Azərbaycanda kənd təsərrüfatı müəssisələrində iribuynuzlu mal-qaranın 100 kiloqram diri çəki artımının maya dəyəri 2025-ci ildə 38,1 faiz artaraq 574,20 manata çatıb. Bu, Dövlət Statistika Komitəsinin “Azərbaycanın kənd təsərrüfatı, 2026” statistik məcmuəsində əks olunub; rəqəmlər 25 oktyabrda Banker.az tərəfindən gündəmə gətirilib. Eyni dövrdə quşçuluqda xərclər 15,3 faiz azalıb.
Mal-qarada xərc artdı, gəlirlilik düşdü
Statistik məcmuəyə görə, 2024-cü ildə mal-qaranın 100 kiloqram çəki artımı müəssisələrə 415,72 manata başa gəlirdi. Bir ildə bu məbləğ 158,48 manat yüksəlib. Qoyun və keçilərdə də maya dəyəri 357,99 manatdan 406,11 manata qalxıb.
Xərclərin artması gəlirliliyə birbaşa təsir edib. Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin satdığı mal əti üzrə rentabellik 2024-cü ildəki 38,1 faizdən 2025-ci ildə 25,6 faizə enib. Başqa sözlə, hər 100 manatlıq xərcdən əvvəllər 38 manat mənfəət götürülürdüsə, indi bu rəqəm 26 manata yaxındır.
Quş əti istehsalı ucuzlaşır və artır
Quşçuluqda mənzərə tam fərqlidir. Quşların 100 kiloqram çəki artımının maya dəyəri 495,47 manatdan 419,74 manata düşüb. Bunun nəticəsində quş əti satışının rentabelliyi 28,4 faizdən 39,1 faizə yüksəlib. İstehsal statistikası da bu meyli təsdiqləyir: kəsilmiş çəkidə quş əti istehsalı 2024-cü ildəki 143,2 min tondan 2025-ci ildə 147,1 min tona çatıb. Mal əti istehsalı isə 152,9 min tondan 150,5 min tona enib. Ümumi ət istehsalı 386,5 min tonla praktiki olaraq dəyişməz qalıb.
Sürü kiçilməkdə davam edir
Məcmuəyə əsasən, 2026-cı il yanvarın 1-nə ölkədə 2 milyon 441,6 min baş iribuynuzlu mal-qara olub. Bir il əvvəl bu rəqəm 2 milyon 465,6 min baş idi, yəni sürü 24 min baş azalıb. 2016-cı ilin əvvəli ilə müqayisədə azalma 266,7 min baş və ya təxminən 9,8 faizdir. İnək və camışların sayı da 1 milyon 224,2 min başdan 1 milyon 214,9 min başa düşüb.
Qeyd etmək lazımdır ki, maya dəyəri göstəriciləri yalnız kənd təsərrüfatı müəssisələrini əhatə edir. Mal-qaranın isə 97,6 faizi fərdi sahibkar, ailə kəndli və ev təsərrüfatlarında saxlanılır, müəssisələrin payı cəmi 2,4 faizdir. Maraqlıdır ki, son bir ildə müəssisələrdə mal-qaranın sayı 55,3 min başdan 58,2 min başa artıb, fərdi və ailə təsərrüfatlarında isə 2 milyon 410,3 min başdan 2 milyon 383,4 min başa düşüb. Buna görə də rəqəmlər bütün bazar üçün dəqiq ölçü deyil, lakin sektordakı xərc meylini göstərir.
Bitkiçilikdə bəzi xərclər azalıb
Eyni cədvələ görə, bitkiçilikdə bir sıra məhsulların maya dəyəri aşağı düşüb. 100 kiloqram kartofun istehsalı müəssisələrə 23,01 manat əvəzinə 14,95 manata, xam pambıq 62,73 manat əvəzinə 54,61 manata, dənli bitkilər isə 16,65 manat əvəzinə 15,57 manata başa gəlib. Südün maya dəyəri 51,03 manatdan 50,88 manata enib, yəni demək olar dəyişməyib.
Vətəndaş üçün nə deməkdir?
Mal ətinin istehsal xərclərinin artması, sürünün kiçilməsi və istehsalın azalması bazarda mal ətinin qiymətinə təzyiq yarada biləcək amillərdir. Quş ətinin ucuz başa gəlməsi və istehsalının artması isə alıcılar üçün daha əlçatan alternativin genişləndiyini göstərir. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda illik inflyasiya 5,7 faiz olsa da, qida məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün üzrə qiymət artımı 7,2 faizlə ümumi göstəricini üstələyib. Mərkəzi Bank uçot dərəcəsi ilə bağlı növbəti qərarını oktyabrın 29-da açıqlayacaq.
Mənbə: Dövlət Statistika Komitəsi
Şərhlər