Azərbaycanın dövlət büdcəsi 2026-cı ilin ilk doqquz ayında 3 milyard 963,6 milyon manat profisitlə icra olunub. Maliyyə Nazirliyinin 29 oktyabrda yaydığı operativ məlumata görə, yanvar-sentyabr aylarında büdcənin gəlirləri 29 milyard 311,8 milyon manat, xərcləri isə 25 milyard 348,2 milyon manat təşkil edib. Xərclərin təxminən yarısı – 12 milyard 643 milyon manat əməkhaqqı, təqaüd və sosial müavinətlər, dərman və icbari tibbi sığorta kimi sosialyönlü xərclərə yönəldilib.
Gəlirlər: vergi daxilolmaları proqnozu ötüb
Büdcə gəlirləri 28 milyard 524,4 milyon manatlıq proqnozdan 787,4 milyon manat və ya 2,8 faiz çox icra edilib. Dövlət Neft Fondundan transfert nəzərə alınmadan gəlirlər 19 milyard 683,8 milyon manat olub ki, bu da ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 1 milyard 402,1 milyon manat və ya 7,7 faiz çoxdur.
Gəlirlərin 46,5 faizi (13 milyard 630,4 milyon manat) vergi orqanlarının, 32,8 faizi (9 milyard 628 milyon manat) Neft Fondu transfertinin, 17 faizi (4 milyard 973,3 milyon manat) isə gömrük orqanlarının payına düşüb. Vergi daxilolmaları proqnozu 913,4 milyon manat və ya 7,2 faiz üstələyib, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 9,4 faiz artıb. Qeyri-neft-qaz sektoru üzrə daxilolmalar 16 milyard 381,3 milyon manata çatıb və ümumi daxilolmaların 55,9 faizini təşkil edib. Neft-qaz sektoru üzrə daxilolmalar isə 12 milyard 930,5 milyon manat olub ki, bu da proqnozdan 5,1 faiz çoxdur.
Neft bazarındakı vəziyyət də büdcə üçün əlverişli olaraq qalır. "Azeri Light" neftinin bir bareli 31 oktyabrda 126,16 dollara satılıb, halbuki builki büdcədə orta qiymət 65 dollardan hesablanıb.
Xərclər: əməkhaqqı və sosial ödənişlər
Doqquz ayın xərcləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 680 milyon manat və ya 2,8 faiz artıb. Bunun 16 milyard 613,7 milyon manatı (65,6 faiz) cari xərclərə, 7 milyard 284,7 milyon manatı (28,7 faiz) əsaslı xərclərə, 1 milyard 449,8 milyon manatı (5,7 faiz) isə dövlət borcuna xidmətə sərf olunub. Cari xərclər 10,4 faiz artdığı halda, əsaslı xərclər 10,1 faiz azalıb.
Sosialyönlü xərclər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1 milyard 643,6 milyon manat və ya 14,9 faiz çox olub. İqtisadi təsnifat üzrə əməyin ödənişi xərcləri 7 milyard 842,5 milyon manat, sosial ödənişlər 2 milyard 426,9 milyon manat, subsidiyalar isə 629,9 milyon manat təşkil edib. Minimum əməkhaqqı və pensiya ilə bağlı cari məbləğləri bələdçimizdə, müavinətlərin tam siyahısını isə bu materialda tapa bilərsiniz.
| Funksional bölmə | 9 ayın xərci, milyon manat |
|---|---|
| Müdafiə və milli təhlükəsizlik | 5246,8 |
| İqtisadi fəaliyyət | 4203,1 |
| Sosial müdafiə və sosial təminat | 3529,6 |
| Ümumi dövlət xidmətləri | 3436,7 |
| Təhsil | 3121,7 |
| Səhiyyə | 953,8 |
| Kənd təsərrüfatı | 750,9 |
| Mənzil və kommunal təsərrüfatı | 166,7 |
Azad edilmiş ərazilər və ehtiyat fondları
İşğaldan azad olunmuş ərazilərin yenidən qurulması və bərpasına doqquz ayda 1 milyard 761,4 milyon manat xərclənib. Bunun 891,8 milyon manatı su təsərrüfatı, meliorasiya, istilik təchizatı, nəqliyyat və kommunal infrastruktura, 692,5 milyon manatı təhsil, səhiyyə və mədəniyyət layihələrinə, 177,1 milyon manatı isə müdafiə, hüquq-mühafizə və digər təyinatlı obyektlərə yönəldilib. Bu dövrdə Prezidentin ehtiyat fondundan 49,2 milyon manat, dövlət büdcəsinin ehtiyat fondundan isə 468,4 milyon manat istifadə olunub.
Növbəti mərhələ: gələn ilin büdcəsi
Doqquz aylıq icra göstəriciləri 2027-ci il büdcəsinin parlament müzakirəsi ərəfəsində açıqlanıb. Qafqazinfo-nun məlumatına görə, layihə 4 noyabrda Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində, digər komitələrlə birgə müzakirəyə çıxarılacaq. Gələn il üçün dövlət büdcəsinin gəlirləri 39 milyard 234 milyon manat, xərcləri isə 42 milyard 400 milyon manat proqnozlaşdırılır.
Mənbə: Maliyyə Nazirliyi, APA, APA (azad edilmiş ərazilər), APA (Azeri Light), Qafqazinfo
Şərhlər