İşıq kəsiləndə "Azərişıq"ın 199, qaz qoxusu hiss edəndə və ya qaz kəsiləndə "Azəriqaz"ın 104, su və kanalizasiya problemində "Azərsu"nun 955 qısa nömrəsinə zəng edin. Yanğın və ya həyat üçün təhlükə varsa, əvvəlcə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 112 xəttinə müraciət edin. Qanuna görə planlı təmir işlərinə görə elektrik və qaz verilişi istehlakçıya ən azı 3 gün əvvəl yazılı xəbərdarlıq edilmədən dayandırıla bilməz, su təchizatı müəssisəsi isə adi hallarda işlərdən 7 gün əvvəl xəbərdarlıq etməlidir. Şəbəkədəki qəza üzündən elektrik cihazınız xarab olubsa, "Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları"na əsasən təchizatçıdan zərərin ödənilməsini tələb edə bilərsiniz: müraciətə 10 gün ərzində baxılmalıdır.
Hansı kəsintidə hara zəng etməli: qaynar xətlər
Ölkə üzrə elektrik paylayıcı şəbəkəsinə "Azərişıq" ASC, təbii qaz paylanmasına SOCAR-ın "Azəriqaz" İstehsalat Birliyi, su təchizatı və kanalizasiyaya "Azərsu" ASC cavabdehdir. Mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi olan binalarda radiatorlar soyuqdursa, "Azəristiliktəchizat" ASC-yə müraciət olunur. Zəng edərkən ünvanı, abonent kodunu və kəsintinin nə vaxt başladığını hazır saxlayın: bu, müraciətin qeydə alınmasını sürətləndirir.
| Xidmət | Qurum | Nömrə | Nə vaxt zəng etməli |
|---|---|---|---|
| Elektrik | "Azərişıq" ASC | 199 | İşıq kəsildikdə, gərginlik qalxıb-düşdükdə, naqil qırıldıqda |
| Təbii qaz | "Azəriqaz" İB | 104 | Qaz qoxusu, qazın kəsilməsi, sayğac nasazlığı |
| Su və kanalizasiya | "Azərsu" ASC | 955 | Su gəlmədikdə, magistral xətt partladıqda, kanalizasiya tıxandıqda |
| Mərkəzləşdirilmiş istilik | "Azəristiliktəchizat" ASC | rəsmi saytdan dəqiqləşdirin | İstilik mövsümündə radiatorlar isinmədikdə |
| Enerji sahəsində şikayət | Energetika Tənzimləmə Agentliyi, Energetika Nazirliyi | 974 | Təchizatçı müraciətə cavab vermədikdə və ya cavab qane etmədikdə |
| Yanğın, partlayış, xilasetmə | Fövqəladə Hallar Nazirliyi | 112 | Həyat və əmlak üçün birbaşa təhlükə olduqda |
"Azəriqaz"ın rəsmi saytında 104 "qaynar xətt" kimi göstərilir. Qaz və elektrik təchizatçılarının saytlarında elektron müraciət formaları da var, müraciətin statusunu sonradan izləmək mümkündür.
Planlı kəsintiləri haradan öyrənmək olar
Planlı kəsinti şəbəkədə təmir-profilaktika işləri aparılarkən baş verir və əvvəlcədən elan edilməlidir. "Elektroenergetika haqqında" qanunun 29.6-cı maddəsinə görə illik iş planında göstərilən təmir işləri zamanı yazılı xəbərdarlıq göndərilmədən elektrik verilişini dayandırmaq qadağandır, sistem operatoru isə istehlakçını 3 gün əvvəl xəbərdar etməlidir. 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvədə olan yeni "Qaz təchizatı haqqında" qanunun 15.3-cü maddəsi qaz üçün eyni 3 günlük müddəti müəyyən edir: xəbərdarlıq elektron poçtla (olduqda) və ya digər kommunikasiya vasitələri ilə göndərilir. "Su təchizatı və tullantı suları haqqında" qanunun 53-cü maddəsinə görə isə istehlakçıların maraqlarına toxunan işlər barədə adi hallarda 7 gün əvvəl, fövqəladə vəziyyətdə isə mümkün qədər tez məlumat verilməlidir.
Elanları izləmək üçün əsas yollar:
- Elektrik: azerishiq.az saytında "Planlı fasilələr" bölməsi. Burada rayon, tarix, fasilənin təxmini müddəti, görüləcək iş və təsir altına düşən kənd və küçələr göstərilir.
- Qaz: azeriqaz.az saytının xəbərlər bölməsi və qurumun rəsmi sosial şəbəkə səhifələri.
- Su: "Azərsu"nun rəsmi saytı və sosial şəbəkə hesabları. Qanuna görə su kəsintisi barədə xəbərdarlıq mediada, səsgücləndirici avtomobillə və ya poçt və digər rabitə vasitələri ilə çatdırıla bilər.
