Oktyabrın 11-də Azərbaycanda bir gün ərzində iki nəfər dəm qazından boğularaq həyatını itirib. Sumqayıt şəhərinin Yaşma bağları ərazisindəki fərdi yaşayış evində 1994-cü il təvəllüdlü Məzahir Mejdunov hamam otağında, Tovuz rayonunun Düz Qırıqlı kəndində isə 1969-cu il təvəllüdlü Şərafət Əmrahova yaşadığı evdə dəm qazından zəhərlənərək ölüb. Hər iki faktla bağlı müvafiq olaraq Sumqayıt Şəhər Prokurorluğunda və Tovuz rayon prokurorluğunda araşdırma aparılır.
Bir həftədə üçüncü ölüm
Bu, son günlərdə dəm qazı ilə bağlı qeydə alınan ilk faciə deyil. Oktyabrın 6-da Quba rayonunda 1966-cı il təvəllüdlü İmran Allahverdiyev fərdi evinin həyətyanı sahəsindəki hamam otağında çimərkən dəm qazından zəhərlənərək ölmüşdü. Beləliklə, havaların soyuması və qaz qızdırıcılarının işə düşməsi ilə bir həftə ərzində ən azı üç nəfər dəm qazının qurbanı olub.
Hadisələrin ümumi cəhəti diqqət çəkir: ölüm hallarının əksəriyyəti fərdi evlərdə, qapalı və havalandırılmayan hamam otaqlarında, su qızdırıcısı işləyərkən baş verir. Payız-qış mövsümündə təbii qazdan istifadə artdıqca belə halların sayı da ənənəvi olaraq çoxalır.
Dəm qazı niyə təhlükəlidir?
Dəm qazı (karbon monoksid) rəngsiz və iysiz olduğundan insan onu hiss etmir. Qaz cihazı kifayət qədər oksigen olmayan mühitdə işlədikdə təbii qaz tam yanmır və dəm qazı əmələ gəlir. Qapalı hamam otağında bir neçə dəqiqə ərzində toplanan qaz baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma və zəiflik yaradır; çox vaxt insan huşunu itirir və kömək çağıra bilmir.
“Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin nümayəndəsi Eldəniz Vəliyev əvvəlki açıqlamalarında bildirib ki, dəm qazından zəhərlənmələr əsasən abonentlərin evlərində, xüsusən vanna otaqlarında parametrlərin standartlara uyğun gəlməməsi ilə bağlı baş verir. “Həmişə tövsiyə edirik ki, vanna otaqlarında baca olmalıdır. Eyni zamanda qapıların aşağı hissələrində dəliklər olmalıdır ki, orada normal oksigen olsun. Oksigen normal olmayan yerdə qaz dəm qazına çevrilir”, – deyə o qeyd edib. Onun sözlərinə görə, mətbəxin eyvana çıxarılması, qızdırıcıların başqa vasitələrlə əvəz olunması və təmir zamanı qaz xətlərinin yerinin dəyişdirilməsi kimi texniki şərt pozuntuları da zəhərlənmə və partlayış riskini artırır.
Evdə nələrə əməl etmək lazımdır?
Mütəxəssislərin illərdir təkrarladığı sadə qaydalar faciələrin qarşısını ala bilər:
- qaz su qızdırıcısı (kolonka) quraşdırılan hamam otağında mütləq işlək tüstü bacası olmalıdır; baca mövsüm başlamazdan əvvəl təmizlənməlidir;
- hamam qapısının aşağı hissəsində havalandırma dəlikləri saxlanılmalı, qapı tam hermetik bağlanmamalıdır;
- çimərkən qızdırıcı uzun müddət işlək vəziyyətdə qalmamalı, uşaqlar və yaşlılar hamamda tək buraxılmamalıdır;
- qaz cihazları yalnız lisenziyalı ustalar tərəfindən quraşdırılmalı, özbaşına yerdəyişmə və dəyişikliklərə yol verilməməlidir;
- evdə dəm qazı detektoru quraşdırılması tövsiyə olunur – bu cihazlar nisbətən ucuzdur və qazın səviyyəsi artanda səs siqnalı verir;
- baş ağrısı, başgicəllənmə və ürəkbulanma hiss edildikdə dərhal otağı tərk edib pəncərələri açmaq, sonra 103 nömrəli təcili tibbi yardımı çağırmaq lazımdır.
Kimə müraciət etməli?
Qaz sızması və ya cihazın nasaz işləməsi şübhəsi olduqda abonentlər “Azəriqaz”ın 104 nömrəli qəza xidmətinə zəng edə bilər. Yanğın və ya partlayış təhlükəsi yarandıqda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 112 nömrəsi işləyir. Texniki müayinə və bacaların yoxlanılması ilə bağlı müraciətlər isə yerli qaz istismar sahələrinə edilir.
Qış mövsümünə hazırlıq dövründə hər bir ailənin evindəki qaz cihazlarını və havalandırma sistemini yoxlatdırması bir neçə dəqiqə vaxt aparsa da, bu, həyat xilas edə biləcək addımdır. Son bir həftədə Quba, Sumqayıt və Tovuzda baş verən ölüm halları bunun növbəti acı xatırlatmasıdır.
Mənbə: Qafqazinfo, Qafqazinfo, AZƏRTAC
Şərhlər