2026-cı ildə Azərbaycanda elektrik avtomobili alarkən iki əsas vergi faktı nəzərə alınmalıdır: 1 yanvar 2026-dan tam elektrik və hibrid avtomobillərin idxalı və satışına 18 % ƏDV tətbiq olunur (2019-dan qüvvədə olan azadolma ləğv edilib), lakin istehsal tarixindən 3 ilədək olan elektromobillərə 0 % idxal gömrük rüsumu (Nazirlər Kabinetinin 411 nömrəli qərarı, 2022) və aksiz azadlığı hələ də qüvvədədir. Nəticədə 40 000 manat gömrük dəyəri olan yeni elektromobilin idxalı 2025-ci ilə nisbətən təxminən 7 200 manat bahalaşıb. 2026-cı ilin oktyabrında turbo.az-da Tesla Model 3 (2024) 37 500–48 800 manata, Toyota bZ4X (2023) 31 000–37 000 manata, ZEEKR 001 (2023–2024) 43 000–61 000 manata təklif olunur. İctimai şarj məntəqələrində 1 kVt·saat 0,25–0,29 manat, evdə isə əhali tarifi ilə 0,084–0,15 manatdır.
Gömrük və ƏDV: 2026-cı ildə hansı güzəşt qüvvədədir
Elektromobillər üçün güzəştlər mərhələli şəkildə dəyişib. Aşağıdakı cədvəl rəsmi sənədlərə (Vergi Məcəlləsi, Dövlət Vergi Xidməti, Dövlət Gömrük Komitəsi) əsaslanır.
| Ödəniş | 2025-ə qədər | 2026-cı ildə | Əsas |
|---|---|---|---|
| ƏDV (18 %) – tam elektrik avtomobil | İdxal 2019-dan, satış 2022-dən azad | Tətbiq olunur (1 yanvar 2026-dan) | Vergi Məcəlləsi 164.1.41 – 9 dekabr 2025-ci il tarixli 297-VIIQD qanunu ilə yeni redaksiya; DVX-nin 18 noyabr və 25 dekabr 2025 açıqlamaları |
| ƏDV – hibrid (3 ilədək, 2500 sm³-dək) | 2022-dən 4 il azad | Tətbiq olunur (müddət 1 yanvar 2026-da bitib, uzadılmayıb) | Vergi Məcəlləsi 164.1.41-1 |
| İdxal gömrük rüsumu – elektromobil | 15 % → 0 % (dekabr 2022-dən) | 0 % (istehsal tarixindən 3 ilədək); 3 ildən köhnə üçün 15 % | NK-nin 11.11.2022-ci il 411 nömrəli qərarı |
| Aksiz | Yoxdur (mühərrik həcminə görə hesablanır, elektromobildə tətbiq olunmur) | Yoxdur | Vergi Məcəlləsi, aksiz dərəcələri |
| ƏDV – II və III səviyyə şarj qurğuları | 2022-dən 5 il azad | Azad (31 dekabr 2026-dək) | Vergi Məcəlləsi 164.1.41-2 |
| Gömrük rüsumu – şarj qurğuları | 5 % → 0 % | 0 % | NK-nin 411 nömrəli qərarı |
| ƏDV – Azərbaycanda istehsal olunan minik avtomobilləri | 2023-dən azad | Azad; 2027-dən yeni redaksiya | Vergi Məcəlləsi 164.1.41-3 |
Vacib məqam: DVX-nin izahına görə ƏDV avtomobilin satış tarixinə görə müəyyən edilir – 2025-ci ildə idxal olunub, lakin 2026-cı ildə satılan elektromobil də ƏDV-yə cəlb olunur. Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırov noyabr 2025-də bildirib ki, 2025-ci ilin 10 ayında 1 700-ə yaxın elektromobil gətirilib (2024-cü ildə 3 027) və azadolma 5 ildən çox tətbiq edildikdən sonra ləğv edilir. Bəzi saytlarda "ƏDV güzəşti 2026-ya uzadılıb" məlumatı qalsa da, qüvvədə olan Vergi Məcəlləsində belə müddəa yoxdur.
