Bakıdan 25–45 km məsafədə yerləşən Abşeron abidələrinin əksəriyyətinə bir gün ərzində ictimai nəqliyyatla çatmaq mümkündür. 2023-cü ilin iyun ayından qüvvədə olan tariflərə görə Atəşgah məbədi və Yanardağ qoruğuna giriş Azərbaycan vətəndaşları üçün 2 manat, əcnəbilər üçün 9 manatdır (hər iki qoruq üçün birgə bilet – 15 manat); tələbələr 1 manat ödəyir, məktəblilər pulsuz keçir. Bakı metrosunda bir gediş 0,50 manat, şəhərətrafı avtobuslarda isə məsafədən asılı olaraq 0,50–0,90 manatdır. Ümumilikdə, Koroğlu metrosundan başlayan "Atəşgah + Yanardağ" günü bir nəfərə nəqliyyat və biletlərlə birlikdə təxminən 7–8 manata başa gəlir.
Abşeron gəzintisi üçün ümumi məlumat
Abşeron yarımadasının əsas turistik nöqtələri Bakının şimal-şərqində (Suraxanı, Məhəmmədi, Mərdəkan, Qala, Bilgəh, Nardaran) və cənubunda (Bibiheybət) yerləşir. Demək olar ki, bütün şimal istiqamətli marşrutlar "Koroğlu" metro stansiyasının yanındakı avtobus terminalından başlayır. Gediş haqqı yalnız BakıKart (plastik kart 0,50 ₼) və ya bank kartı ilə ödənilir, nağd pul qəbul olunmur. Ödənişli qoruqlarda bilet kassaları bəzən yalnız nağd işləyir – özünüzlə kiçik əskinaslar götürün.
Aşağıdakı cədvəl hər obyekt üçün məsafə, nəqliyyat, bilet və tövsiyə olunan ziyarət müddətini ümumiləşdirir. Avtobus nömrələri Bakı Nəqliyyat Agentliyinin dəyişikliklərinə görə yenilənə bilər; yola çıxmazdan əvvəl marşrutu tətbiqdən yoxlamaq məsləhətdir.
| Obyekt | Bakı mərkəzindən məsafə | Nəqliyyat | Bilet (vətəndaş / əcnəbi) | Müddət |
|---|---|---|---|---|
| Atəşgah məbədi (Suraxanı) | ≈30 km | m/st Koroğlu → avtobus 184, son dayanacaq | 2 ₼ / 9 ₼ | 1–1,5 saat |
| Yanardağ (Məhəmmədi) | ≈25 km | m/st Koroğlu → avtobus 217, son dayanacaqdan 600 m | 2 ₼ / 9 ₼ | 45 dəq – 1 saat |
| Mərdəkan qalası və dendrari | ≈35–40 km | m/st Koroğlu → Mərdəkan istiqamətli avtobuslar (171 və s.) | Qala pulsuz; dendrari simvolik | 1,5–2 saat |
| Qala Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğu | ≈40 km | m/st Ulduz → avtobus 101 (Türkan); Mərdəkandan 182 | Kassada dəqiqləşdirin | 1,5–2 saat |
| Nardaran piri, Bilgəh, Şüvəlan, Pirşağı çimərlikləri | ≈35–45 km | 171 (Sea Breeze), 179 (Pirşağı) | Pir pulsuz; ictimai çimərliklər pulsuz | 2–4 saat |
| Bibiheybət məscidi | ≈6 km (cənub) | Salyan şossesi istiqamətli avtobuslar, taksi 5–7 ₼ | Pulsuz | 30–45 dəq |
| Heydər Əliyev Mərkəzi (bonus) | Şəhər daxili | m/st Gənclik, 5–10 dəq piyada | 15 ₼ (6 yaşadək pulsuz) | 2–3 saat |
Atəşgah məbədi – Suraxanı
Atəşgah XVII–XVIII əsrlərdə Suraxanı kəndində təbii qaz çıxışlarının üzərində tikilmiş od məbədidir. Kompleksi əsasən Hindistandan gələn tacirlər və zəvvarlar inşa etdirib; divarlardakı sanskrit kitabələri bu günə qədər qalır. Mərkəzi mehrabda yanan od hazırda şəhər qaz xəttindən qidalanır, çünki təbii qaz çıxışı XIX əsrin sonlarında neft hasilatı nəticəsində zəifləyib. 1975-ci ildən muzey kimi fəaliyyət göstərən Atəşgah 2007-ci ildən Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğudur və UNESCO-nun ilkin siyahısındadır.
