Azərbaycan 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında xaricdən 2 milyard 67,7 milyon dollarlıq yeyinti məhsulları idxal edib. Dövlət Gömrük Komitəsinin (DGK) statistikasına əsaslanan və oktyabrın 19-20-də yayılan hesablamalara görə, ərzaq idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 187,2 milyon dollar və ya 10 faiz artıb.
Ərzaq alışının artması ümumi idxalın azaldığı fonda baş verib. Doqquz ayda ölkənin ümumi idxalı 13 milyard 345,9 milyon dollar olub ki, bu da ötən ilin müvafiq dövründən 20,4 faiz azdır. Nəticədə yeyinti məhsullarının ümumi idxaldakı payı 11,21 faizdən 15,49 faizə yüksəlib.
Buğda idxalı bir milyon tonu keçib
DGK-nin məlumatına görə, doqquz ayda ölkəyə 1 milyon 44,8 min ton buğda gətirilib. Bu, ötən ilin eyni dövründəki 878,7 min tonla müqayisədə 18,8 faiz çoxdur. Buğda idxalının dəyəri isə 188,58 milyon dollardan 224,03 milyon dollara, yəni 19 faiz artıb.
Rəqəmlərdən görünür ki, artım əsasən həcm hesabına baş verib. Hesablamalarımıza görə, bir ton idxal buğdasının orta dəyəri hər iki ildə təxminən 214 dollar səviyyəsində qalıb. Buğdanın ümumi idxaldakı payı 1,12 faizdən 1,68 faizə yüksəlib.
Bitki yağı idxalı artıb, kərə yağı idxalı azalıb
Bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalı daha sürətlə artıb. Doqquz ayda 139,4 min ton belə məhsul idxal olunub, bunun üçün 223,6 milyon dollar ödənilib. İdxalın həcmi 21,1 faiz, dəyəri isə 27,8 faiz artıb. Bir tonun orta idxal dəyəri təxminən 1520 dollardan 1604 dollara, yəni 5,5 faiz yüksəlib.
Kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağlarda isə əks tendensiya müşahidə olunub. Bu məhsulların idxalı 18,7 min tona (−5,7 faiz), dəyəri isə 113,5 milyon dollara (−16,7 faiz) enib. Bir tonun orta idxal dəyəri 6898 dollardan 6087 dollara, yəni 11,8 faiz azalıb.
Ət idxalı 18 faiz artıb
Yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycana 37 939 ton ət idxal edilib. Bu, ötən ilin eyni dövründən 4618 ton və ya 13,9 faiz çoxdur. Ət idxalına 89,4 milyon dollar xərclənib ki, bu da 17,9 faiz artım deməkdir. Bir ton idxal ətinin orta dəyəri 2274 dollardan 2356 dollara qalxıb.
Gömrük statistikasında ət ümumi məhsul qrupu kimi göstərildiyindən, mal, qoyun və quş əti üzrə bölgünü və əsas tədarükçü ölkələri müəyyən etmək mümkün olmayıb.
Vətəndaş üçün nə deməkdir?
Buğda çörək və un məmulatlarının əsas xammalıdır. İdxal buğdasının orta dəyərinin dəyişməz qalması idxal tərəfdən çörək qiymətinə əlavə təzyiq yaranmadığını göstərir. Bitki yağı və ətin orta idxal dəyərinin artması isə bu məhsulların maya dəyərinə təsir edə bilər. Kərə yağında isə idxal dəyəri ucuzlaşıb.
Bununla belə, Marja.az-ın təhlilində də vurğulandığı kimi, gömrük statistikasından hesablanan orta idxal dəyəri pərakəndə qiymət demək deyil. Mağaza qiymətinə logistika xərcləri, vergilər, ticarət əlavələri, məhsulun markası və keyfiyyəti də təsir göstərir. İdxalın artmasının daxili istehsalın azalması, yoxsa istehlakın çoxalması ilə bağlı olduğunu müəyyən etmək üçün isə istehsal və ehtiyat göstəricilərinə ayrıca baxmaq lazımdır.
Ərzaq idxalının dəyərinin artması ölkənin bir sıra əsas qida məhsullarında xarici bazardan asılılığının davam etdiyini göstərir. Xüsusilə buğda və bitki yağı üzrə dünya qiymətlərindəki dəyişikliklər daxili bazara birbaşa təsir edə bilər.
Şərhlər