“Şahdəniz” yatağında dəyəri 2,9 milyard dollar olan “Şahdəniz Kompressiya” (ŞDK) layihəsi üzrə dənizdə tikinti işlərinə başlanılıb. Layihənin operatoru bp oktyabrın 20-də yaydığı məlumatda bildirib ki, gələcək platformanın dayaq blokunun əsasını təşkil edəcək boru payaların dənizdə quraşdırılması başa çatdırılıb.
Dənizdə nə quraşdırılıb
Məlumata görə, son bir neçə həftə ərzində dörd boru paya “Xankəndi” sualtı tikinti gəmisi ilə dənizə daşınaraq quraşdırılıb. Hər birinin uzunluğu təxminən 70 metr, diametri 108 düym, çəkisi 292 ton olan bu payalar bp-nin Xəzərdə indiyədək quraşdırdığı ən böyük diametrli boru payalardır. Payaların sabit və şaquli vəziyyətdə qalması üçün xüsusi hazırlanmış 188 tonluq sualtı dayaq tavasından istifadə edilib. Şirkət bildirib ki, bu kampaniyada bp-nin regiondakı əməliyyatlarında ilk dəfə paya tıxacı texnologiyası tətbiq olunub.
“Bu əməliyyatlar ŞDK layihəsinin həyata keçirilməsində əhəmiyyətli bir addımdır və 2028-ci ilin birinci yarısına planlaşdırılan növbəti mühüm mərhələ – platformanın dayaq blokunun quraşdırılması üçün yol açır”, – açıqlamada qeyd olunub.
Layihə nə verəcək
Kompressiya layihəsi yataqda təzyiqi aşağı düşən qaz ehtiyatlarının hasilatını mümkün etmək üçün nəzərdə tutulub. bp-nin 2025-ci ilin oktyabrında yaydığı məlumata görə, layihə əlavə təxminən 50 milyard kubmetr qaz və 25 milyon barelə yaxın kondensat əldə etməyə imkan verəcək. Xəzərdə 85 metr dərinlikdə yerləşəcək platforma elektrik enerjisi ilə işləyən, daimi heyəti olmayan qurğu olacaq. Onun çəkisi 19 min ton olacaq, üzərində hər biri 11 meqavat gücündə dörd kompressor quraşdırılacaq.
Həmin vaxt platformanın daşınması və quraşdırılması, həmçinin mövcud infrastruktura bağlanacaq təxminən 26 kilometrlik sualtı boru kəmərlərinin tikintisi üzrə “Saipem” və “BOS Shelf” birgə müəssisəsi ilə ümumi dəyəri təxminən 700 milyon dollar olan müqavilələr imzalanıb. Quruda işlər Bakı Dərin Özüllər Zavodunda aparılır. bp-nin planına görə, kompressiya ilə ilk qaz “Şahdəniz Alfa” platformasından 2029-cu ildə, “Şahdəniz Bravo”dan isə 2030-cu ildə alınmalıdır.
Yatağın hazırkı vəziyyəti
Bakıdan 70 kilometr cənub-şərqdə yerləşən və 140 kvadrat kilometrdən çox sahəni əhatə edən “Şahdəniz” 1999-cu ildə kəşf olunub. İlkin hesablamalara görə, ehtiyatları təxminən 1 trilyon kubmetr qaz və 2 milyard barel kondensatdır. Birinci mərhələ üzrə hasilat 2006-cı ildə, “Şahdəniz 2” üzrə isə 2018-ci ildə başlayıb. bp-nin məlumatına görə, mövcud infrastrukturun hasilat gücü sutkada təxminən 76,8 milyon kubmetr, yəni ildə təxminən 28 milyard kubmetr qazdır.
Layihədə iştirak payları belədir: bp (operator) – 29,99 faiz, LUKOIL – 19,99 faiz, TPAO – 19 faiz, Cənub Qaz Dəhlizi (SGC) – 16,02 faiz, NICO – 10 faiz, MVM – 5 faiz.
Niyə indi vacibdir
Xəbər qlobal qaz bazarında gərginliyin artdığı dövrə təsadüf edir. Oksford Enerji Tədqiqatları İnstitutunun (OIES) eyni gün yayılan hesabatında bildirilir ki, Hörmüz boğazı ilə mayeləşdirilmiş qaz tədarükündəki fasilələr Avropanın LNG idxalını 20,8 milyard kubmetr azalda bilər, uzunmüddətli fasilələr isə qaz qiymətlərini 2028-ci ilədək yüksək səviyyədə saxlaya bilər.
Belə şəraitdə “Şahdəniz” kimi boru kəməri ilə qaz verən mənbələrin hasilat səviyyəsini qorumaq Azərbaycanın ixrac öhdəlikləri və valyuta gəlirləri baxımından önəmlidir. Vətəndaş üçün bu, birbaşa qiymət dəyişikliyi demək deyil. Lakin qaz ixracından daxil olan gəlirlər dövlət büdcəsinin və manatın sabitliyinin əsas dayaqlarındandır. Yataqda hasilatın yaxın illərdə azalmaması isə bu gəlir axınının uzun müddət davam etməsinə xidmət edir.
Mənbə: APA
Şərhlər