2026-cı ildə Azərbaycanda işçinin əmək haqqından dörd məcburi tutulma edilir: gəlir vergisi, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı (DSMF), işsizlikdən sığorta haqqı və icbari tibbi sığorta haqqı. Qeyri-neft özəl sektorunda 2026-cı il yanvarın 1-dən gəlir vergisi aylıq 2500 manatadək gəlirin 200 manatdan artıq hissəsindən 3 faiz, 2500–8000 manat arası 75 manat + artıq hissənin 10 faizi, 8000 manatdan yuxarı isə 625 manat + artıq hissənin 14 faizi ilə hesablanır. Dövlət və neft-qaz sektorunda köhnə qayda qalır: 2500 manatadək 14 faiz (200 manat azadolma ilə), yuxarısı 350 manat + 25 faiz. Sosial sığorta işçidən 3 və ya 10 faiz, işsizlik sığortası 0,5 faiz, tibbi sığorta isə 2 faiz (2500 manatdan yuxarı hissədən 0,5 faiz) tutulur. Məsələn, özəl sektorda 1000 manat "gross" maaşın "net" məbləği 865 manat, dövlət sektorunda 833 manat olur.
2026-cı ildə nə dəyişdi: 7 illik güzəşt bitdi, mərhələli vergi başladı
2019-cu ildən 2025-ci ilin sonunadək qeyri-neft özəl sektorunda işləyənlərin 8000 manatadək aylıq əmək haqqı gəlir vergisindən tam azad idi (Vergi Məcəlləsinin 101.1-1-ci maddəsi, 7 illik müddət). Bu güzəştin müddəti 2025-ci il dekabrın 31-də başa çatdı. 2025-ci il dekabrın 9-da imzalanmış 297-VIIQD nömrəli qanunla Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə mindi və 0 faizlik rejimi üç pilləli, mərhələli artan proqressiv dərəcələrlə əvəz etdi. Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə, məqsəd vergi yükünün kəskin artmasına yol vermədən 2028-ci ilədək vahid sistemə keçməkdir.
Qeyri-neft özəl sektorunda muzdlu işdən aylıq gəlirə tətbiq olunan dərəcələr illər üzrə belədir:
| Aylıq gəlir | 2026 | 2027 | 2028-dən |
|---|---|---|---|
| 2500 ₼-dək | 3 % | 5 % | 7 % |
| 2500–8000 ₼ | 75 ₼ + artıq hissənin 10 %-i | 125 ₼ + 10 % | 175 ₼ + 10 % |
| 8000 ₼-dən çox | 625 ₼ + artıq hissənin 14 %-i | 675 ₼ + 14 % | 725 ₼ + 14 % |
2500 manatadək gəlirdə 200 manatlıq azadolma (Vergi Məcəlləsinin 102.1.6-cı maddəsi) qüvvədə qalır: vergi gəlirin 200 manatdan artıq hissəsindən hesablanır. Gəlir 2500 manatı keçdikdə bu azadolma tətbiq edilmir və hesablama cədvəldəki sabit məbləğlə aparılır.
Dövlət və neft-qaz sektorunda gəlir vergisi (101.1-ci maddə)
Dövlət qurumlarında, büdcə təşkilatlarında, neft-qaz sahəsində və dövlət şirkətlərində çalışanlar üçün Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsindəki ümumi cədvəl tətbiq olunur və 2026-cı ildə dəyişməyib:
- aylıq gəlir 2500 manatadək olduqda – 14 faiz (200 manatlıq azadolma çıxılmaqla, yəni faktiki olaraq (gəlir – 200) × 14 %);
- aylıq gəlir 2500 manatdan çox olduqda – 350 manat + 2500 manatdan artıq hissənin 25 faizi (bu halda 200 manat azadolma tətbiq edilmir).
Hansı işəgötürənin "qeyri-neft özəl sektoru" sayıldığını Nazirlər Kabinetinin müəyyən etdiyi meyarlar həll edir; sahənizlə bağlı şübhə varsa, mühasibatlıqdan və ya Dövlət Vergi Xidmətinin 195 nömrəli çağrı mərkəzindən dəqiqləşdirin.