Necə getmək: "Koroğlu" metrosunun yanındakı terminaldan 184 nömrəli avtobusla son dayanacağa qədər gedin – yol təxminən 35–40 dəqiqə çəkir, məbəd dayanacaqdan 2–3 dəqiqəlik məsafədədir. Qoruq adətən saat 10:00-dan 18:00-dək açıqdır (qış aylarında bağlanma vaxtı daha tez ola bilər, rəsmi mənbədən dəqiqləşdirin).
Yanardağ – Məhəmmədi kəndi
Yanardağ Bakının 25 km şimalında, Məhəmmədi kəndində, yamacdan çıxan təbii qazın illərdir fasiləsiz yandığı 10 metrlik od divarıdır. Ərazi 2007-ci ildən Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Təbiət Qoruğudur; 2019-cu ildə yenidən qurulduqdan sonra burada amfiteatr, kiçik muzey, kafe və panoram körpü fəaliyyət göstərir.
Necə getmək: "Koroğlu" metrosundan 217 nömrəli avtobusla son dayanacağa qədər təxminən 40 dəqiqə; oradan qoruğa 600 metr piyada və ya kənd daxilində 147 nömrəli marşrutla. Bolt/Uber taksi ilə şəhər mərkəzindən bir tərəfə 8–12 manat. Ən təsirli mənzərə axşam, qaranlıq düşəndən sonradır – alovlar daha parlaq görünür, yağışlı havada isə mavi rəngə çalır. Qoruq axşam saatlarında da açıq olur (yayda adətən 22:00-dək); dəqiq qrafiki ziyarətdən əvvəl soruşun.
Mərdəkan və Qala: yarımadanın şərqi
Mərdəkan qalası və dendrari
Mərdəkan qəsəbəsində iki fərqli dövrün abidəsi yan-yanadır. Dördkünc Mərdəkan qalası XII əsrin ortalarında Şirvanşah I Axsitan tərəfindən tikilib: hündürlüyü 22 metr, divarların qalınlığı əsasda 2,1 metrdir, içərisində 5 yarus və 25 metrlik su quyusu var. Qalaya giriş adətən pulsuzdur.
Mərdəkan dendrarisi (indiki AMEA Dendrologiya İnstitutu) neft milyonçusu Murtuza Muxtarovun şəxsi bağının bazasında 1926-cı ildə botanik Nikolay Vavilovun təşəbbüsü ilə yaradılıb. 12–24 hektarlıq ərazidə 1 500-dən çox bitki növü, o cümlədən nadir subtropik ağaclar toplanıb. Bağdakı evdə 1924–1925-ci illərdə şair Sergey Yesenin yaşayıb. Dendrariyə simvolik giriş haqqı tutulur (bir neçə manat), iş saatı əsasən 09:00–18:00-dır. Koroğlu metrosundan Mərdəkan istiqamətli avtobuslar (171 və digərləri) 50–60 dəqiqəyə çatdırır.
Qala Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğu
Qala kəndi Bakıdan təxminən 40 km şərqdə, Mərdəkanla Türkan arasında yerləşir. Qoruq 1988-ci ildə yaradılıb, 2008-ci ildə isə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə açıq hava Arxeoloji-Etnoqrafik Muzey Kompleksi istifadəyə verilib. Burada e.ə. III–II minilliklərə aid qayaüstü təsvirlər, kurqanlar, XIV–XV əsrlərə aid qala bürcü, XVII–XX əsr məscidlər, hamamlar (Qum hamamı, Şor hamamı) və bərpa edilmiş kənd evləri var.
Kompleksin ən böyük üstünlüyü interaktivlikdir: ziyarətçilər təndirdə lavaş bişirir, dulus çarxında işləyir, dəvə və ponilərə yem verir. Giriş bileti əcnəbilər üçün təxminən 5–10 manat, vətəndaşlar üçün daha aşağıdır – qiymət kassada dəqiqləşdirilməlidir. Necə getmək: "Ulduz" metrosundan Türkana gedən 101 nömrəli avtobus muzeyə 300 metr yaxınlıqdan keçir; Mərdəkandan isə 182 nömrəli marşrut Qala ilə Mərdəkan arasında işləyir. Ərazidə kölgə azdır, yayda su götürün.
