Azərbaycanın xarici ticarət balansında bu ilin yanvar-sentyabr aylarında 10,5 milyard dollardan çox müsbət saldo yaranıb ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,7 dəfə çoxdur. Dövlət Gömrük Komitəsinin 19 oktyabrda yayılan məlumatlarına görə, bu nəticəni ixracın 28,3 faiz artması və idxalın 20,4 faiz azalması formalaşdırıb.
Dövriyyə 37 milyard dolları ötüb
Doqquz ayda ölkənin xarici ticarət dövriyyəsi 37 milyard 210 milyon dollar təşkil edib. Bu, ötən ilin müvafiq dövründən 1,836 milyard dollar və ya 5,2 faiz çoxdur. Dövriyyənin 23,865 milyard dolları ixracın, 13,346 milyard dolları isə idxalın payına düşüb.
İllik müqayisədə ixrac 5,259 milyard dollar artıb, idxal isə 3,423 milyard dollar azalıb. Nəticədə xarici ticarət balansında 10,519 milyard dollar müsbət saldo formalaşıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə artım 8 milyard 379 milyon dollardır.
Neft ixracı dəyərcə artıb, həcmcə azalıb
Hesabat dövründə Azərbaycandan xarici ölkələrə 15,83 milyon ton xam neft və neft məhsulları ixrac edilib, ixracın dəyəri 10,103 milyard dollar olub. Bu, dəyər ifadəsində 1,164 milyard dollar və ya 13 faiz çoxdur. Lakin həcm baxımından ixrac 1,166 milyon ton və ya 6,9 faiz azalıb. Başqa sözlə, gəlirin artımı daha çox satılan neftin miqdarı ilə deyil, qiymət amili ilə bağlıdır.
Azərbaycan neftinin ən böyük alıcısı yenə İtaliya olub: bu ölkəyə 8,88 milyon ton neft 5,511 milyard dollara satılıb. Bu, ümumi neft ixracı gəlirinin yarıdan çoxu deməkdir. Siyahıda ikinci yerdə Çexiya (908,5 milyon dollar), üçüncü yerdə Rumıniya (644,3 milyon dollar) qərarlaşıb. Sonrakı yerlərdə Hindistan, Almaniya, Tunis, Bolqarıstan, İndoneziya, Portuqaliya və İsveçrə gəlir.
Qeyri-neft sektorunun ixracı isə 6,652 milyard dollar təşkil edib ki, bu da ümumi ixracın 27,87 faizinə bərabərdir. Elektrik enerjisi ixracında isə kəskin azalma var: doqquz ayda 341 milyon kilovat-saat elektrik enerjisi 17,6 milyon dollara satılıb, bu da dəyərcə ötən illə müqayisədə 3,1 dəfə azdır.
Böyük Britaniya üçüncü tərəfdaşa çevrilib, Rusiya geriləyib
Ölkələr üzrə bölgüdə İtaliya 9,189 milyard dollarlıq dövriyyə ilə birinci, Türkiyə 4,329 milyard dollarla ikinci yerdədir. Böyük Britaniya ilə ticarət dövriyyəsi 955,5 milyon dollardan 3,721 milyard dollara, yəni 3,9 dəfə artıb və bu ölkə yeddinci yerdən üçüncü yerə yüksəlib. Çinlə dövriyyə 3,459 milyard dollar olub.
Rusiya ilə ticarət isə 26,6 faiz azalaraq 2,684 milyard dollara enib və bu ölkə üçüncü yerdən beşinci yerə düşüb. ABŞ ilə dövriyyə 24,8 faiz azalıb, Gürcüstanla isə 42,3 faiz artaraq 888 milyon dollara çatıb. İlk onluğa Rumıniya daxil olub, Yunanıstan isə siyahıdan çıxıb.
İdxalın kimin payına düşdüyü
İdxal olunan 13,346 milyard dollarlıq malın 81,28 faizi özəl sektorun, 10,07 faizi dövlət sektorunun, 8,65 faizi (1,155 milyard dollar) isə fiziki şəxslərin payına düşüb. Ölkə qrupları üzrə MDB ölkələrindən idxal 19,98 faiz, Avropa İttifaqından idxal 16,22 faiz, digər ölkələrdən idxal isə 63,8 faiz təşkil edib.
Vətəndaş üçün nə deməkdir
Müsbət saldo ölkəyə daxil olan valyutanın xaricə ödənilən valyutadan xeyli çox olması deməkdir. Bu, valyuta bazarında dollar təklifini dəstəkləyir və manatın məzənnəsinə təzyiqi azaldır. Mərkəzi Bankın 19 oktyabr üçün müəyyən etdiyi rəsmi məzənnəyə görə, 1 ABŞ dolları dəyişməyərək 1,70 manatdır.
Digər tərəfdən, idxalın azalmasında avtomobil bazarının da payı var: gömrük məlumatlarına görə, doqquz ayda avtomobil idxalının dəyəri 473 milyon dollar azalıb. Əsas risk isə dəyişməz qalır: ixracın 72 faizdən çoxu hələ də neft-qaz məhsullarının payına düşür, neftin həcmi isə azalır. Bu səbəbdən dünya bazarında neft qiymətlərinin enişi gələcəkdə həm büdcə gəlirlərinə, həm də valyuta axınına birbaşa təsir göstərə bilər.
Şərhlər