Hesablama nümunəsi
2025-ci il istehsalı, gömrük dəyəri 40 000 manat olan elektromobil (dəyər + daşınma + sığorta): gömrük rüsumu 0 manat, aksiz 0 manat, ƏDV 18 % = 7 200 manat, plus gömrük rəsmiləşdirmə və sertifikat xidmət haqları (bir neçə yüz manat). Eyni avtomobil 3 ildən köhnə olsaydı, əlavə 15 % rüsum (6 000 manat) və onun üzərindən ƏDV ödənilərdi. Dəqiq məbləği e.customs.gov.az portalındakı gömrük kalkulyatoru ilə yoxlayın.
Populyar modellər və təxmini qiymətlər (oktyabr 2026)
Qiymətlər turbo.az-da oktyabr 2026-da yerləşdirilən elanlara əsaslanır və rəsmi diler qiyməti deyil; tam elektrik modellər üçün diapazonlar belədir:
- Tesla Model 3 – 2023: 27 800–43 000 ₼; 2024: 37 500–48 800 ₼; 2025 (az yürüşlü): 47 000–79 900 ₼.
- Tesla Model Y – 2023: 38 600–46 900 ₼; 2024: ~39 300 ₼; 2025: ~67 800 ₼.
- Toyota bZ4X (71,4 kVt·saat) – 2022–2023: 31 000–36 800 ₼; 2024: ~36 000 ₼.
- ZEEKR 001 (100 kVt·saat) – 2023–2024 işlənmiş: 42 800–61 000 ₼; 2026 yeni: ~110 000 ₼. ZEEKR X (69 kVt·saat) – 2023: ~38 000 ₼, 2026 yeni: ~61 000 ₼. ZEEKR 007 – 38 500–62 000 ₼.
- BYD – bazarda əsasən DM-i plug-in hibridlər (Seal 05, Qin Plus, Destroyer 05: 22 000–28 000 ₼) satılır; tam elektrik BYD Han (2023, 85,4 kVt·saat) ~48 000 ₼, Song Plus EV elanları isə 2026-da azdır.
- Li Auto L6/L7/L9 – bunlar məsafə uzadıcılı (range extender, 1.5 L generator) modellərdir, tam elektromobil sayılmır: L6 ~84 000–86 000 ₼, L7 62 500–104 500 ₼, L9 75 600–124 500 ₼; tam elektrik Li Mega ~118 800 ₼.
Ümumi mənzərə: 30 000–40 000 manat büdcə ilə 2–3 yaşlı Tesla Model 3, Toyota bZ4X və ya ZEEKR X almaq mümkündür; yeni Çin istehsalı premium modellər 60 000 manatdan başlayır. ƏDV-nin tətbiqi ilə idxal kəskin azalıb: yanvar–iyul 2026-da cəmi 596 tam elektrik avtomobil gətirilib (49,5 % az), hibridlər 63 %, plug-in hibridlər 55,6 % azalıb.
Şarj infrastrukturu: Bakı və regionlar
Media araşdırmalarına görə 2026-cı ilin ortasında ölkədə 400-dən çox ictimai şarj məntəqəsi var, lakin onların böyük əksəriyyəti Bakı və Abşerondadır. Əsas operatorlar və şərtlər:
- "Azərişıq" ASC – Prezidentin mart 2024 sərəncamı ilə yaradılan dövlət şəbəkəsi: 2024-cü il üçün 147 nöqtə (69 Bakı, 58 regionlar, 20 Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) planlaşdırılıb; Yevlax, Salyan, Qəbələ, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Şuşa, Xocavənd və Xocalıda məntəqələr quraşdırılıb.