Pir, çimərliklər, Bibiheybət və bonus nöqtə
Nardaran piri və çimərliklər
Nardaran qəsəbəsindəki Rəhimə xanım piri Abşeronun ən çox ziyarət olunan dini məkanlarından biridir; yanındakı XIV əsrə aid Nardaran qalası da görülməyə dəyər. Ziyarət pulsuzdur, qadınlar üçün baş örtüyü tövsiyə olunur. Pirə Koroğlu metrosundan Nardaran-Bilgəh istiqamətli avtobuslarla çatmaq mümkündür.
Çimərlik mövsümü (iyun–sentyabr) üçün ən məşhur sahillər Bilgəh, Şüvəlan, Pirşağı və Buzovnadır. İctimai çimərliklərə giriş pulsuzdur; şezlonq və çətir icarəsi 5–15 manat, "Sea Breeze" və "Dalğa Beach" kimi özəl zonalarda isə giriş 20–50 manat arasında dəyişir. 2023-cü ildən 171 nömrəli avtobus Sea Breeze-ə, 179 nömrəli Pirşağı çimərliyinə, 107 nömrəli Buzovna, 101 nömrəli isə Türkan çimərliyinə qədər uzadılıb. Xəzərin Abşeron sahilində su iyulun ortasından avqustun sonuna qədər 24–27 dərəcəyə qədər isinir.
Bibiheybət məscidi – cənub istiqaməti
Bibiheybət məscidi Bakı buxtasının cənub sahilində, Salyan şossesi üzərində yerləşir. İlk məscid 1281–1282-ci illərdə Şirvanşahlar dövründə yeddinci imamın qızı Həkimə (Ükeymə) xanımın məzarı üzərində tikilib, 1936-cı ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən dağıdılıb. Hazırkı bina 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə bərpa olunub və 2008-ci ildə genişləndirilib. Giriş pulsuzdur; qadınlar baş örtüyü və uzun geyim, kişilər uzun şalvar geyinməlidir. Mərkəzdən taksi 5–7 manat, Salyan şossesi istiqamətli avtobuslarla isə 20–25 dəqiqədir.
Bonus: Heydər Əliyev Mərkəzi
Zaha Hadidin layihəsi ilə 2012-ci ildə açılan Heydər Əliyev Mərkəzi Abşeron turunu başlamaq və ya bitirmək üçün ideal nöqtədir – "Koroğlu" terminalına metro ilə iki dayanacaqdır. Muzey bileti 15 manat, 6 yaşadək uşaqlar pulsuz; klassik avtomobillər sərgisi ayrıca 10 manatdır. İş saatı: çərşənbə axşamı–cümə 11:00–19:00, şənbə–bazar 11:00–18:00; bazar ertəsi bağlıdır.
Bir günlük iki marşrut nümunəsi
Şimal marşrutu: od və tarix
- 09:30 – "Koroğlu" metrosundan 184 nömrəli avtobusla Atəşgaha (≈40 dəq).
- 10:15–11:45 – Atəşgah məbədi və muzey.
- 12:00 – Taksi ilə Mərdəkana (15 dəq, ≈6–8 ₼) və ya avtobusla Koroğluya qayıdıb 171 ilə Mərdəkana.
- 12:30–14:30 – Mərdəkan qalası, dendrari, qəsəbədə nahar (10–15 ₼).
- 15:00–17:00 – 182 nömrəli avtobusla Qala qoruğu.
- 18:00 – Taksi ilə Yanardağa (≈25 dəq, 10–12 ₼); qürubda od divarı.
- 20:00 – 217 nömrəli avtobusla "Koroğlu"ya qayıdış.
Cənub-şəhər marşrutu: dəniz və memarlıq
- 09:00–10:00 – Bibiheybət məscidi (taksi və ya avtobus).
- 10:30–13:00 – İçərişəhər və Dənizkənarı bulvar üzrə gəzinti (pulsuz; Qız qalası 15 ₼).
- 13:30–16:00 – Heydər Əliyev Mərkəzi (bazar ertəsi istisna).