- Bina səviyyəsində: mənzil-istismar sahəsinin və ya MTK-nın elanları, girişdəki lövhələr.
Qəzalı kəsintilər əvvəlcədən elan edilmir. Belə hallarda kəsintinin səbəbini və bərpa vaxtını çağrı mərkəzindən soruşmaq daha düzgündür.
Qəzalı kəsinti zamanı təhlükəsizlik: qaz, işıq və su
"Azəriqaz"ın təhlükəsizlik qaydalarına görə qaz qoxusu hiss etdikdə dərhal bütün kranları bağlayın. İşığı yandırıb-söndürməyin, elektrik cihazlarını şəbəkəyə qoşmayın və işləyən cihazları rozetkadan çıxarmayın, çünki açar və ştepsel qığılcım yarada bilər. Pəncərə və qapıları açıb mənzili havalandırın, sonra 104-ə zəng edin. Yanğın baş verərsə, imkan varsa mənzilə gedən qaz xəttindəki giriş kranını bağlayın və 112 (və ya 101) ilə yanğından mühafizə xidmətinə, 104 ilə qaz-qəza xidmətinə xəbər verin. Zəngi mümkün qədər qaz qoxusu olmayan yerdən edin.
Elektrik kəsiləndə həssas texnikanı (televizor, kompüter, kondisioner, soyuducu) rozetkadan ayırın və ya ümumi avtomat açarı söndürün. Enerji bərpa olunanda gərginlik sıçrayışı cihazlara ziyan vura bilər. Bir lampanın açarını açıq saxlayın ki, işığın gəldiyini biləsiniz. Küçədə qırılmış naqil və ya açıq qalmış elektrik qutusu görsəniz, ona yaxınlaşmayın və 199-a məlumat verin.
Su kəsiləndə kranları bağlı saxlayın, əks halda su gələndə mənzil su altında qala bilər. Su verilişi bərpa olunduqdan sonra ilk dəqiqələrdə bulanıq su axa bilər. Bu halda suyu bir müddət axıdın, içmək üçün qaynadılmış və ya qablaşdırılmış sudan istifadə edin.
Generator, şam və qızdırıcılar: əlavə risklər
Uzunmüddətli kəsintilərdə istifadə edilən alternativ mənbələr özləri təhlükə yarada bilər. Benzin və ya dizel generatorunu heç vaxt mənzildə, eyvanda, zirzəmidə və ya qapalı qarajda işlətməyin: işlənmiş qazda dəm qazı (karbon monoksid) olur, onun nə rəngi, nə də qoxusu var. Generatoru şəbəkəyə birbaşa qoşmayın, bu, xəttdə işləyən təmir briqadası üçün ölümcül ola bilər. Şamları pərdə və mebeldən uzaq, sabit qabda saxlayın, otaqdan çıxanda söndürün; mümkünsə, fənər və ya akkumulyatorlu lampa seçin. Qaz sobası və ya plitə ilə otağı qızdırmaq da dəm qazı zəhərlənməsinə səbəb ola bilər. Əlamətlər və ilk yardım barədə xeber.azeri.net-in dəm qazı haqqında ayrıca yazısında ətraflı məlumat var.
Soyuducudakı ərzaq: nə qədər təhlükəsizdir
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) tövsiyəsinə görə qapısı açılmayan soyuducu ərzağı təxminən 4 saat soyuq saxlayır. Dolu dondurucu kamera ərzağı 48 saat, yarıdolu kamera isə 24 saat təhlükəsiz saxlayır. Elektrik 4 saatdan çox kəsilibsə, soyuducuda saxlanılan ət, balıq, yumurta, süd və bişmiş yeməklərin atılması tövsiyə olunur. Rəngi, qoxusu və ya konsistensiyası dəyişmiş məhsulu, eləcə də şübhəli ərzağı dadına baxmadan atın: dad ərzağın təhlükəsiz olub-olmadığını göstərmir.
Elektrik cihazı xarab olubsa: kompensasiyanı necə tələb etmək olar
Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi "Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları"nın 10.1-ci bəndinə görə enerji sistemində və ya təchizatçının şəbəkəsində baş vermiş qəza nəticəsində istehlakçıya ziyan dəyibsə (cihazların yararsız hala düşməsi, məhsulun xarab olması və s.), təchizatçı Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq maddi məsuliyyət daşıyır. Təchizatçının təqsiri ilə aşağı keyfiyyətli elektrik enerjisi verildikdə də (10.11-ci bənd) eyni qayda tətbiq olunur. Qaydaların 10.4-cü bəndinə görə təchizatçı zərər barədə müraciətə 10 gündən gec olmayaraq baxmalıdır.
