və yaşayış otağında səs normaları (gündüz 35–40 dBA) aşılmamalıdır. Gecə pozuntusunda polisə – 102 nömrəsinə zəng edə bilərsiniz.
Gecə sükutu: qanun nə deyir
İXM-in 521-ci maddəsi "Məişət səs-küyünə qarşı mübarizə qaydalarının pozulması" adlanır. Maddəyə görə mənzillərdə, yaşayış evlərinin girişlərində və həyətlərində, küçələrdə, istirahət yerlərində və digər ictimai yerlərdə gecə saat 24-dən 7-dək aşağıdakılar qadağandır:
- səs-küy salmaq, ucadan mahnı oxumaq;
- musiqi alətlərini ucadan çalmaq;
- televizor, radio, maqnitofon və digər aparatları gur səslə oxutmaq;
- məişət səs-küyünə qarşı tələbləri "başqa üsulla" pozmaq – gecə drel, çəkic, perforator işlətmək də bura aid edilə bilər.
Cərimə fiziki şəxslər üçün 150–200 manat, vəzifəli şəxslər üçün 2000–2500 manatdır. Bu məbləğlər e-qanun.az-dakı aktual mətnə əsaslanır; köhnə mənbələrdə rast gəlinən "10–15 manat" artıq qüvvədə deyil.
Səs-küy normaları: desibellə nə qədərə icazə var
Gündüz saatlarında da "istədiyim qədər səs sala bilərəm" yanaşması düzgün deyil. Prezidentin 2008-ci il 8 iyul tarixli 796 nömrəli Fərmanı ilə "Ətraf mühitə və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərən vibrasiya və səs-küy çirklənmələri normaları" təsdiq edilib. Bu normalar bütün hüquqi və fiziki şəxslərə şamil olunur. Bəzi göstəricilər:
| Yer | Gündüz, ekvivalent / maksimal | Gecə, ekvivalent / maksimal |
|---|---|---|
| Mənzilin yaşayış otaqları | 35–40 / 50–55 dBA | 25–30 / 40–45 dBA |
| Xəstəxana palataları | 35 / 50 dBA | 25 / 40 dBA |
| Yaşayış binalarına bitişik ərazi | 55 / 70 dBA | 45 / 60 dBA |
| Kafe, restoran zalları | 55 / 65 dBA | – |
Müqayisə üçün: 40 dBA təxminən sakit otaq səviyyəsidir, işləyən perforator isə bundan qat-qat yüksək səs yaradır. Normanın pozulmasına görə İXM-in 275.2-ci maddəsi ilə fiziki şəxslər 200–300 manat, vəzifəli şəxslər 2500–3500 manat, hüquqi şəxslər 8000–10 000 manat cərimələnir. Pozuntunu müəyyən etmək üçün ölçü cihazı ilə rəsmi ölçmə lazımdır. Normalarda "gündüz" və "gecə"nin saat sərhədi göstərilməyib; inzibati məsuliyyətdə əsas istinad İXM-in 24:00–07:00 aralığıdır.
Qonşu təmiri saat neçədə edə bilər?
2026-cı il oktyabr ayı etibarilə qanunvericilikdə mənzil təmiri üçün konkret saat və həftəsonu məhdudiyyəti yoxdur – hüquqşünaslar da bu məsələnin ayrıca tənzimlənmədiyini qeyd edir. Hüquqi çərçivə belədir:
- Gecə 24:00–07:00 – səs-küylü təmir İXM-in 521-ci maddəsi ilə cərimələnə bilər.
- Gündüz – Mənzil Məcəlləsinin 15-ci maddəsinə görə yaşayış sahəsindən qonşuların hüquq və qanuni mənafelərinə, sanitariya-gigiyena tələblərinə riayət etməklə istifadə olunmalıdır. 29.4-cü maddə mülkiyyətçini qonşuların hüquqlarına riayət etməyə borclu edir.
- Mülki Məcəllənin 171-ci maddəsi ("Qonşu təsirinə dözmək vəzifəsi") – əhəmiyyətsiz və ya adi istifadədən irəli gələn səs-küyə, titrəyişə dözmək lazımdır. Təsir adi hədləri aşarsa, kompensasiya tələb etmək olar.
Çoxmənzilli binalarda MTK, MMMC və ya mülkiyyətçilərin birliyi daxili qaydalarla təmir saatlarını müəyyən edə bilər. Yeni binalarda belə qaydalar idarəetmə müqaviləsində və ya bildiriş lövhəsində olur. Binanızın qaydasını idarəetmədən dəqiqləşdirin. Rəsmi qayda olmadıqda praktik nəzakət çərçivəsi belədir:
| Vaxt | Hüquqi vəziyyət | Tövsiyə |
|---|---|---|
| 24:00–07:00 | Səs-küy qadağandır (İXM 521) | Heç bir səs-küylü iş görməyin |
| Səhər tezdən və axşam gec | Xüsusi qadağa yoxdur, qonşu hüquqları qorunur | Perforator və çəkic işlərindən çəkinin |
| İş günləri, gündüz | Normalar daxilində icazəlidir | Səs-küylü işləri bu saatlara salın |
| Bayram və istirahət günləri | Xüsusi qadağa yoxdur | Səs-küylü işləri məhdudlaşdırın, qonşuları xəbərdar edin |
Binada qurulmuş bina idarəsi haqqında ətraflı məlumatı xeber.azeri.net-dəki MTK və MMMC barədə məqalədə tapa bilərsiniz.