- 16:30 – "Koroğlu"dan 217 nömrəli avtobusla Yanardağa.
- 17:30–19:30 – Yanardağ, qürub və axşam alovları.
- Yay mövsümündə alternativ: günortadan sonra 171 ilə Bilgəh–Nardaran çimərlikləri, axşam Yanardağ.
Büdcə cədvəli (bir nəfər, vətəndaş tarifi)
| Xərc maddəsi | İctimai nəqliyyatla | Taksi ilə |
|---|---|---|
| Metro və avtobus (4–6 gediş) | 3–5 ₼ | – |
| Taksi (3–4 keçid) | – | 30–45 ₼ |
| Atəşgah + Yanardağ biletləri | 4 ₼ (əcnəbi 15 ₼) | 4 ₼ |
| Qala qoruğu və dendrari | 5–12 ₼ | 5–12 ₼ |
| Nahar və su | 10–15 ₼ | 15–25 ₼ |
| Cəmi | 22–37 ₼ | 55–90 ₼ |
Tur şirkətlərinin yarımgünlük "Atəşgah + Yanardağ" qrup turları adətən 25–40 manatdır.
Ən yaxşı mövsüm və praktik məsləhətlər
- Aprel–iyun və sentyabr–oktyabr – gəzinti üçün ən rahat hava (18–28 °C), külək mülayim.
- İyul–avqust – 35 °C-dən yuxarı istilik; abidələri səhər, çimərliyi günortadan sonra, Yanardağı axşam planlayın.
- Noyabr–mart – "xəzri" küləyi güclüdür, Yanardağ və Qala açıq ərazidir; qoruqlar daha tez bağlanır.
- Bazar ertəsi bir çox muzey bağlıdır, lakin Atəşgah və Yanardağ həftənin yeddi günü işləyir.
- BakıKartı metro kassalarından və ya mobil tətbiqdən doldurun; bəzi şəhərətrafı avtobuslarda yalnız kart işləyir.
Tez-tez verilən suallar
Atəşgah və Yanardağı bir gündə görmək olarmı?
Bəli. Hər ikisi Bakının şimal-şərqində, bir-birindən 20–25 dəqiqəlik məsafədədir; əvvəl Atəşgahı, qürub vaxtı isə Yanardağı ziyarət edin. Birgə bilet əcnəbilər üçün 15 manatdır.
Bakıdan Atəşgaha hansı avtobus gedir?
"Koroğlu" metro stansiyasının yanındakı terminaldan 184 nömrəli avtobus son dayanacağa – Suraxanıya – gedir; yol 35–40 dəqiqədir, gediş haqqı BakıKartla ödənilir.
Yanardağa axşam getmək təhlükəsizdirmi?
Bəli, ərazi işıqlandırılıb və mühafizə olunur. Axşam avtobusların sayı azaldığı üçün qayıdışı taksi ilə planlamaq daha rahatdır.
Qala qoruğunda nə qədər vaxt lazımdır?
Açıq hava kompleksi, qala bürcü və antikvar muzeyi üçün 1,5–2 saat kifayətdir; lavaş bişirmə və sənətkarlıq emalatxanalarına qatılsanız 3 saat ayırın.
Abşeronda hansı çimərliklər pulsuzdur?
Bilgəh, Pirşağı, Buzovna və Türkanın ictimai sahilləri pulsuzdur; yalnız şezlonq və çətir icarəsi ödənişlidir. Sea Breeze kimi özəl zonalarda giriş haqqı var.
Uşaqlarla hansı obyektlər daha uyğundur?
Qala qoruğu (heyvanlar, emalatxanalar), Yanardağ (amfiteatr, oyun meydançası) və Mərdəkan dendrarisi uşaqlar üçün ən maraqlı yerlərdir; məktəblilər Atəşgah və Yanardağa pulsuz keçir.
Mənbə: Trend – qoruqlara giriş qiymətləri (2023), Bakı Metropoliteni – gediş haqqı, İçərişəhər Qoruğu İdarəsi – Qala qoruğu, Report – çimərlik avtobusları, Report – Mərdəkan qalası, AZƏRTAC – Bibiheybət məscidi, Adventures of Nicole – Yanardağ, WE project – Abşeron marşrutu, Tourist Checklist – Heydər Əliyev Mərkəzi
Şərhlər