Elm və təhsil nazirinin müavini Firudin Qurbanov 21 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən Ailə Forumunda açıqlayıb ki, uşaqların və gənclərin təhlükəsizliyi məqsədilə ümumtəhsil məktəblərində "TikTok" platformasına çıxış məhdudlaşdırılıb, terrorizm və narkotik vasitələri təbliğ edən 200-ə yaxın zərərli kontent tərkibli səhifəyə giriş isə bağlanıb.
"Rəqəmsal dövrdə ailə: transformasiyanın yeni sərhədləri" mövzusunda keçirilən I Ailə Forumu Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə baş tutub. Tədbirdə Elm və Təhsil Nazirliyi, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi və Dövlət Komitəsinin rəhbərləri uşaqların rəqəmsal mühitdə qorunması ilə bağlı görülən və planlaşdırılan addımlardan danışıblar.
Qurbanov: məhdudiyyət təkcə məktəblə bitməməlidir
Nazir müavininin sözlərinə görə, müasir texnologiyalarda, xüsusilə sosial şəbəkələrdə yerləşdirilən məzmun həmişə müsbət olmur və onların arasında kifayət qədər zərərli kontent var. Məktəblərdə bağlanan materiallar cinayət, narkotik və zorakılıq kimi mövzuları əhatə edirdi. F.Qurbanov vurğulayıb ki, bu cür nəzarət ailədə də davam etdirilməlidir: "Təbii ki, bu məhdudlaşma təkcə məktəblə bitməməlidir. Ailədə də uşaqların bu kimi məzmunlardan və platformalardan uzaq durmasına nəzarət edilməlidir".
O, həmçinin informasiya yükünə diqqət çəkib: "Son dövrlərdə texnologiyaların inkişafı ona gətirib çıxardı ki, çox böyük həcmdə informasiyanı emal etmək, onu düzgün təhlil etmək və düzgün qərar qəbul etmək insanların imkanı xaricindədir". Nazir müavini əlavə edib ki, pandemiya dövründə məktəblərin bağlanması və tədrisin onlayn formata keçməsi təhsilə dəstək olsa da, canlı ünsiyyətin azalmasına və uşaqların sosiallaşmada müəyyən çətinliklərlə üzləşməsinə səbəb olub.
16 yaşadək uşaqlara sosial şəbəkə hesabı açılmayacaq
Forumda çıxış edən rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini Samir Məmmədov uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyini nəzərdə tutan qanun layihəsinin əsas müddəalarını açıqlayıb. Layihəyə görə, 16 yaşdan aşağı şəxslər üçün müvafiq platformalarda fərdi hesabların yaradılmasına yol verilməyəcək, 16–18 yaş qrupu üçün isə hesablar yalnız qanuni nümayəndənin razılığı və valideyn nəzarəti paneli vasitəsilə açılacaq. Layihə İnzibati Xətalar Məcəlləsinə, "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" və "Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında" qanunlara dəyişiklikləri ehtiva edir.
"Hazırlanan qanun layihəsi interneti bağlamır, uşaqlar üçün təhlükəsizlik zolağı yaradır", – deyə S.Məmmədov bildirib. Onun açıqladığı sorğu nəticələrinə görə, vətəndaşların 56,5 faizi sosial medianı uşaqlar üçün tamamilə zərərli hesab edir, hər beş uşaqdan biri gündə beş saat və daha çox vaxtını bu platformalarda keçirir, valideynlərin isə yalnız 43 faizi övladlarının sosial şəbəkələrdən istifadəsinə tam nəzarət edə bildiyini deyir.
Ölkədə 1,3 milyondan çox ailədə 18 yaşadək uşaq var
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova forumda bildirib ki, Azərbaycanda 2,3 milyona yaxın ev təsərrüfatı mövcuddur və onların 1,3 milyondan çoxu 18 yaşadək uşağı olan ailələrdir. Onun sözlərinə görə, uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyində ailənin rolu əvəzolunmazdır: valideyn uşağın internetdən istifadəsinə nəzarət etməklə yanaşı, ona düzgün seçim etməyi, məlumatı tənqidi qiymətləndirməyi və şəxsi sərhədlərini qorumağı öyrətməli, öz məsuliyyətli davranışı ilə nümunə olmalıdır. B.Muradova həmçinin Dövlət Komitəsinin hazırladığı "Ailə konsepsiyası" layihəsinin müvafiq qurumlara göndərildiyini, daha sonra ictimai müzakirəyə çıxarılacağını qeyd edib.
Arxa plan
Məktəblərdə "TikTok"un bloklanması və internet trafikinin filtrlənməsi barədə Firudin Qurbanov ilk dəfə 2026-cı ilin iyun ayında, sosial platformalarla bağlı qanun layihəsinin parlament müzakirəsi zamanı məlumat vermişdi. Həmin layihəyə əsasən, Instagram, Facebook, TikTok, X və digər sosial şəbəkələrin Azərbaycanda nümayəndəlik açması tələb olunur, tələblərə əməl etməyən platformalar üçün 100 mindən 300 min manatadək cərimə və bloklama nəzərdə tutulur. Oktyabrın 21-də səsləndirilən açıqlamalar göstərir ki, məktəb səviyyəsində tətbiq olunan texniki məhdudiyyətlər davam edir, uşaqların sosial şəbəkələrdə qeydiyyatına yaş həddi qoyan qanun layihəsi isə hələ hazırlıq mərhələsindədir.
Mənbə: Trend, Azərbaycan müəllimi, İki sahil
Şərhlər