Azərbaycandan xaricə və xaricdən Azərbaycana pul göndərməyin üç əsas yolu var: bank köçürməsi (SWIFT), pul köçürmə sistemləri (Western Union, Türkiyə banklarının sistemləri və s.) və kartdan karta köçürmə. Mərkəzi Bankın qaydalarına görə fiziki şəxs şəxsi məqsədlər üçün xaricə məqsədi bəyan etməklə təqvim ayı ərzində 20 000 ABŞ dolları ekvivalentinədək pul köçürə bilər (2023-cü ilin avqustundan gündəlik limit yoxdur). Daha əvvəl xaricdən gəlmiş və ya ölkəyə nağd gətirilmiş vəsaiti isə bunu təsdiq edən sənədlə geri köçürmək olar. Xaricdən daxil olan köçürmələrə limit qoyulmayıb. Komissiyalar təxminən belədir: SWIFT – 0,3%, minimum 20 dollar; Western Union – istiqamətə görə 0,7–1,5% və ya sabit məbləğ; xarici karta köçürmə – təxminən 1%.
Köçürmə üsulları: hansını nə vaxt seçmək olar
- Bank köçürməsi (SWIFT) – hesabdan hesaba göndərilir, böyük məbləğlər, təhsil və müalicə haqları, ailə üzvünə dəstək üçün əlverişlidir. Alıcının adı, IBAN/hesab nömrəsi, bankın SWIFT kodu tələb olunur. Pul adətən 1–3 iş günündə çatır, vasitəçi (müxbir) bank əlavə haqq tuta bilər.
- Pul köçürmə sistemləri – hesab açmadan, şəxsiyyət vəsiqəsi ilə bank filialında göndərilir, alıcı nağd və ya karta alır. Köçürmə çox vaxt bir neçə dəqiqəyə çatır.
- Kartdan karta – bank tətbiqində Visa və ya Mastercard kartına göndərilir. Kiçik məbləğlər üçün rahatdır, lakin hər ölkə və bank xarici karta köçürməni qəbul etmir.
- Onlayn köçürmə xidmətləri – xaricdə fəaliyyət göstərən bəzi lisenziyalı platformalar Azərbaycan kartlarına və hesablarına köçürmə imkanı verir. Seçmədən əvvəl xidmətin ölkənizdə lisenziyasını yoxlayın.
Komissiyalar: təxmini müqayisə
Tariflər banka, valyutaya və istiqamətə görə fərqlənir. Aşağıdakı rəqəmlər bankların dərc etdiyi rəsmi tariflərdən nümunədir:
| Üsul | Nümunə tarif | Qeyd |
|---|---|---|
| SWIFT (xarici valyuta) | 0,3%, min. 20 USD / 25 EUR, maks. 300 USD/EUR | "Xalq" Bankı, 2026 tarifi; Rusiya və Belarus istiqamətində minimum 80 USD/EUR |
| Western Union – Türkiyə | 0,7% (3000 dollaradək) | ABB tarifi; 3000 dollardan yuxarı – 20 USD |
| Western Union – Avropa | 200 dollaradək 3 USD, sonra 1,5% | 3000 dollardan yuxarı – 50 USD |
| Western Union – uzaq ölkələr | 13–50 USD sabit haqq | Məbləğ pillələrinə görə |
| Xarici bank kartına köçürmə | 1%, min. 5 AZN / 3 USD | "Xalq" Bankı kart tarifi |
Komissiyadan başqa valyuta mübadiləsi zamanı məzənnə fərqi də xərcə əlavə olunur. Böyük məbləğ göndərməzdən əvvəl bankdan yekun məbləği – komissiya, məzənnə və alıcının ödəyəcəyi haqlar daxil olmaqla – soruşun.
