Prezident İlham Əliyev oktyabrın 20-də Qarabağ Milli Parkının yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb. Sənədə əsasən, Ağdərə, Xocalı, Kəlbəcər, Şuşa və Laçın rayonlarının dövlət mülkiyyətində olan torpaqlarından ayrılan 88 418 hektar sahədə yeni milli park təşkil olunur. Sərəncamdan irəli gələn məsələlərin həlli Nazirlər Kabinetinə tapşırılıb.
Park hansı rayonları əhatə edəcək
Sərəncamda parka ayrılan torpaqların rayonlar üzrə bölgüsü dəqiq göstərilib:
- Ağdərə rayonu – 44 773,79 hektar;
- Xocalı rayonu – 24 597,80 hektar;
- Kəlbəcər rayonu – 13 514,98 hektar;
- Şuşa rayonu – 5 314,34 hektar;
- Laçın rayonu – 217,09 hektar.
Bu torpaqlar xüsusi qorunan ərazilərin torpaqları kateqoriyasına aid edilir. Parkın sərhədləri Sərəncama əlavə olunan yerquruluşu planında müəyyənləşdirilib. Rəqəmlərdən göründüyü kimi, ərazinin yarıdan çoxu – təxminən 50,6 faizi Ağdərə rayonunun payına düşür. Xocalı rayonu ümumi sahənin təxminən 27,8 faizini, Kəlbəcər 15,3 faizini, Şuşa isə 6 faizini təşkil edir. Laçın rayonundan ayrılan hissə ümumi sahənin 1 faizindən azdır. Beləliklə, Ağdərə və Xocalı rayonları birlikdə parkın təxminən 78 faizini təşkil edir, Kəlbəcər və Şuşadan ayrılan torpaqların cəmi isə 18 829 hektardan bir qədər çoxdur. Parkın ümumi sahəsi təxminən 884 kvadrat kilometrə bərabərdir.
Sərəncamın məqsədi nədir
Sənəd Konstitusiyanın 109-cu maddəsinin 32-ci bəndi rəhbər tutularaq imzalanıb. Sərəncamda bildirilir ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonları tarixən zəngin və özünəməxsus təbii irsə malikdir. Yeni parkın yaradılmasının məqsədləri sırasında xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri şəbəkəsinin genişləndirilməsi, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni qorunan ərazilərin yaradılması və regionun ekosisteminin, təbii irsinin beynəlxalq miqyasda təbliği və tanıdılması göstərilib.
Bundan başqa, biomüxtəlifliyin bərpası və qorunub saxlanılması, təbii sərvətlərdən dayanıqlı istifadə yolu ilə sosial-iqtisadi imkanların artırılması, eləcə də ekoturizmin inkişafı hədəf kimi qeyd olunub. Beləliklə, sənəd yalnız təbiətin mühafizəsini deyil, həm də bölgədə turizm və iqtisadi fəallıq üçün yeni imkanların yaradılmasını nəzərdə tutur.
İşğal dövrünün ekoloji izləri
Sərəncamda işğal illərində bölgənin təbiətinə dəymiş ziyana xüsusi yer ayrılıb:
“Ermənistan Respublikası tərəfindən işğal altında saxlanıldığı müddət ərzində bu ərazilərdə bioloji müxtəlifliyə ciddi ziyan vurulmuş, Azərbaycan Respublikasının “Qırmızı Kitabı”na və Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının “Qırmızı Siyahısı”na daxil edilmiş nadir bitki və heyvan növləri məhv edilmişdir. Bütün bunlar bütövlükdə regionda ekoloji tarazlığın pozulmasına gətirib çıxarmışdır”, – sənəddə deyilir.
Bəsitçay və Daşaltıdan sonra yeni addım
Sərəncamda xatırladılır ki, Vətən müharibəsindən ötən dövrdə azad edilmiş ərazilərin ekoloji tarazlığının, təbii ekosistemlərinin və zəngin biomüxtəlifliyinin bərpası, xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin yenidən qurulması istiqamətində işlər görülüb. Məqsəd regionu təmiz ətraf mühit və “yaşıl artım” zonasına çevirməkdir.
Bu işlər çərçivəsində Böyük Qayıdış proqramı daxilində Zəngilan rayonunda Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunun, Şuşa və Xocalı rayonlarının ərazisində isə Daşaltı Dövlət Təbiət Yasaqlığının fəaliyyəti bərpa edilib. Qarabağ Milli Parkı isə beş rayonun torpaqlarını birləşdirən yeni qorunan ərazi olacaq.
Növbəti addımlar
Sərəncamın ikinci bəndinə əsasən, sənəddən irəli gələn məsələləri Nazirlər Kabineti həll etməlidir. Parkın idarə olunması, ziyarət qaydaları, giriş şərtləri və turizm infrastrukturu ilə bağlı təfərrüatlar hələlik açıqlanmayıb. Bu məsələlərin hökumətin sonrakı qərarları ilə müəyyənləşdirilməsi gözlənilir.
Sərəncam barədə məlumat oktyabrın 20-də günorta saatlarında yayılıb və ölkə mediasında günün əsas xəbərlərindən biri olub.
Mənbə: APA, Metbuat.az, SİA
Şərhlər