Yarasaların vətəni Avropadır. 64 ölkədən 137 alimin iştirakı ilə aparılan və sentyabrın 30-da "Nature" jurnalında dərc olunan genom tədqiqatı göstərir ki, bütün müasir yarasaların ortaq əcdadı təxminən 65–60 milyon il əvvəl, Paleosen dövrünün sonlarında Avropada yaşayıb. ScienceDaily-nin məlumatına görə, tədqiqata Dublin Universitet Kollecindən (UCD) professor Emma Tilinq rəhbərlik edib.
Alimlər 103 yarasa növünün genomunu, o cümlədən 21 yarasa fəsiləsinin hamısını əhatə edən 42 yeni xromosom səviyyəli genom yığımını və 44 fosil yarasanı müqayisəli şəkildə təhlil ediblər. Nəticədə illərdir mübahisəli qalan yarasa nəsil ağacı ilk dəfə dəqiq şəkildə bərpa olunub. Tədqiqatçılar hətta bütün yaşayan yarasaların ortaq əcdadının genomunu kompüter vasitəsilə yenidən qurublar.
Tədqiqatın ən maraqlı nəticələrindən biri odur ki, yarasalara xas iki unikal qabiliyyət — qanadla uçuş və exolokasiya (səs dalğaları ilə ətrafı "görmək") — bu heyvanların təkamülünün lap erkən mərhələsində meydana gəlib. Avropada yaranan yarasalar əvvəlcə Afrikaya, oradan isə Amerika qitəsinə, Asiyaya və Avstraliyaya yayılıb.
Mübahisəli qohumluq əlaqələrinin həllində X xromosomu həlledici rol oynayıb. Məhz bu xromosomun təhlili müxtəlif yarasa qruplarının bir-biri ilə əlaqəsini aydınlaşdırmağa imkan verib.
Bat1K layihəsinin həmtəsisçisi Emma Tilinq nəticələri belə şərh edib: "Onilliklərlə davam edən araşdırmalardan və bir-birinə zidd nəticələrdən sonra, nəhayət, yarasaların unikal xüsusiyyətlərinin necə təkamül etdiyini anlamaq üçün istifadə edə biləcəyimiz möhkəm filogenetik ağaca sahibik. Bu, fövqəladə hadisədir". Tədqiqatda Stoni Bruk Universiteti, Zenkenberq Tədqiqat İnstitutu, Sent-Endrüs Universiteti və Texas Tex Universitetinin alimləri də iştirak edib.
Yarasalar məməlilər arasında uça bilən yeganə qrupdur və 21 fəsiləyə bölünür. Bu tədqiqata qədər onların harada və nə vaxt yarandığı barədə fərqli fərziyyələr irəli sürülürdü. Genomların və fosillərin birgə təhlili isə həm yaranma yerini, həm də dövrünü dəqiqləşdirməyə imkan verib. Alimlər indi bu nəsil ağacından yarasaların uzunömürlülüyü, immuniteti və digər unikal xüsusiyyətlərinin təkamülünü öyrənmək üçün istifadə etməyi planlaşdırırlar.
Mənbə: ScienceDaily
Şərhlər