“Azərbaycan Respublikasının 2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsi oktyabrın 23-də Milli Məclisə daxil olub: sənədə görə, gələn il dövlət büdcəsinin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat, xərcləri isə 42 milyard 400 milyon manat olacaq. Parlamentə təqdim edilən variantda gəlirlər Maliyyə Nazirliyinin ilkin proqnozundan 20 milyon manat çoxdur, ölkənin 67 şəhər və rayonunun heç birinə dotasiya ayrılması nəzərdə tutulmur.
İlkin proqnozla müqayisədə nə dəyişib
Maliyyə Nazirliyinin dövlət və icmal büdcələrinin ilkin göstəricilərinə dair açıqlamasında 2027-ci il üçün gəlirlər 39 milyard 234 milyon manat proqnozlaşdırılmışdı. Xərclər dəyişdirilmədən saxlanıldığı üçün büdcə kəsirinin yuxarı həddi 3 milyard 166 milyon manatdan 3 milyard 146 milyon manata, yəni 20 milyon manat (0,6 faiz) endirilib. Kəsirin özəlləşdirmədən daxilolmalar, daxili və xarici borclanma, həmçinin 2027-ci il yanvarın 1-nə vahid xəzinə hesabında qalacaq sərbəst vəsait hesabına örtülməsi planlaşdırılır.
Səhmlərində dövlətin payı olan müəssisələrdən gözlənilən dividendlər də ilkin 855 milyon manatdan 872 milyon manata, yəni 17 milyon manat (2 faiz) artırılıb. Maliyyə naziri Sahil Babayev oktyabrın 22-də Bakıda keçirilən konfransda bildirib ki, ilk dəfə olaraq büdcədə 40-dan artıq dövlət müəssisəsinin dividend ödənişi nəzərdə tutulub və ümumi məbləğ təxminən 900 milyon manat olacaq.
Gəlirlər və xərclər: əsas maddələr
Gəlirlərdə ən böyük pay əlavə dəyər vergisinindir – 9 milyard 386 milyon manat. Hüquqi şəxslərin mənfəət vergisindən 6 milyard 983 milyon manat, fiziki şəxslərin gəlir vergisindən 3 milyard 70 milyon manat gözlənilir. Dövlət büdcəsinə Neft Fondundan (layihədə “müvafiq qurum”) transfertin yuxarı həddi 11 milyard 900 milyon manat müəyyənləşdirilib.
Xərclərdə iqtisadi fəaliyyətə 8 milyard 907,3 milyon manat, müdafiə və milli təhlükəsizliyə 8 milyard 816,4 milyon manat, ümumi dövlət xidmətlərinə 5 milyard 521,8 milyon manat ayrılır. Vətəndaşa birbaşa toxunan bəndlər bunlardır:
- təhsil – 5 milyard 99 milyon manat, o cümlədən ümumi təhsilə 2 milyard 185,4 milyon, məktəbəqədər təhsilə 434,8 milyon, ali təhsilə 240,6 milyon manat;
- sosial müdafiə və sosial təminat – 4 milyard 914 milyon manat; Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun büdcəsinin balanslaşdırılması üçün 1,6 milyard manat;
- səhiyyə – 2 milyard 84,1 milyon manat, bunun 1,1 milyard manatı icbari tibbi sığorta fonduna;
- kənd təsərrüfatı – 1 milyard 379,5 milyon manat, mənzil və kommunal təsərrüfatı – 335,2 milyon manat.
Eyni gün əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev Xankəndidə keçirilən forumda sosial ödənişlərin artırılmasını nəzərdə tutan altıncı sosial islahat paketinin hazırlandığını bildirib. Nazirin sözlərinə görə, 2018-ci ildən icra olunan beş paket üçün illik əlavə vəsait 8 milyard manat təşkil edir. Yeni paketin parametrləri hələ açıqlanmayıb.
Rayonlar yerli xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcək
Layihəyə əsasən, gələn il şəhər və rayonlar üzrə gəlirlərin ümumi həcmi 18 milyard 430 milyon manat, yerli xərclər isə 735 milyon 575 min manat proqnozlaşdırılır. Bakının gəlirləri 16 milyard 649 milyon 450 min manat, yerli xərcləri 326 milyon 784 min manat gözlənilir. Sumqayıt üzrə gəlirlər 288 milyon 300 min, yerli xərclər 25 milyon 38 min manat, Gəncə üzrə müvafiq olaraq 152 milyon 350 min və 28 milyon 909 min manatdır.
Layihənin 10-cu maddəsinə görə, gəlirləri yerli xərcləri ödəməyən ərazilərə xərclərinin 10 faizindən çox olmayan məbləğdə vəsait ayrıla bilər, lakin 2027-ci il proqnozlarında bütün 67 şəhər və rayonun xərclərini özü qarşılayacağı nəzərdə tutulur. Naxçıvan Muxtar Respublikasına isə 198 milyon manat dotasiya planlaşdırılır. Bu, 2026-cı ildəki 211 milyon 628 min manatdan 13 milyon 628 min manat, yəni 6,4 faiz azdır.
Borc limitləri və icmal büdcə
2027-ci ildə daxili dövlət borclanmasının yuxarı həddi 2,5 milyard manat, xarici borclanmanın yuxarı həddi 6 milyard manat, dövlət zəmanətlərinin yuxarı həddi də 6 milyard manat müəyyənləşdirilir. Borca xidmət xərcləri daxili borc üzrə 772,5 milyon manat, xarici borc üzrə 1 milyard 427,5 milyon manat həddində planlaşdırılıb. İcmal büdcənin xərcləri 50 milyard 377,1 milyon manat, Neft Fondunun gəlirləri nəzərə alınmadan icmal büdcə kəsirinin yuxarı həddi isə 16 milyard 74,1 milyon manat olacaq.
Növbəti addım
Layihə indi Milli Məclisdə müzakirə olunacaq. Sənədə görə, qəbul edildiyi təqdirdə 2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında qanun 2027-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minəcək. Vətəndaşlar üçün əsas göstəricilər – təhsil, səhiyyə, sosial müdafiə və tibbi sığorta ayırmaları – parlament müzakirələrində dəyişə bilər.
Mənbə: APA
Şərhlər