Maliyyə Nazirliyi 2027–2030-cu illəri əhatə edən Ortamüddətli Xərclər Çərçivəsində gələn ilin dövlət büdcəsi üzrə əsas proqnozları açıqlayıb. Oktyabrın 16-da yayılan sənədə görə, 2027-ci ildə büdcənin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat, xərcləri isə 42,4 milyard manat proqnozlaşdırılır.
Sənəddəki hesablamalar 1 barel xam neftin qiymətinin 65 ABŞ dolları, 1 ABŞ dollarının isə 1,7 manat olması əsas götürülməklə aparılıb. Beləliklə, xərclərin gəlirləri təxminən 3,1 milyard manat üstələməsi, yəni büdcənin kəsirlə icrası gözlənilir.
Gəlir və xərclər dörd il ərzində necə dəyişəcək
Proqnoza görə, büdcə gəlirləri 2028-ci ildə 39 milyard 478 milyon manat, 2029-cu ildə 39 milyard 936,9 milyon manat, 2030-cu ildə isə 40 milyard 577 milyon manat olacaq. Xərclər isə 2028-ci ildə 42,82 milyard manat, 2029-cu ildə 43,491 milyard manat, 2030-cu ildə 44,236 milyard manat səviyyəsində planlaşdırılır. 2027–2030-cu illərdə xərclərin ümumilikdə 1 milyard 836,5 milyon manat və ya 4,3 faiz artması nəzərdə tutulur.
2027-ci ildə xərclərin 26,4 milyard manatı (62,3 faiz) cari xərclərə, 13,8 milyard manatı (32,5 faiz) əsaslı xərclərə, 2,2 milyard manatı (5,2 faiz) isə dövlət borcuna və öhdəliklərinə xidmətə yönəldiləcək. Cari xərclər 2026-cı ilin təsdiq olunmuş göstəricisi ilə müqayisədə 1 milyard 198,4 milyon manat və ya 4,8 faiz artacaq. Əsaslı xərclərin 244,4 milyon manat (1,7 faiz), borca xidmət xərclərinin isə 257,6 milyon manat (10,5 faiz) azalacağı proqnozlaşdırılır.
Pul hansı sahələrə gedəcək
Funksional bölgüdə ən böyük pay iqtisadi fəaliyyətə düşür: 2027-ci ildə bu istiqamətə 8 milyard 907,3 milyon manat ayrılacaq ki, bu da ümumi xərclərin 21 faizidir. Müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri 8 milyard 816,4 milyon manat, təhsil xərcləri 5 milyard 99 milyon manat, sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri isə 4 milyard 914 milyon manat proqnozlaşdırılır. Mənzil və kommunal təsərrüfatı üçün 335,2 milyon manat (xərclərin 0,8 faizi) nəzərdə tutulub.
Dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu, yəni investisiya xərcləri 2027-ci ildə 5 milyard 300 milyon manat olacaq, 2030-cu ildə isə 5,7 milyard manata yüksələcək. Dörd ildə bu istiqamətə ümumilikdə 22,1 milyard manat yönəldilməsi planlaşdırılır.
Neft gəlirləri azalır, borc artır
Sənədə əsasən, büdcəyə neft gəlirləri 2027-ci ildə 3 milyard 580 milyon manat olacaq və 2030-cu ildə 2 milyard 890 milyon manata enəcək. Bu daxilolmaların 1 milyard 840 milyon manatı ARDNŞ-dən, 320 milyon manatı AÇG, 1 milyard 420 milyon manatı isə "Şahdəniz" layihəsi üzrə mənfəət vergisindən gözlənilir. "Şahdəniz"dən daxilolmaların 2030-cu ildə 700 milyon manata qədər azalacağı proqnozlaşdırılır.
Dövlət borcunun 2026-cı ilin sonunda 27 milyard manat (ÜDM-in 19,5 faizi), 2030-cu ilin sonunda isə 34,5 milyard manat (ÜDM-in 20,4 faizi) olacağı gözlənilir. Eyni zamanda, icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ÜDM-ə nisbətinin 2029-cu ilin sonuna 13 faizə, 2030-cu ilin sonuna isə 12 faizə endirilməsi hədəflənir.
Vətəndaş üçün nə deməkdir
Büdcə proqnozunda neftin qiyməti ehtiyatlı götürülüb: oktyabrın 16-da "Azeri Light" markalı neftin bir bareli Auqusta limanında 119,04 dollar olub. Neftin bazar qiymətindən xeyli aşağı götürülməsi büdcə planlarını qiymət dalğalanmalarına qarşı daha dayanıqlı edir. Manatın 1,7 səviyyəsində sabit götürülməsi isə idxal mallarının qiymətində kəskin sıçrayış gözlənilmədiyini göstərir. Maliyyə Nazirliyinin ilkin izahatına görə, 2027-ci ildə illik inflyasiyanın 5,3 faiz olacağı gözlənilir.
Cari xərclərin 4,8 faiz artması dövlət qurumlarının saxlanması və sosial öhdəliklər üçün daha çox vəsait deməkdir, lakin yayılan məlumatlarda əməkhaqqı və pensiya artımlarının konkret faizi yer almır. Özəl sektorda çalışanlar üçün isə vergi tərəfi önəmlidir: Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə, neft-qaz sahəsinə aid olmayan özəl sektorda aylıq 2500 manatadək gəlirə tətbiq edilən gəlir vergisi dərəcəsi 2027-ci ildə 3 faizdən 5 faizə yüksəlir. Məsələn, vergi tutulan 1000 manatlıq məbləğdən tutulma 30 manatdan 50 manata qalxır.
Büdcə layihəsi qanunvericiliyə uyğun olaraq Milli Məclisdə müzakirə ediləcək və rəqəmlər təsdiqə qədər dəyişə bilər.
Mənbə: Trend
Şərhlər