Azərbaycanda dəmir yolu və dəniz nəqliyyatı ilə yükdaşıma tariflərində 10–20 faiz arasında artım müşahidə olunur. Bunu oktyabrın 17-də FED.az-a müsahibəsində “Sara Logistics” şirkətinin rəhbəri Ülvi Ocaqlı bildirib. Onun fikrincə, logistika xərclərinin yüksəlməsi idxal olunan məhsulların maya dəyərinə və son nəticədə satış qiymətlərinə təsir göstərə bilər.
Bahalaşma Orta dəhliz üzrə daha çox hiss olunur
Ü.Ocaqlının sözlərinə görə, tarif artımı xüsusilə Orta dəhliz vasitəsilə, o cümlədən Türkmənistan və Qazaxıstandan həyata keçirilən daşımalarda özünü göstərir. “İstər Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin (ASCO), istərsə də Azərbaycan Dəmir Yollarının (ADY) verdiyi tariflərdə artım müşahidə olunur. Hər iki qurumun tariflərində təxminən 10–20% artım var”, – deyə şirkət rəhbəri bildirib.
O, tarif artımları ilə yanaşı yüklərin aşırılması, stansiya yığımları və digər əməliyyat xərclərinin də yüksəldiyini qeyd edib. Qeyd edək ki, FED.az-ın materialında ADY və ASCO-nun tariflərlə bağlı rəsmi şərhi yer almayıb, səslənən rəqəmlər bazar iştirakçısının qiymətləndirməsidir.
Səbəb: müharibələr və bağlanan marşrutlar
Logistika şirkətinin rəhbəri hesab edir ki, regionda baş verən müharibələr və nəqliyyat marşrutlarının bağlanması yükdaşıma xərclərinin artmasının əsas səbəblərindəndir. Onun sözlərinə görə, geosiyasi hadisələrin təsiri ilə daşımalar ən azı 10 faiz bahalaşıb.
Bu açıqlama Yaxın Şərqdə gərginliyin davam etdiyi fonda səslənir. AZƏRTAC oktyabrın 17-də Hörmüz boğazında daha bir tankerin minaya düşdüyünü xəbər verib. Trend-in məlumatına görə, oktyabrın 16-da “Brent” markalı neftin qiyməti 15 sentyabrdan bəri ilk dəfə 109 dolları keçib. Yanacağın bahalaşması da daşıma xərclərini artıran amillər sırasındadır.
Yükdaşımaların həcmi artmaqda davam edir
Tariflərin yüksəlməsinə baxmayaraq, ölkədə yükdaşımaların həcmi artır. APA-nın Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən oktyabrın 17-də yaydığı məlumata görə, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda nəqliyyat vasitələri ilə 183 milyon 72,9 min ton yük daşınıb ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3 faiz çoxdur.
Yüklərin əsas hissəsi avtomobil nəqliyyatının payına düşüb: doqquz ayda avtomobillə 116 milyon 213,7 min ton yük daşınıb, bu da illik müqayisədə 6,7 faiz artım deməkdir. Hesablamalara görə, bütün yükdaşımaların təxminən 63,5 faizi avtomobil nəqliyyatı ilə həyata keçirilib.
Vətəndaş üçün nə deməkdir
Daşıma xərclərinin artması ilk növbədə idxal mallarının qiymətində özünü göstərə bilər. Lakin Ü.Ocaqlı bahalaşmanın son istehlak qiymətlərinə konkret təsirini qiymətləndirməyin çətin olduğunu da vurğulayıb. Bu təsir məhsulun növündən, daşınma marşrutundan və satıcının xərcləri nə qədər alıcının üzərinə keçirəcəyindən asılıdır. Ağır və həcmli yüklər, eləcə də Orta Asiyadan dəmir yolu və dəniz yolu ilə gətirilən məhsullar üçün daşıma xərcinin qiymətdəki payı adətən daha yüksək olur.
Niderlandın ING bankı oktyabrın 15-də yaydığı təhlildə Azərbaycanın idxalının təxminən 45 faizinin inkişaf etmiş ölkələrin və Yaxın Şərqin payına düşdüyünü, bunun ölkəni xarici qiymət artımlarına həssas etdiyini bildirib. Bankın hesablamalarına görə, qlobal ərzaq qiymətlərinin 10 faiz yüksəlməsi inflyasiyanı təxminən 1,5–2 faiz bəndi artıra bilər. ING eyni zamanda manatın sabit məzənnəsinin idxal inflyasiyasını məhdudlaşdırdığını qeyd edib.
Rəsmi proqnozlara gəlincə, Marja.az-ın 2026–2030-cu illər üzrə ortamüddətli büdcə göstəricilərinə istinadən yazdığına görə, İqtisadiyyat Nazirliyi bu il orta illik inflyasiyanın 5,7 faiz olacağını, 2030-cu ilədək isə tədricən 4,3 faizə enəcəyini gözləyir. Logistika xərclərindəki artımın bu proqnozlara nə dərəcədə təsir edəcəyi isə yaxın aylarda qiymət statistikasında görünəcək.
Mənbə: FED.az
Şərhlər