- iVolt – 2022-dən fəaliyyət göstərən özəl şəbəkə: DC 50/100/150 kVt və AC 11/22 kVt qurğular, Type 2, CCS və CHAdeMO konnektorlar; tətbiq üzərindən rezerv, ödəniş və monitorinq.
- Charge.az – tariflər məntəqədən və gücdən asılı olaraq 0,25–0,29 ₼/kVt·saat; bank kartı, tətbiq və RFID kartla ödəniş; şarj bitdikdən sonra konnektoru yerinə qaytarmamağa görə hər dəqiqəyə 0,1 ₼ cərimə.
- Elektra AZ – Bakı, Sumqayıt və Gəncədə 160–350 kVt-dək DC sürətli stansiyalar, tətbiqdə real vaxt doluluq statusu.
- Bundan əlavə ticarət mərkəzləri, yeni yaşayış kompleksləri, bəzi yanacaqdoldurma məntəqələri, Quba və Nabran istiqamətində istirahət zonaları və rəsmi dilerlərin pulsuz şarj nöqtələri mövcuddur.
Problemlər: regionlarda və şəhərlərarası yollarda məntəqələr seyrəkdir, bəzi qurğular işləmir, Avropa standartlı köhnə stansiyalarla Çin istehsalı avtomobillərin konnektorları uyğun gəlməyə bilər (adapter lazımdır), pik saatlarda növbə yaranır. Uzaq səfərdən əvvəl marşrutu tətbiqlərdə (iVolt, Charge.az, PlugShare) əvvəlcədən planlaşdırın.
Evdə şarj: şəbəkə tələbi və xərc
- Adi rozetka (2–3 kVt): 60 kVt·saat batareya 20–30 saata dolur; uzunmüddətli istifadə üçün ayrıca xətt və avtomat tələb olunur.
- Divar şarj qurğusu (wallbox, 7 kVt, birfazalı 32 A): tam şarj 8–10 saat; 11–22 kVt üçün üçfazalı giriş lazımdır. Mənzildə qurğu üçün bina idarəetməsi və "Azərişıq"ın razılığı, ayrıca sayğac tövsiyə olunur.
- Xərc: əhali tarifi 2025-ci ilin yanvarından aylıq 200 kVt·saata qədər 8,4 qəpik, 200–300 kVt·saat 10 qəpik, 300-dən yuxarı 15 qəpik. Ayda 1 500 km yürüş (~17 kVt·saat/100 km, 255 kVt·saat) ev tarifi ilə təxminən 30–38 manata, ictimai məntəqədə 0,27 ₼ tarifi ilə ~69 manata başa gəlir; benzinlə eyni yürüş üçün adətən 150 manatdan çox xərclənir.
- II və III səviyyə şarj qurğularının idxalı 2026-cı ilin sonunadək ƏDV və rüsumdan azaddır; 7 kVt wallbox-un bazar qiyməti bir neçə yüz manatdan başlayır.
Qış, batareya, sığorta və servis
- Qış: Azərbaycanın əksər bölgələrində qış mülayimdir, lakin Gəncə-Qazax, Naxçıvan və dağlıq rayonlarda 0 °C-dən aşağı temperaturda yürüş məsafəsi 15–30 % azala bilər; salonun qızdırılması əsas sərfiyyatdır. Şarjdan əvvəl batareyanı qızdırma (preconditioning) funksiyası olan modellərə üstünlük verin.
- Batareya ömrü: müasir litium-ion batareyalar adətən 8 il / 160 000 km istehsalçı zəmanəti ilə gəlir; işlənmiş avtomobil alarkən "State of Health" (SOH) göstəricisini diaqnostika ilə yoxlayın – 85 %-dən aşağı dəyər qiymətdə endirim əsasıdır. Rəsmi olmayan idxal modellərdə batareya dəyişdirilməsi min dollarlarla ölçülür.