Toy, şadlıq evləri, avtomobil siqnalı və ev heyvanları
Toy və həyətdə musiqi
Həyətdə, küçədə və ya çadırda keçirilən toy və mərasimlərə də gecə saat 24:00-dan sonra 521-ci maddə şamil olunur. Şadlıq evi, kafe və restoran hüquqi şəxs olduğundan səs-küy normasını aşdıqda 275.2-ci maddə ilə 8000–10 000 manat cərimə tətbiq oluna bilər. Belə hallarda şikayət obyektin ünvanı ilə birlikdə yazılı verilməlidir.
Avtomobil siqnalı və maşından musiqi
"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 73-cü maddəsinə görə səs siqnalından yalnız iki halda istifadə olunur: yaşayış məntəqələrindən kənarda ötmə barədə xəbərdarlıq üçün və yol-nəqliyyat hadisəsinin qarşısını almaq üçün. Qaydanın pozulması İXM-in 329.3-cü maddəsi ilə 30 manat cərimə ilə nəticələnir. Gecə həyətdə maşından ucadan musiqi səsləndirmək isə 521-ci maddəyə düşür.
Ev heyvanları
İt və pişik saxlanması qaydalarının pozulmasına görə İXM-in 290-cı maddəsində ayrıca məsuliyyət var. Gecələr fasiləsiz hürən it kimi hallarda isə əvvəlcə sahiblə danışmaq, nəticə olmasa bina idarəsinə və polisə müraciət etmək məsləhətdir. Bu halın hansı maddə ilə qiymətləndiriləcəyini polis müəyyən edir.
Şikayət yolları: addım-addım
- Qonşu ilə danışın. Çox hallarda problem bir söhbətlə həll olunur.
- Bina idarəsinə müraciət edin. MTK, MMMC və ya mənzil-istismar sahəsi daxili qaydaların icrasını tələb edə bilər.
- Gecə pozuntusunda 102-yə zəng edin və ya ərazinizin polis sahə məntəqəsinə müraciət edin. Polis faktı qeydə alır, inzibati xəta protokolu tərtib oluna bilər. Daxili İşlər Nazirliyinə onlayn müraciət mia.gov.az və e-xidmet.mia.gov.az portalı ilə də mümkündür.
- İcra nümayəndəliyinə yazılı ərizə verin, xüsusilə şikayət daimi xarakter daşıyırsa. Bələdiyyələrin bu sahədəki səlahiyyətlərini rəsmi mənbədən dəqiqləşdirin.
- Müəssisədən gələn səs-küy üçün (şadlıq evi, kafe, tikinti, generator) Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə rəsmi müraciət edə bilərsiniz.
- Məhkəmə. Mülki Məcəllənin 171.3-cü maddəsinə əsasən adi hədləri aşan təsirə görə kompensasiya, zərər vurulduqda isə zərərin ödənilməsi tələb oluna bilər.
Hər mərhələdə tarix və saatı qeyd edin, mümkünsə video və ya səs yazısı saxlayın, digər qonşuların şahidliyini təmin edin.
Qonşu ilə münaqişəsiz danışıq: praktik məsləhətlər
- Doğru anı seçin. Əsəbi halda gecə qapını döyməkdənsə, ertəsi gün sakit vaxtda danışın.
- Konkret olun. "Hər gün səs salırsınız" əvəzinə "dünən gecə saat birdə musiqi səsi yuxumuza mane oldu" deyin.
- Həll təklif edin. Təmir işlərinin qrafikini razılaşdırın, xalça, səs izolyasiyası və ya qulaqcıq kimi sadə həllər təklif edin.
- Təmir edirsinizsə, əvvəlcədən xəbər verin. Girişdə qısa elan – işlərin müddəti və əlaqə nömrəsi – şikayətlərin qarşısını alır.
- Yazılı izi saxlayın. Danışıq nəticə vermədikdə rəsmi şikayət üçün qeydləriniz əsas olacaq.
Tez-tez verilən suallar
Gecə sükutu saat neçədən başlayır?
İXM-in 521-ci maddəsinə görə gecə saat 24:00-dan səhər 07:00-dək. Bu vaxt mənzildə və həyətdə səs-küy salmaq 150–200 manat cərimə ilə nəticələnə bilər.
Qonşu bazar günü səhər təmir edə bilərmi?
Qanunda həftəsonu üçün xüsusi qadağa yoxdur, saat 07:00-dan sonra təmir formal olaraq icazəlidir. Lakin binanın daxili qaydaları məhdudiyyət qoya bilər və qonşu hüquqlarına riayət etmək vacibdir.
Gündüz səs-küyə görə cərimə ola bilərmi?
Bəli, səs-küy normaları rəsmi ölçmə ilə aşıldıqda İXM-in 275.2-ci maddəsi ilə fiziki şəxslər 200–300 manat cərimələnə bilər.
Polisə necə müraciət edim?
Təcili halda 102-yə zəng edin. Daimi problem üçün ərazinizin polis sahə məntəqəsinə yazılı ərizə verin və ya mia.gov.az üzərindən onlayn müraciət edin.
Şadlıq evinin musiqisindən hara şikayət edim?
Gecə saatlarında 102-yə, normaların aşılmasına görə isə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə və icra hakimiyyətinə yazılı müraciət edin.
Mənbə: e-qanun.az – İnzibati Xətalar Məcəlləsi, e-qanun.az – Vibrasiya və səs-küy çirklənmələri normaları, e-qanun.az – Mənzil Məcəlləsi, e-qanun.az – Mülki Məcəllə, e-qanun.az – "Yol hərəkəti haqqında" Qanun, Daxili İşlər Nazirliyi, Bizim.Media, Modern.az
Şərhlər