Azərbaycan Dövlət Neft Fondu (ARDNF) 2025-ci ili 26 milyard 913,2 milyon manat xalis mənfəətlə başa vurub. Oktyabrın 19-da yayılan illik maliyyə hesabatına görə, bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə 3,4 dəfə çoxdur, artımın əsas mənbəyi isə qızıl külçələrə yatırımlar olub.
Fondun ümumi məcmu gəliri 2025-ci ildə 27 milyard 363,6 milyon manata çatıb. Bir il əvvəl bu rəqəm 7 milyard 511,1 milyon manat idi. Hesabat dövründə Fond dövlət büdcəsinə 14 milyard 481 milyon manat köçürüb.
Qızıldan gələn gəlir təxminən beş dəfə artıb
Trend agentliyinin hesabat əsasında apardığı hesablamalara görə, qızıl külçə investisiyaları üzrə gəlir 16 milyard 849,9 milyon manat təşkil edib. 2024-cü ildə bu gəlir 3 milyard 385,7 milyon manat olmuşdu. İstiqraz investisiyalarından gəlir 680,2 milyon manatdan 4 milyard 142,2 milyon manata, səhm investisiyalarından gəlir isə 3 milyard 213 milyon manatdan 5 milyard 292,1 milyon manata yüksəlib.
Bütün istiqamətlər mənfəətlə bağlanmayıb: daşınmaz əmlak fondları üzrə 14,1 milyon manat zərər yaranıb. Fondun əməliyyat xərcləri 78,2 faiz artaraq 140,9 milyon manata çatıb.
2026-cı il yanvarın 1-nə Fondun qızıl külçələrinin dəyəri 47 milyard 707,5 milyon manat olub. Bu, bir il əvvəlkindən təxminən 2,3 dəfə çoxdur. Qızılın ümumi aktivlərdəki payı 20,5 faizdən 37,9 faizə yüksəlib. İl ərzində qızıl alışına 9 milyard 844,8 milyon manat yönəldilib.
Aktivlər 125 milyard manatı ötüb
Maliyyə hesabatına əsasən, ilin əvvəlinə ARDNF-in aktivləri 125 milyard 720,2 milyon manat təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 22,5 faiz artım deməkdir. Marja.az-ın Fondun illik hesabatına istinadən yaydığı məlumata görə, idarə olunan aktivlər dollar ifadəsində 60 milyarddan 73,5 milyard dollara çatıb.
Portfelin 38,2 faizi (28,1 milyard dollar) qızıla, 29,8 faizi (21,9 milyard dollar) borc öhdəliklərinə, 25,6 faizi (18,8 milyard dollar) səhmlərə, 6,4 faizi (4,7 milyard dollar) isə daşınmaz əmlak və infrastruktura yönəldilib. İnvestisiya portfelinin gəlirliliyi 6,2 faiz, xalis investisiya gəliri 4 milyard 52 milyon dollar olub. Bu, son beş ilin ən yüksək göstəricisidir. Səhm altportfelinin gəlirliliyi 17,6 faizə çatıb.
Fondun ən iri səhm yatırımları texnologiya şirkətlərinə aiddir. Siyahıya NVIDIA (1 milyard 334,9 milyon manat), Apple (1 milyard 188,6 milyon manat) və Microsoft (1 milyard 6,1 milyon manat) başçılıq edir.
Büdcəyə köçürmələr 1,7 milyard manat artıb
2025-ci ildə dövlət büdcəsinə transfert 2024-cü ilin 12 milyard 781 milyon manatlıq göstəricisindən təxminən 13,3 faiz çox olub. Hesabata görə, Fond yarandığı vaxtdan 2025-ci ilin sonunadək büdcəyə ümumilikdə 141,1 milyard dollar köçürüb. Həmin dövrdə Fondun 217,3 milyard dollarlıq gəlirinin 91,3 faizi neft-qaz sazişlərindən daxil olub.
Eyni zamanda Fondun pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri ilin əvvəlindəki 5 milyard 593,6 milyon manatdan ilin sonuna 2 milyard 368,3 milyon manata enib.
Vətəndaş üçün nə deməkdir?
Neft Fondundan büdcəyə köçürülən vəsait dövlət xərclərinin əhəmiyyətli hissəsini maliyyələşdirir. Bu xərclərə sosial ödənişlər, infrastruktur və investisiya layihələri daxildir. Transfertlərin artması büdcənin neft gəlirlərindən asılılığının hələ də yüksək qaldığını göstərir.
Bununla belə, yüksək mənfəət birbaşa “əlavə pul” anlamına gəlmir. Trend-in təhlilində qeyd olunur ki, aktivlərin, xüsusilə qızılın yenidən qiymətləndirilməsindən yaranan gəlir mənfəətə təsir etsə də, eyni dövrdə mütləq real pul daxilolması yaratmır. Qızılın portfeldəki payı 38 faizə yaxınlaşdığından, gələcəkdə onun dünya bazarında ucuzlaşması Fondun hesabat nəticələrinə eyni sürətlə təsir edə bilər.
Xatırladaq ki, ARDNF 29 dekabr 1999-cu il tarixli Prezident fərmanı ilə yaradılıb. Fondun məqsədi neft-qaz gəlirlərini indiki və gələcək nəsillərin mənafeyi üçün toplamaq və idarə etməkdir.
Şərhlər