Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycana 1,132 milyard dollar dəyərində 57 275 avtomobil idxal olunub. Dövlət Gömrük Komitəsinin 19 oktyabrda yayılan məlumatlarına görə, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 27 982 ədəd və ya 32,8 faiz azdır. Ən kəskin azalma hibrid və elektrik avtomobillərinin idxalında qeydə alınıb.
Say da, dəyər də azalıb
Ötən ilin ilk doqquz ayında ölkəyə 1,605 milyard dollar dəyərində 85 257 avtomobil gətirilmişdi. Beləliklə, idxal olunan avtomobillərin dəyəri illik müqayisədə 473 milyon dollar və ya 29,5 faiz azalıb. Maraqlıdır ki, dəyər saydan daha az azalıb: gömrük rəqəmlərinə əsasən hesablasaq, bu il gətirilən bir avtomobilin orta statistik dəyəri təxminən 19,8 min dollar olub, ötən il isə bu göstərici 18,8 min dollar idi.
Ümumi idxalın əsas hissəsini minik avtomobilləri təşkil edir. Hesabat dövründə adam daşımaq üçün nəzərdə tutulan 50 898 minik avtomobili və digər nəqliyyat vasitəsi idxal edilib. Bu, ötən ilin müvafiq dövründəki 78 205 ədəddən 27 307 ədəd və ya 34,9 faiz azdır. Minik avtomobillərinin idxal dəyəri təxminən 1,432 milyard dollardan 943 milyon dollara enib.
Hibridlər və elektromobillər: ən böyük eniş
Gömrük statistikasına görə, xaricdən enerji doldurula bilən hibrid avtomobillərin idxalı 31 873 ədəddən 11 621 ədədə düşüb, yəni 63,5 faiz azalıb. Daxili yanma mühərriki ilə yanaşı elektrik mühərriki olan, lakin xaricdən şarj edilməyən hibridlərin idxalı isə 12 555 ədəddən 5 174 ədədə enib. Bu kateqoriyada azalma 58,8 faizdir.
Yalnız elektrik mühərriki ilə hərəkət edən avtomobillərin idxalı da 1 559 ədəddən 680 ədədə, yəni 56,4 faiz azalıb. Bu il gətirilən elektromobillərin ümumi dəyəri 17,54 milyon dollar təşkil edib.
Digər nəqliyyat vasitələrində də azalma var. Doqquz ayda ölkəyə 527 avtobus və digər sərnişin daşıyan nəqliyyat vasitəsi gətirilib, ötən il bu rəqəm 652 idi. Yük daşımaq üçün nəzərdə tutulan mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı isə 6 030 ədəddən 5 383 ədədə enib.
Vergi güzəştinin ləğvi fonunda
Hibrid və elektrik avtomobillərinin idxalındakı kəskin azalma bu il üçün açıqlanmış vergi dəyişiklikləri ilə eyni dövrə təsadüf edir. Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırov hələ ötən ilin noyabrında Milli Məclisdə 2026-cı il büdcə zərfinin müzakirəsində elektromobillərin ƏDV-yə cəlb ediləcəyini, beş ildən çox tətbiq edilən güzəştin başa çatacağını bildirmişdi.
Dövlət Vergi Xidmətinin Vergi siyasəti baş idarəsinin rəisi Nicat İmanov da 18 noyabr 2025-ci ildə avtomobil dilerləri ilə görüşdə 2026-cı il üçün nəzərdə tutulan dəyişiklikləri açıqlamışdı. Həmin dəyişikliklərə “elektrik və hibrid mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı zamanı ƏDV-dən azadolmanın ləğvi, həmçinin həmin avtomobillərin yerli istehsalının ƏDV-dən azad edilməsi” daxil idi.
Alıcı üçün nə dəyişir
Güzəştin aradan qalxması xaricdən gətirilən hibrid və elektrik avtomobillərinin yekun qiymətinə vergi yükü əlavə edir. Bu da həm dilerlərin, həm də avtomobili özü gətirən fiziki şəxslərin idxal həcmini azaldır. Bazarda təklifin azalması alıcılar üçün seçim imkanını məhdudlaşdıra və ikinci əl bazarında qiymətlərə təsir göstərə bilər.
Vergi siyasətinin məqsədi isə yerli istehsalı stimullaşdırmaqdır: eyni dəyişikliklər paketi ölkədə istehsal olunan elektrik və hibrid avtomobillərini ƏDV-dən azad edir. Avtomobil idxalının azalması ümumi idxal göstəricisinə də təsir edib. Yanvar-sentyabrda Azərbaycanın ümumi idxalı 20,4 faiz azalaraq 13,346 milyard dollar təşkil edib.
Şərhlər