DSMF sosial sığorta haqqı: işçi və işəgötürən payı
"Sosial sığorta haqqında" Qanuna əsasən qeyri-neft özəl sektorunda məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aşağıdakı kimi hesablanır və 2026-cı il yanvarın 1-dən üç pilləli olub:
| Aylıq əmək haqqı | İşçidən tutulur | İşəgötürən ödəyir |
|---|---|---|
| 200 ₼-dək | 3 % | 22 % |
| 200–8000 ₼ | 6 ₼ + 200 ₼-dən artıq hissənin 10 %-i | 44 ₼ + 200 ₼-dən artıq hissənin 15 %-i |
| 8000 ₼-dən çox | 786 ₼ + artıq hissənin 10 %-i | 1214 ₼ + artıq hissənin 11 %-i |
Beləliklə, 8000 manatdan yuxarı hissə üzrə ümumi dərəcə 25 faizdən 21 faizə endirilib. Dövlət sektorunda və neft-qaz sahəsində isə ümumi qayda qalır: işçi 3 faiz, işəgötürən 22 faiz ödəyir. Sosial sığorta haqları işçinin fərdi pensiya kapitalına yazılır və gələcək pensiyanın əsasını təşkil edir.
İşsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta
"İşsizlikdən sığorta haqqında" Qanuna görə işçinin hesablanmış əmək haqqından 0,5 faiz tutulur, işəgötürən də öz hesabından əlavə 0,5 faiz ödəyir. Bu dərəcə bütün sektorlar üçün eynidir və 2026-cı ildə dəyişməyib.
İcbari tibbi sığorta haqqı "Tibbi sığorta haqqında" Qanunla tənzimlənir. Əvvəllər 8000 manatadək gəlirdən işçi və işəgötürən 2 faiz, yuxarı hissədən 0,5 faiz ödəyirdi. 2026-cı il yanvarın 1-dən hədd 2500 manata endirilib: 2500 manatadək hissədən hər tərəf 2 faiz, 2500 manatdan artıq hissədən isə hər tərəf 0,5 faiz ödəyir. Məsələn, 3000 manat maaşda işçidən tutulan tibbi sığorta 50 + 500 × 0,5 % = 52,50 manatdır. Bu haqlar növbəti ayın 15-dək ödənilir və işçiyə icbari tibbi sığorta paketi çərçivəsində pulsuz tibbi xidmət hüququ verir.
"Gross"dan "net"ə: 500, 1000 və 3000 manat üçün hesablama
Aşağıdakı cədvəldə əsas iş yeri üzrə, heç bir əlavə güzəşt olmadan, 2026-cı il dərəcələri ilə işçinin əlinə keçən məbləğ göstərilib (qəpiklər yuvarlaqlaşdırılmayıb):
| Göstərici | 500 ₼ | 1000 ₼ | 3000 ₼ |
|---|---|---|---|
| Qeyri-neft özəl sektor | |||
| Gəlir vergisi | 9,00 | 24,00 | 125,00 |
| DSMF (işçi) | 36,00 | 86,00 | 286,00 |
| Tibbi sığorta | 10,00 | 20,00 | 52,50 |
| İşsizlikdən sığorta | 2,50 | 5,00 | 15,00 |
| Cəmi tutulma | 57,50 | 135,00 | 478,50 |
| Net əmək haqqı | 442,50 | 865,00 | 2521,50 |
| Dövlət / neft-qaz sektoru | |||
| Gəlir vergisi | 42,00 | 112,00 | 475,00 |
| DSMF (işçi) | 15,00 | 30,00 | 90,00 |
| Tibbi sığorta | 10,00 | 20,00 | 52,50 |
| İşsizlikdən sığorta | 2,50 | 5,00 | 15,00 |
| Cəmi tutulma | 69,50 | 167,00 | 632,50 |
| Net əmək haqqı | 430,50 | 833,00 | 2367,50 |
Hesablama addımları (özəl sektor, 1000 manat): gəlir vergisi (1000 – 200) × 3 % = 24 manat; DSMF 6 + (1000 – 200) × 10 % = 86 manat; tibbi sığorta 1000 × 2 % = 20 manat; işsizlik sığortası 1000 × 0,5 % = 5 manat. Cəmi 135 manat tutulur, net 865 manat. 3000 manatda gəlir vergisi 75 + (3000 – 2500) × 10 % = 125 manat, DSMF 6 + 2800 × 10 % = 286 manat olur.
İşəgötürənin xərci də nəzərə alınmalıdır: özəl sektorda 1000 manat maaş üçün işəgötürən əlavə 164 manat DSMF (44 + 800 × 15 %), 20 manat tibbi sığorta və 5 manat işsizlik sığortası – cəmi 189 manat ödəyir. Dövlət sektorunda bu xərc 220 + 20 + 5 = 245 manatdır. Məhz buna görə "supergross" (işəgötürənə ümumi xərc) netdən xeyli böyük olur.
