Azərbaycanda 2025-ci ildə qeydə alınan 99 min işsiz gəncin (15–29 yaş) 62,6 min nəfəri, yəni 63,3 faizi tam orta təhsillidir. Bu barədə oktyabrın 17-də Banker.az yeni statistik göstəricilərə istinadən məlumat yayıb. Eyni gün açıqlanan digər rəqəmlərə görə, ötən il Dövlət Məşğulluq Agentliyinin (DMA) yerli qurumları vasitəsilə işə düzəldilən gənclərin sayı 31,8 faiz artaraq 72 599 nəfərə çatıb.
İşsiz gənclər təhsil səviyyəsinə görə
Açıqlanan bölgüyə əsasən, 2025-ci ildə işsiz gənclərin 62,6 min nəfəri tam orta, 12,1 min nəfəri ümumi orta, 10,9 min nəfəri orta ixtisas, 9,3 min nəfəri ali, 4,1 min nəfəri isə peşə təhsilli olub. Başqa sözlə, hər on işsiz gəncdən altısından çoxu məktəbi bitirib, lakin heç bir ixtisas və ya peşə təhsili almayıb. Ali təhsillilər işsiz gənclərin təxminən 9,4 faizini, peşə təhsillilər isə cəmi 4,1 faizini təşkil edir.
Müqayisə üçün, 2024-cü ildə işsiz gənclər arasında tam orta təhsillilərin sayı 74,1 min, ali təhsillilərin sayı isə 11,4 min nəfər olub. Bir il ərzində tam orta təhsilli işsiz gənclərin sayı 11,5 min nəfər (təxminən 15,5 faiz), ali təhsillilərin sayı isə 2,1 min nəfər (təxminən 18,4 faiz) azalıb.
Banker.az qeyd edir ki, bu rəqəmlər yalnız işsiz gənclərin təhsil səviyyəsinə görə bölgüsünü göstərir. Hər hansı təhsil qrupunda işsizlik riskini dəqiq qiymətləndirmək üçün həmin qrupun ümumi işçi qüvvəsindəki sayı da nəzərə alınmalıdır. Yəni tam orta təhsillilərin çox olması qismən bu qrupun gənclər arasında ən geniş qrup olması ilə də bağlı ola bilər.
DMA vasitəsilə işə düzələnlər artıb
Məlumata görə, 2025-ci ildə DMA-nın yerli qurumları 15–29 yaşlı 72 599 gənci işlə təmin edib. Bu, 2024-cü ildəki 55 063 nəfərlə müqayisədə 17 536 nəfər çoxdur. Peşə hazırlığına cəlb olunan gənclərin sayı da artıb: 2024-cü ildə 7 716 gənc peşə təliminə göndərilmişdisə, 2025-ci ildə onların sayı 9 475 nəfərə çatıb, artım 22,8 faiz təşkil edib.
Bununla yanaşı, ilin sonuna DMA-nın yerli qurumlarında işsiz kimi qeydiyyatda olan gənclərin sayı 54 535 nəfərdən 60 262 nəfərə yüksəlib. Bu, 5 727 nəfər və ya təxminən 10,5 faiz artım deməkdir. Beləliklə, dövlət məşğulluq tədbirləri ilə işə düzəldilən gənclərin sayı artsa da, qeydiyyatdakı işsiz gənclərin sayı da çoxalıb.
Rəqəmlər arasındakı fərq nəyi göstərir
Diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, ümumi işsiz gənclərin sayı (99 min) DMA-da qeydiyyatda olan işsiz gənclərin sayından (60 262) xeyli çoxdur. Bu, iki fərqli göstəricidir: biri ümumilikdə işsiz olan gəncləri, digəri isə rəsmi olaraq məşğulluq orqanına müraciət edib qeydiyyata düşənləri əks etdirir. Hər işsiz gəncin DMA-ya müraciət etmədiyini nəzərə alsaq, dövlət proqramlarından yararlanmayan xeyli sayda gəncin olduğu ortaya çıxır.
Qeydiyyatdakı işsizlərin sayının artması isə həm də daha çox gəncin dövlət məşğulluq xidmətlərinə üz tutması ilə izah oluna bilər. Bu, işə düzəltmə və peşə təlimi göstəricilərindəki artımla paralel müşahidə olunur.
Vətəndaş üçün nə deməkdir
Statistika əmək bazarında peşə və ixtisas hazırlığının əhəmiyyətini bir daha önə çəkir. Məktəbi bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirməyən və ya peşə öyrənməyən gənclər işsizlər arasında açıq-aydın çoxluq təşkil edir. Peşə təhsilli gənclərin işsizlər arasında payının cəmi 4,1 faiz olması isə praktik bacarıqların iş tapmaq şansına müsbət təsir göstərə biləcəyini düşündürür, lakin bu nəticəni dəqiqləşdirmək üçün qrupların ümumi sayı da bilinməlidir.
İş axtaran gənclər üçün əsas çıxış yolu DMA-da qeydiyyatdan keçmək, təklif olunan vakansiyalara və pulsuz peşə hazırlığı kurslarına müraciət etməkdir. Ötən il peşə təliminə göndərilənlərin sayının 9 475 nəfərə çatması bu imkanların genişləndiyini göstərir. Valideynlər üçün isə rəqəmlər övladlarının orta məktəbdən sonrakı yolunu – ali, orta ixtisas və ya peşə təhsilini – vaxtında planlaşdırmağın vacibliyini xatırladır.
Mənbə: Banker.az
Şərhlər