Təchizatçı fors-major hadisələrə, kənar şəxslərin hərəkəti ilə baş vermiş qəzalara (məsələn, xəttin mexaniki zədələnməsinə) və borca görə qanuni dayandırmaya görə məsuliyyət daşımır. Elektrik haqqını vaxtında ödəməyən istehlakçıya dəymiş ziyan da ödənilmir. Buna görə müraciətdən əvvəl borcunuzun olmadığını yoxlayın. Tövsiyə olunan addımlar bunlardır:
- Hadisəni dərhal 199-a bildirin və müraciətin nömrəsini qeyd edin.
- Zədələnmiş cihazın, sayğacın və elektrik lövhəsinin fotosunu çəkin, tarix və saatı yazın. Qonşularda da oxşar zərər varsa, onların adını qeyd edin.
- Servis mərkəzindən nasazlığın səbəbini (məsələn, gərginlik sıçrayışı) göstərən yazılı rəy alın.
- "Azərişıq"a yazılı və ya elektron müraciət edin. Müraciətə qəbz, zəmanət talonu və servis rəyini əlavə edin.
- Cavab gəlməsə və ya imtina əsassız görünsə, tənzimləyiciyə şikayət edin, son mərhələdə isə məhkəməyə müraciət edin.
Qaz üçün də oxşar prinsip var: yeni "Qaz təchizatı haqqında" qanunun 27-ci maddəsinə görə qaz təchizatı subyektinin təqsiri üzündən insanların həyatına, sağlamlığına və əmlakına dəymiş zərər tam aradan qaldırılmalı və ya əvəzi tam ödənilməlidir.
Şikayət kanalları: təchizatçı cavab vermədikdə
İlk müraciət həmişə xidməti göstərən quruma ünvanlanır. Elektrik və qaz üzrə növbəti pillə Azərbaycan Energetika Tənzimləmə Agentliyidir: "Elektroenergetika haqqında" qanunun 6.1.7-ci maddəsinə görə tənzimləyici elektrik istehlakçılarının şikayətlərinə baxır. Agentliyin istehlakçılar üçün səhifəsində 974 çağrı mərkəzi göstərilir, Energetika Nazirliyinin müraciətləri də bu xətt üzərindən qəbul olunub. Su ilə bağlı şikayətlərdə "Azərsu"nun özünə, sonra isə müvafiq dövlət orqanlarına yazılı müraciət etmək olar. Vətəndaş müraciətlərinə "Vətəndaşların müraciətləri haqqında" qanunla müəyyən edilmiş müddətlərdə baxılır. Hüquqlarınız pozulubsa, məhkəmə yolu da açıqdır. Kommunal xidmətlərin ödənişi və tariflər barədə ətraflı məlumat saytımızdakı kommunal ödənişlərə dair ayrıca yazıdadır. Fərdi kombi qurğusu olanlar isə kombi haqqında bələdçiyə baxa bilər.
Tez-tez verilən suallar
İşıq kəsiləndə hansı nömrəyə zəng etməliyəm?
"Azərişıq"ın 199 çağrı mərkəzinə zəng edin. Planlı kəsinti olub-olmadığını azerishiq.az saytının "Planlı fasilələr" bölməsində də yoxlaya bilərsiniz.
Azəriqazın qaynar xətti hansıdır?
104. Qaz qoxusu hiss etdikdə kranları bağlayın, işığa toxunmayın, mənzili havalandırın və 104-ə zəng edin.
Azərsu-nun nömrəsi nədir?
"Azərsu" ASC-nin qısa nömrəsi 955-dir. Bu nömrəyə su kəsintisi, magistral xəttdə qəza və kanalizasiya tıxanması barədə məlumat verilir.
Planlı kəsinti barədə nə qədər əvvəl xəbərdarlıq edilməlidir?
Elektrik və qazda ən azı 3 gün əvvəl yazılı xəbərdarlıq tələb olunur. Su təchizatında adi hallarda işlərdən 7 gün əvvəl məlumat verilməlidir.
Gərginlik sıçrayışından yanan cihaz üçün pul ödənilirmi?
Zərər təchizatçının şəbəkəsindəki qəza və ya keyfiyyətsiz enerji ilə bağlıdırsa, bəli. Müraciətə 10 gün ərzində baxılmalıdır. Fors-major və ya borc olduqda təchizatçı məsuliyyət daşımır.
Elektrik kəsiləndə soyuducudakı ət nə qədər saxlanılır?
Qapı bağlı qalarsa, soyuducu təxminən 4 saat soyuq saxlayır. Daha uzun kəsintidən sonra ət, balıq, süd və bişmiş yeməkləri atmaq məsləhətdir.
Mənbə: "Azərişıq" ASC – Planlı fasilələr, "Azəriqaz" İB – Qazdan təhlükəsiz istifadə qaydaları, "Azərsu" ASC əlaqə məlumatları, Azərbaycan Energetika Tənzimləmə Agentliyi, "Elektroenergetika haqqında" qanun, "Qaz təchizatı haqqında" qanun, "Su təchizatı və tullantı suları haqqında" qanun, "Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları", CDC – Elektrik kəsintisindən sonra ərzaq
Şərhlər