- Sığorta: icbari avtomobil sığortası (ISB) tarifləri Mərkəzi Bank tərəfindən nəqliyyat növü, mühərrik parametrləri və sürücünün yaşına görə təsdiqlənir; elektromobil üçün hesablama qaydasını sığortaçıdan dəqiqləşdirin. KASKO-da batareya və şarj kabelinin əhatə olunub-olunmadığını müqavilədə yoxlayın.
- Servis: Tesla-nın Azərbaycanda rəsmi servisi yoxdur, Çin brendləri (BYD, ZEEKR, Li Auto) rəsmi dilerlər üzərindən satılır; "sifarişlə" gətirilən avtomobildə proqram təminatı, ehtiyat hissə və zəmanət problemləri daha çox müşahidə olunur.
Statistika: Azərbaycanda neçə elektromobil var
- Dövlət Statistika Komitəsinə görə ölkədə elektrik mühərrikli minik avtomobillərinin sayı 2023-cü ilin sonunda 3 115, 2024-cü ilin sonunda 5 941 olub (91 % artım). 2025-ci ildə 2 000-dən çox idxal nəzərə alınsa, 2026-cı ilin əvvəlində park təxminən 8 000 ədəd təşkil edir (rəsmi 1 yanvar 2026 rəqəmini stat.gov.az-dan dəqiqləşdirin).
- İdxal: 2023 – 3 102, 2024 – 3 027, 2025-in 10 ayı – ~1 700, yanvar–iyul 2026 – 596 tam elektrik avtomobil.
- Gömrükdən keçən minik avtomobilləri (1 yanvar – iyun 2026): 24 783, onlardan benzin 14 960, hibrid 6 815, dizel 2 526, tam elektrik 482 (1,9 %).
Tez-tez verilən suallar
2026-cı ildə elektromobil ƏDV-dən azaddırmı?
Xeyr. Vergi Məcəlləsinin 164.1.41-ci maddəsi 9 dekabr 2025-ci il tarixli qanunla dəyişdirilib və 1 yanvar 2026-dan tam elektrik avtomobillərin idxalı və satışı 18 % ƏDV-yə cəlb olunur. Azadolma yalnız sənaye parklarında yığılan elektrik avtobuslara və yerli istehsal minik avtomobillərinə aiddir.
Gömrük rüsumu nə qədərdir?
İstehsal tarixindən 3 ilədək elektromobil üçün 0 %, daha köhnə üçün 15 %. Aksiz elektromobillərə tətbiq olunmur.
Hibrid avtomobilə güzəşt qalırmı?
Qalmır. 2022–2025-ci illərdə 3 yaşadək və 2500 sm³-dək hibridlər ƏDV-dən azad idi; bu müddət 1 yanvar 2026-da bitib və uzadılmayıb.
Şarj etmək neçəyə başa gəlir?
İctimai məntəqədə 0,25–0,29 ₼/kVt·saat (60 kVt·saat batareya ≈ 15–17 ₼), evdə əhali tarifi ilə 0,084–0,15 ₼/kVt·saat (≈ 5–9 ₼).
Regionlara elektromobillə getmək olarmı?
Əsas magistrallarda və rayon mərkəzlərində "Azərişıq" və özəl məntəqələr var, lakin şəbəkə tam deyil; 400 km-dən uzun marşrutda şarj nöqtələrini və ehtiyat variantı əvvəlcədən planlaşdırın.
İşlənmiş elektromobil alarkən nəyə baxmalı?
Batareyanın SOH göstəricisi, şarj portunun tipi (CCS2/GB-T – adapter ehtiyacı), rəsmi idxal olub-olmaması, proqram təminatının regional kilidi və zəmanətin keçməsi.
Mənbə: Vergi Məcəlləsi (e-qanun.az), Dövlət Vergi Xidməti, DVX açıqlaması (modern.az), Dövlət Gömrük Komitəsi, konkret.az, AZƏRTAC, 1news.az, Dövlət Statistika Komitəsi (redaktor.az), Milli.az, Oxu.az, Charge.az, Tarif (qiymət) Şurası, Turbo.az
Şərhlər