Mərkəzi Bankın limitləri və tələbləri
Valyuta əməliyyatları "Valyuta tənzimi haqqında" Qanun və Mərkəzi Bankın "Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları" ilə tənzimlənir. Fiziki şəxslər üçün əsas qaydalar:
- Şəxsi məqsədlə köçürmə – məqsədi bəyan etməklə ayda cəmi 20 000 ABŞ dolları ekvivalentinədək. Bank hesabı açmadan, köçürmə sistemi ilə göndərilən məbləğlər də bu limitə daxildir.
- Əvvəl gəlmiş vəsaitin geri köçürülməsi – xaricdən hesabınıza və ya köçürmə sistemi ilə adınıza daxil olmuş, yaxud ölkəyə nağd gətirilmiş xarici valyutanı mədaxil sənədi və ya gömrük bəyannaməsi əsasında köçürmək olar.
- Təyinatlı ödənişlər – təhsil haqqı, xaricdə səfər zamanı nəqliyyat və otel xərcləri, konfrans iştirak haqqı kimi ödənişlər müqavilə və ya hesab-faktura təqdim etməklə aparılır.
- Kartla nağdlaşdırma – Azərbaycan bank kartı ilə xaricdə ayda 10 000 ABŞ dolları ekvivalentinədək nağd pul çıxarmaq olar.
- Kapital əməliyyatları – xaricdə qiymətli kağız almaq, şirkətin kapitalına investisiya qoymaq kimi köçürmələr təsdiqedici sənədlər əsasında aparılır.
Xaricdən ölkəyə köçürmələr üçün limit yoxdur. Fiziki şəxs öz valyuta vəsaitini bankdakı valyuta hesabına sərbəst mədaxil edə bilər.
Hansı köçürmə sistemləri işləyir
Mərkəzi Bankın saytındakı "Pulköçürmə sistemlərinin siyahısı"nda 18 sistem göstərilir. Onların arasında Western Union (ABŞ), Zolotaya Korona (Rusiya), Türkiyədən UPT (Aktif Bank), T.C. Ziraat Bankasının Online Paraçekme və ZFG sistemləri, Ukraynadan Privat Money, həmçinin yerli bankların sistemləri – Xəzri (Kapital Bank), Vektor (Bank Respublika), Uni Transfer (Unibank), Barat (Rabitəbank və Naxçıvan Bank), Manat Express (ABB), Access Transfer, Express Transfer, AFB Transfer, Azərpoçtun sistemləri var.
MoneyGram və Unistream bu siyahıda yoxdur. Zolotaya Korona (KoronaPay) barədə isə media 2026-cı ilin iyulunda Avropa İttifaqının sanksiyalarından sonra Rusiyadan bir sıra ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana köçürmələrin dayandırıldığını yazıb. Bu xidmətdən istifadə etməzdən əvvəl istiqamətin aktiv olub-olmadığını yoxlayın. Western Union isə yerli banklar vasitəsilə işləməkdə davam edir.
Türkiyədən və Türkiyəyə köçürmə
Türkiyə ilə köçürmələr üçün bir neçə yol var: Türkiyə bankından Azərbaycan bankındakı hesaba SWIFT köçürməsi; Ziraat Bankasının və Aktif Bankın (UPT) köçürmə sistemləri; PTT və bank filiallarında Western Union. Azərbaycandan Türkiyəyə Western Union ilə göndərmədə ABB-nin tarifi 0,7%-dir. Türkiyə bankının tətbiqindən xarici karta birbaşa köçürmə imkanı isə banka görə dəyişir. Alıcı tərəfdə də hesab valyutası, konvertasiya məzənnəsi və qəbul haqqını əvvəlcədən öyrənin.
Mənşə sənədi, maliyyə monitorinqi və vergi
Banklar cinayət yolu ilə əldə edilmiş vəsaitlərin leqallaşdırılmasına qarşı mübarizə tələblərinə görə köçürmənin məqsədini, böyük məbləğlərdə isə vəsaitin mənşəyini (əmək müqaviləsi, əmlak satışı müqaviləsi, bank çıxarışı və s.) soruşa bilər. Sənəd təqdim edilmədikdə əməliyyat dayandırıla bilər.
Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin 2026-cı il sentyabr qərarına görə, 1 yanvar 2027-ci ildən 20 000 manat və daha çox olan hər bir elektron köçürmə, fiziki şəxsin isə ay ərzində cəmi 50 000 manatı aşan köçürmələri barədə maliyyə qurumları məlumat verəcək. Bu, limit deyil, hesabat həddidir – köçürmə qadağan olunmur.
Vergi: köçürmənin özünə vergi tətbiq olunmur, vergi gəlirin növündən asılıdır. Vergi Məcəlləsinin 102.1.3-cü maddəsinə görə ailə üzvlərindən alınan hədiyyə və maddi yardım tam vergidən azaddır, digər şəxslərdən alınan hədiyyənin isə ildə 2500 manatadək hissəsi azaddır. Xaricdən alınan əmək haqqı, sahibkarlıq və ya frilans gəliri ayrıca vergi qaydalarına tabedir – bu barədə Dövlət Vergi Xidmətindən dəqiqləşdirin.
Fırıldaqçılıqdan necə qorunmaq olar
- Kart məlumatlarını, SMS kodlarını və köçürmə nəzarət nömrəsini (MTCN) heç kimə deməyin. Bank əməkdaşı bunları telefonla soruşmur.
- Tanımadığınız şəxsə "uduş", "kredit", "iş təklifi" və ya "gömrük haqqı" üçün pul göndərməyin.
- Köçürmə sistemləri ilə göndərilən nağd pulu geri qaytarmaq demək olar ki, mümkün deyil. Alıcının kim olduğunu dəqiq bildiyiniz hallarda istifadə edin.
- Yalnız Mərkəzi Bankın lisenziyası olan bank və ödəniş təşkilatlarından istifadə edin.
- Şübhəli əməliyyat olduqda dərhal bankın qaynar xəttinə zəng edib kartı bloklayın.
Tez-tez verilən suallar
Xaricə ayda nə qədər pul göndərə bilərəm?
Şəxsi məqsədlə məqsəd bəyan etməklə ayda 20 000 ABŞ dolları ekvivalentinədək. Əvvəllər xaricdən gəlmiş və ya nağd gətirilmiş vəsait üçün sənədlə bu limitdən kənar köçürmə mümkündür.
Xaricdən mənə göndərilən pula limit varmı?
Xaricdən daxil olan köçürmələrə limit yoxdur, lakin bank böyük məbləğlərdə vəsaitin mənşəyini və məqsədini soruşa bilər.
Western Union Azərbaycanda işləyirmi?
Bəli, Western Union Mərkəzi Bankın pul köçürmə sistemləri siyahısındadır və yerli banklar vasitəsilə xidmət göstərir. MoneyGram isə bu siyahıda yoxdur.
Valideynlərimdən xaricdən gələn pula vergi tutulurmu?
Ailə üzvlərindən alınan hədiyyə və maddi yardım tam həcmdə gəlir vergisindən azaddır.
Ən ucuz köçürmə üsulu hansıdır?
Kiçik məbləğlərdə adətən kartdan karta və ya köçürmə sistemləri, böyük məbləğlərdə isə maksimum haqq həddi olan SWIFT sərfəli olur. Yekun xərci məzənnə ilə birlikdə müqayisə edin.
Mənbə: Mərkəzi Bank – Pulköçürmə sistemlərinin siyahısı, Mərkəzi Bank – Valyuta rejimi qaydaları, e-qanun.az – Mərkəzi Bankın 38/1 nömrəli Qərarı, "Valyuta tənzimi haqqında" Qanun, e-qanun.az – Vergi Məcəlləsi, "Xalq" Bankı tarifləri, ABB – Western Union tarifləri, Axar.az
Şərhlər