Nazirlər Kabineti işğaldan azad edilmiş ərazilərdə vergi və gömrük güzəştlərinin tətbiq olunduğu iqtisadi fəaliyyət sahələrinin siyahısına dəyişiklik edib. Qərara əsasən, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda daha 7 iqtisadi fəaliyyət istiqamətində istifadə üçün idxal olunan texnika, texnoloji avadanlıq, qurğu, xammal və materiallar əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) və gömrük rüsumundan azad edilib. Məlumat oktyabrın 9-da ictimailəşdirilib; qərar Nazirlər Kabinetinin 8 sentyabr 2026-cı il tarixli sənədi ilə rəsmiləşdirilib.
Hansı sahələr əlavə olunub
Güzəştlərin şamil edildiyi yeni fəaliyyət sahələri aşağıdakılardır:
- Əczaçılıq məhsullarının istehsalı;
- Bərpa olunan enerji mənbələri hesabına elektrik enerjisi istehsalı;
- Üzümdən şərab istehsalı;
- Elmi tədqiqat və işləmələr;
- Ət, quş əti, balıq və süd məhsullarının emalı və konservləşdirilməsi, həmçinin heyvan yemi istehsalı;
- Heyvandarlıq və şirin su hövzələrində balıqyetişdirmə;
- Kənd təsərrüfatı məhsullarının çeşidlənməsi və qablaşdırılması.
Güzəştlər yalnız təsdiqlənmiş siyahıda göstərilən iqtisadi fəaliyyət sahələrinə və həmin sahələr üzrə nəzərdə tutulan malların idxalına şamil olunur. Yəni sahibkar, məsələn, Cəbrayılda günəş elektrik stansiyası və ya Ağdamda süd emalı müəssisəsi qurursa, bunun üçün gətirdiyi avadanlıq və xammala görə ƏDV və gömrük rüsumu ödəməyəcək.
Güzəştdən necə yararlanmaq olar
Güzəştlərdən istifadə etmək istəyən sahibkarlar sənədlərini İqtisadiyyat Nazirliyinə fiziki və ya elektron formada təqdim edə bilərlər. Nazirlik layihənin azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirildiyini və idxal olunan malların siyahıdakı fəaliyyət sahəsinə uyğun olduğunu təsdiqlədikdən sonra güzəşt tətbiq olunur. Dəyişikliklərin kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, əczaçılıq, bərpa olunan enerji və elmi tədqiqat sahələrində fəaliyyət göstərən sahibkarların investisiya və istehsal xərclərini azaltması, yeni layihələrin həyata keçirilməsini stimullaşdırması gözlənilir.
Niyə məhz bu sahələr
Seçilən istiqamətlər Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun inkişaf prioritetləri ilə üst-üstə düşür. Bu ərazilər hökumət tərəfindən "yaşıl enerji zonası" elan edilib; Cəbrayıl, Zəngilan və Füzulidə günəş və külək elektrik stansiyaları layihələri həyata keçirilir. Şərabçılıq Ağdam, Füzuli və Cəbrayıl üçün tarixi sahədir: işğaldan əvvəl bu rayonlarda geniş üzüm bağları və şərab zavodları fəaliyyət göstərirdi və hazırda üzümçülüyün bərpasına başlanılıb. Heyvandarlıq, balıqçılıq və ət-süd emalı isə kəndlərə qayıdan sakinlərin əsas məşğulluq sahələridir.
Əczaçılıq və elmi tədqiqatın siyahıya salınması bölgədə yüksək texnologiyalı istehsal və innovasiya mərkəzlərinin yaradılması planları ilə bağlıdır. Qarabağ Universiteti və Ağdam Sənaye Parkı kimi infrastruktur obyektləri artıq fəaliyyətdədir, bu güzəştlər isə onların ətrafında özəl investisiyaları cəlb etməyə hesablanıb.
Kontekst: azad edilmiş ərazilərdə güzəşt rejimi
Azad edilmiş ərazilərdə geniş vergi güzəşt rejimi 2023-cü ilin yanvarından qüvvədədir. Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərə əsasən, bu ərazilərin rezidenti kimi qeydiyyatdan keçən sahibkarlar 10 il müddətində mənfəət (gəlir), əmlak və torpaq vergilərindən, habelə müəyyən şərtlərlə ƏDV-dən azad olunurlar. İdxal olunan texnika və avadanlığın ƏDV və gömrük rüsumundan azad edilməsi isə Nazirlər Kabinetinin təsdiqlədiyi fəaliyyət sahələri siyahısı əsasında tətbiq edilir. Bu siyahı ilkin olaraq tikinti, kənd təsərrüfatı, sənaye istehsalı və turizm kimi sahələri əhatə edirdi; indiki qərarla o, 7 yeni istiqamətlə genişləndirilib.
Rəsmi məlumatlara görə, "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində Qarabağ və Şərqi Zəngəzura artıq on minlərlə sakin köçürülüb və bölgədə yüzlərlə sahibkarlıq subyekti qeydiyyatdan keçib. Hökumət bölgəni 2030-cu ilədək özünü təmin edən iqtisadi zonaya çevirməyi hədəfləyir və vergi-gömrük güzəştləri bu strategiyanın əsas alətlərindən biridir. Yeni qərar xüsusilə kiçik və orta sahibkarlar üçün bölgəyə investisiya qoymağı daha əlçatan edir.
Mənbə: APA
Şərhlər