Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyəti 29 oktyabr 2026-cı ildə uçot dərəcəsini 6,5 faiz səviyyəsində dəyişmədən saxlayıb. Faiz dəhlizinin aşağı həddi 5 faiz, yuxarı həddi isə 7,5 faiz olaraq qalır. Bank eyni gün 2026-cı il üzrə inflyasiya proqnozunu bir qədər azaldıb, AMB sədri Taleh Kazımov isə mətbuat konfransında kartdan-karta köçürmələrə tətbiq edilən limitlər, valyuta alqı-satqısı qaydaları və kreditləşmə ilə bağlı suallara cavab verib.
Qərar nə deməkdir
Uçot dərəcəsi bankların resurs xərcinə, dolayısı ilə kredit və əmanət faizlərinə təsir edən əsas göstəricidir. Dərəcənin dəyişməz qalması o deməkdir ki, yaxın həftələrdə kredit və depozit faizlərində Mərkəzi Bank qərarından qaynaqlanan kəskin dəyişiklik gözlənilmir. AMB-nin açıqlamasına görə, qərar verilərkən ümumi və baza inflyasiya, inflyasiya gözləntiləri, valyuta bazarındakı proseslər, bank sektorunun likvidlik mövqeyi və qlobal monetar şərait nəzərə alınıb. Faiz dəhlizi ilə bağlı növbəti qərar 23 dekabrda açıqlanacaq.
Kredit götürməyi planlaşdıranlar bankların təkliflərini müqayisə edərkən kredit faizinin necə hesablandığı barədə bələdçimizdən də istifadə edə bilərlər.
İnflyasiya: sentyabrda 5,5 faiz
AMB-nin məlumatına görə, sentyabrda 12 aylıq inflyasiya 5,5 faiz olub ki, bu da avqustdakı göstəricidən 0,2 faiz bəndi aşağıdır. Bir il ərzində qida məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları 6,9 faiz, ödənişli xidmətlər 5,1 faiz, qeyri-qida məhsulları isə 3,6 faiz bahalaşıb. İllik baza inflyasiya 4,9 faiz təşkil edib. Bankın hədəf diapazonu 4±2 faizdir.
Oktyabr proqnozuna əsasən, illik inflyasiyanın həm 2026-cı ilin, həm də 2027-ci ilin sonunda 5,9 faiz olacağı gözlənilir. İyul proqnozunda bu göstəricilər müvafiq olaraq 6,1 və 5,8 faiz idi. AMB vurğulayır ki, baza ssenari dövlət tərəfindən tənzimlənən qiymət və tariflərin sabit qalmasını nəzərdə tutur. Əsas risk isə dünyada enerji və ərzaq qiymətlərinin artmasının ticarət tərəfdaşları vasitəsilə daxili bazara ötürülməsidir.
- Uçot dərəcəsi: 6,5 faiz, dəhliz 5 və 7,5 faiz arasında;
- İnflyasiya: sentyabrda illik 5,5 faiz, baza inflyasiya 4,9 faiz;
- Proqnoz: həm bu il, həm gələn ilin sonunda 5,9 faiz;
- AMB-nin valyuta ehtiyatları: 9 ayda 33,4 faiz artaraq 15,4 milyard dollar;
- Növbəti qərar: 23 dekabr.
Kartdan-karta köçürmələr: limit necə artırıla bilər
Taleh Kazımov bildirib ki, bu il kartdan-karta ("card-to-card") köçürmələrin həcmi 48 milyard manat olub, ötən il isə bu göstərici 66 milyard manat təşkil edib. Onun sözlərinə görə, əməliyyatların böyük həcmi və qanunsuz məqsədlərlə istifadə riskləri səbəbindən banklar bu köçürmələrə limit tətbiq ediblər. Aylıq 20 min manat və gündəlik beş mədaxil limiti ilə bağlı əlavə ehtiyacı olan müştərilər banka müraciət edib əməliyyatlarının mahiyyətini izah edə bilərlər, əsaslandırılmış müraciət əsasında limit artırıla bilər. Eyni yanaşma bir kart məhsulu üzrə əlavə kart almağa da aiddir.
AMB sədrinin sözlərinə görə, bəzi şəxslər yaşlı insanların və pensiyaçıların adına ödəniş müqabilində kart açdıraraq onlardan qanunsuz fəaliyyətdə istifadə edirlər. Kazımov limitlərdən sonra əməliyyatların nağd dövriyyəyə keçməsi barədə narahatlıqlara da cavab verib: müşahidələrə görə, sentyabrda nağdlaşmanın həcmi avqustla müqayisədə azalıb. Köçürmə kanalları barədə ətraflı məlumatı ani ödənişlər və QR ödəniş bələdçimizdə tapa bilərsiniz.
Valyuta bazarı: təklif tələbi üstələyir
Kazımov valyuta alqı-satqısı ilə bağlı mövcud tələbləri yumşaltmaq və ya dəyişmək planının olmadığını deyib. Onun sözlərinə görə, sərt məhdudiyyət tətbiq edilmir, tələblər əsasən valyuta alınmasına yönəldilən manat vəsaitinin mənbəyini təsdiqləyən sənədlərlə bağlıdır. AMB sədri ailədə yalnız bir nəfər işlədiyi üçün valyuta almağın mümkün olmaması barədə deyilənlərin onun üçün təəccüblü olduğunu bildirib və bəzi mübadilə məntəqələrində tələblərin müştərilərə düzgün izah edilməməsi ehtimalını istisna etməyib.
Bazarda isə valyuta təklifi tələbi üstələyir. Oktyabrda keçirilən yeddi valyuta hərracının beşində tələb olmayıb, digər ikisində tələb cəmi 4,5 milyon dollar təşkil edib. Doqquz ayda mübadilə məntəqələrinin müştərilərdən valyuta alışı satışını 759 milyon dollar üstələyib, rezident fiziki şəxslərin əmanətlərinin dollarlaşma səviyyəsi 25,7 faizə enib. Kazımov AMB-nin ilin sonunadək bazardan təxminən 500 milyon – 1 milyard dollar həcmində əlavə valyuta ala biləcəyini bildirib. Manat məzənnəsinin necə formalaşması barədə ayrıca materialımızda oxuya bilərsiniz.
Mənbə: Azərbaycan Mərkəzi Bankı, APA, APA (card-to-card), APA (valyuta qaydaları), Qafqazinfo
Şərhlər