Minimum əmək haqqı 2026 və ondan tutulmalar
Prezidentin 2024-cü il 23 dekabr tarixli sərəncamı ilə minimum aylıq əmək haqqı 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edilib və 2026-cı il dövlət büdcəsi də məhz bu məbləğ əsasında tərtib olunub; oktyabr 2026 etibarilə yeni artım haqqında rəsmi sərəncam yoxdur. 400 manat maaşdan özəl sektorda gəlir vergisi (400 – 200) × 3 % = 6 manat, DSMF 6 + 200 × 10 % = 26 manat, tibbi sığorta 8 manat, işsizlik sığortası 2 manat tutulur; net 358 manat olur. Dövlət sektorunda isə 28 + 12 + 8 + 2 = 50 manat tutulur, net 350 manatdır. İşəgötürən minimum əmək haqqından az maaş təyin edə bilməz (Əmək Məcəlləsinin 155-ci maddəsi).
Əlavə güzəştlər: əlillik, şəhid ailələri, çoxuşaqlılar
Vergi Məcəlləsinin 102-ci maddəsi bəzi kateqoriyalar üçün vergi tutulan aylıq gəliri sabit məbləğdə azaldır. Güzəşt yalnız əsas iş yerində, işçinin ərizəsi və təsdiqedici sənəd (vəsiqə, arayış) əsasında tətbiq olunur:
- 400 manat – Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları, müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslər, şəhid olmuş və ya itkin düşmüş hərbi qulluqçuların dul həyat yoldaşları və valideynləri, Çernobil qəzası nəticəsində zərər çəkmiş şəxslər (102.2-ci maddə);
- 200 manat – döyüş əməliyyatlarının iştirakçıları, müharibə veteranları, 1990-cı il 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar əlilliyi olanlar və qanunda sadalanan digər kateqoriyalar (102.3-cü maddə);
- 100 manat – I və II dərəcə əlilliyi olan şəxslər (müharibə əlilləri istisna olmaqla), 18 yaşınadək sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların valideynləri və ya qəyyumları (102.4-cü maddə);
- 50 manat – himayəsində üç və daha çox şəxs (o cümlədən 18 yaşınadək uşaqlar, tələbə övladlar) olan ər-arvaddan biri (102.5-ci maddə). Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə himayədəkilərin qohumluq dərəcəsi önəmli deyil.
Bir şəxs bir neçə güzəşt hüququna malikdirsə, yalnız ən böyük məbləğ tətbiq olunur; güzəştlər toplanmır. Kateqoriyaların tam siyahısı dəyişə bildiyindən 102-ci maddənin cari mətnini e-qanun.az-dan dəqiqləşdirin.
Tez-tez verilən suallar
2026-cı ildə özəl sektorda 8000 manatadək maaş vergisiz qalır?
Xeyr. 0 faizlik güzəşt 2025-ci il dekabrın 31-də bitdi. 2026-cı ildə 2500 manatadək gəlirin 200 manatdan artıq hissəsindən 3 faiz, 2500–8000 manat arası 75 manat + 10 faiz, 8000 manatdan yuxarı 625 manat + 14 faiz tutulur.
Özəl sektorda 1000 manat maaşın neti nə qədərdir?
865 manat: 24 manat gəlir vergisi, 86 manat DSMF, 20 manat tibbi sığorta və 5 manat işsizlik sığortası tutulur.
Dövlət işçisi üçün 200 manat azadolma nə vaxt tətbiq edilmir?
Aylıq gəlir 2500 manatdan çox olduqda. Bu halda vergi 350 manat + artıq hissənin 25 faizi kimi hesablanır.
İşəgötürən sosial sığorta haqqını işçinin maaşından tuta bilərmi?
Yalnız işçi payını (3 % və ya 6 ₼ + 10 %). İşəgötürən payı (22 % və ya 44 ₼ + 15 %) işəgötürənin öz hesabından ödənilir və maaşdan tutula bilməz.
2027 və 2028-ci illərdə gəlir vergisi nə qədər olacaq?
Qeyri-neft özəl sektorunda 2500 manatadək gəlirdən 2027-ci ildə 5 faiz, 2028-ci ildən 7 faiz; orta pillədə sabit məbləğ 125 və 175 manat, yuxarı pillədə 675 və 725 manat olacaq.
Tutulmaları özüm necə yoxlaya bilərəm?
Dövlət Vergi Xidmətinin saytındakı əmək haqqı kalkulyatorundan və ya işəgötürəndən hesablama vərəqəsi istəməklə. Uyğunsuzluq olduqda 195 çağrı mərkəzinə müraciət edin.
Mənbə: Dövlət Vergi Xidməti – gəlir vergisi üzrə yeni güzəşt mexanizmi, DVX – 2026 əmək haqqı tutulmaları flayeri, DVX – Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər təsdiq olunub, DVX – 2026 dəyişiklikləri üzrə FAQ, Vergi Məcəlləsi (e-qanun.az), Report.az – minimum əmək haqqı sərəncamı
Şərhlər