Azərbaycanın Hindistana neft ixracı 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm baxımından 4,9 dəfə, dəyər baxımından isə 7,5 dəfə artıb. Dövlət Gömrük Komitəsinin 24 oktyabrda yayılan məlumatına görə, eyni dövrdə Çexiyaya neft satışından gəlir 30 faiz yüksəlib, Bolqarıstan və Serbiyaya qaz ixracı isə kəskin azalıb.
Hindistan dördüncü alıcıya çevrilib
Gömrük statistikasına əsasən, doqquz ayda Hindistana 399,2 milyon ABŞ dolları dəyərində 524,3 min ton xam neft və neft məhsulları ixrac edilib. 2025-ci ilin yanvar–sentyabr aylarında bu göstərici 107,5 min ton və 53,5 milyon dollar idi. Beləliklə, tədarük 416,8 min ton, gəlir isə 345,7 milyon dollar artıb. Hindistan hazırda Azərbaycan neftini idxal edən ölkələr arasında dördüncü yerdədir.
Bununla belə, göstərici hələ əvvəlki illərin səviyyəsindən xeyli aşağıdır. Rəsmi məlumata görə, 2022 və 2023-cü illərdə Hindistana hər il təxminən 2 milyon ton neft göndərilmişdi, 2025-ci ilin yekununda isə ixrac 335 min tona qədər enmişdi.
İtaliya liderdir, Çexiyaya gəlir 30 faiz artıb
Doqquz ayın nəticələrinə görə, Azərbaycan neftinin ən böyük alıcısı yenə İtaliya olub: bu ölkəyə 5,511 milyard dollar dəyərində 8,881 milyon ton neft satılıb. İkinci yerdə Çexiya (1,326 milyon ton, 908,5 milyon dollar), üçüncü yerdə Rumıniya (1,014 milyon ton, 644,3 milyon dollardan çox) qərarlaşıb. Çexiyaya ixracın fiziki həcmi cəmi 1,4 faiz artsa da, dəyəri 207,1 milyon dollar və ya 30 faiz çoxalıb. Bu fərq əsasən dünya bazarında neftin bahalaşması ilə izah olunur.
Qaz ixracında Balkan istiqaməti zəifləyib
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, yanvar–avqust aylarında Bolqarıstana 255,995 milyon dollar dəyərində 826,929 milyon kubmetr təbii qaz ixrac olunub. Ötən illə müqayisədə dəyər 44,1 faiz, həcm 33 faiz azalıb. Serbiyaya ixrac isə 114,952 milyon kubmetrə (45,062 milyon dollar) enib: həcm 37,3 faiz, dəyər 2,3 dəfə azalıb.
Ümumilikdə səkkiz ayda 8 ölkəyə 5,711 milyard dollarlıq 16,378 milyard kubmetr qaz satılıb. Bu, dəyərcə 4,8 faiz, həcmcə 0,5 faiz azdır. Eyni dövrdə ölkədə qaz hasilatı da 0,5 faiz azalaraq 33,407 milyard kubmetr təşkil edib. Qazın ümumi ixracdakı payı 26,18 faizdir.
Neftin qiyməti büdcə proqnozundan iki dəfə yüksəkdir
İxrac gəlirlərinin artmasının əsas səbəbi qiymətlərdir. 24 oktyabrda “Azeri Light” markalı neftin bir bareli İtaliyanın Augusta limanında 4,64 dollar və ya 3,8 faiz bahalaşaraq 126,59 dollara çatıb. Ceyhan limanında isə qiymət 114,89 dollar olub. Bazar iştirakçıları bahalaşmanı İran ətrafında gərginliyin artması ilə əlaqələndirirlər. Halbuki 2026-cı il dövlət büdcəsində bir barel neftin qiyməti 65 dollar götürülüb.
Vətəndaş üçün nə deməkdir?
Neftin büdcə proqnozundan xeyli baha satılması ölkəyə əlavə valyuta axını deməkdir. Mərkəzi Bankın sentyabr açıqlamasına görə, 8 ayda valyuta bazarında təklif tələbi üstələyib, bankın ehtiyatları isə 32,9 faiz artaraq tarixi maksimum olan 15,3 milyard dollara çatıb. Bu, manatın məzənnəsinin sabit qalmasına dəstək verən amillərdəndir. Digər tərəfdən, Mərkəzi Bank qlobal enerji və ərzaq bahalaşmasının idxal yolu ilə daxili qiymətlərə ötürülməsi riskini “əhəmiyyətli” adlandırır. Qaz ixracının azalması isə hələlik ümumi gəlirə ciddi təsir göstərmir. Mərkəzi Bank uçot dərəcəsi ilə bağlı növbəti qərarını oktyabrın 29-da açıqlayacaq.
Mənbə: Trend
Şərhlər