2026-cı ilin payızı etibarilə Azərbaycanda banklar fiziki şəxslərə manatla krediti orta hesabla illik 17,3% ilə verir (Mərkəzi Bankın avqust 2026 statistikası). Nağd kreditlər üzrə konkret dərəcə borcalanın kredit tarixçəsinə, rəsmi gəlirinə və borc yükünə görə təxminən 9–25% arasında dəyişir; ipoteka krediti İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu xətti ilə illik 4–8%-dir. Bank kredit verməzdən əvvəl Azərbaycan Kredit Bürosundan (AKB) tarixçənizi sorğulayır, siz isə öz hesabatınızı findoc.az üzərindən ildə iki dəfə pulsuz görə bilərsiniz.
Kredit faizləri 2026: rəsmi rəqəmlər
Mərkəzi Bankın (AMB) məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–avqust aylarında manatla kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 15,44%-dən 15,74%-ə yüksəlib. Fiziki şəxslər üçün bu göstərici 17,07%-dən 17,31%-ə, hüquqi şəxslər üçün 11,63%-dən 11,77%-ə qalxıb. Yeni verilmiş manat kreditləri üzrə orta dərəcə isə daha yüksəkdir: 2026-cı ilin iyununda 18,30% (martda 19,05%) olub.
Maraqlıdır ki, AMB uçot dərəcəsini 2026-cı ilin fevralında 6,5%-ə endirsə də, bank kreditləri ucuzlaşmayıb. 23 sentyabr 2026-cı il tarixli qərarla uçot dərəcəsi 6,5% səviyyəsində saxlanılıb, faiz dəhlizinin yuxarı həddi 7,5%, aşağı həddi isə 5,0%-dir. Növbəti qərar 29 oktyabr 2026-cı ilə planlaşdırılıb. 1 sentyabr 2026-cı il tarixinə bank sektorunun ümumi kredit portfeli 32,8 milyard manat təşkil edib; bunun 10,26 milyard manatı (31,3%) istehlak kreditləri, 4,74 milyard manatı (14,4%) ipoteka kreditləridir.
| Göstərici (AMB, 2026) | Dəyər |
|---|---|
| Manatla kreditlər üzrə orta faiz (avqust) | 15,74% |
| Fiziki şəxslərə kreditlər üzrə orta faiz (avqust) | 17,31% |
| Hüquqi şəxslərə kreditlər üzrə orta faiz (avqust) | 11,77% |
| Yeni verilmiş manat kreditləri (iyun) | 18,30% |
| Uçot dərəcəsi (23 sentyabr qərarı) | 6,5% |
| Vaxtı keçmiş kreditlərin payı (1 sentyabr) | 2,1% (721,8 mln ₼) |
| Manatla müddətli əmanətlər üzrə orta faiz (avqust) | 9,12% |
Kredit növləri və təxmini faiz diapazonu
Banklar fiziki şəxslərə əsasən aşağıdakı kredit məhsullarını təklif edir. Faizlər bankdan-banka və müştəridən-müştəriyə fərqləndiyi üçün diapazonlar təxminidir; dəqiq şərtləri bankın tarif cədvəlindən dəqiqləşdirin.
- Nağd (istehlak) krediti – təminatsız, adətən 300 manatdan 30–50 min manatadək, 3–60 ay müddətinə. Maaş kartı olan və təmiz kredit tarixçəli müştərilərə illik 9–14%, digərlərinə 16–25% və daha yüksək faiz tətbiq olunur. Orta bazar göstəricisi 17%-dən yüksəkdir.
- Kredit kartı və taksit kartları – güzəşt (grace) dövründə faizsiz; dövr bitdikdən sonra illik 18–30% civarında faiz hesablanır. Taksit kartlarında satıcı ilə razılaşmaya görə 0% taksit mümkündür.
- Avtomobil krediti – avtomobil girov qoyulur, ilkin ödəniş adətən 10–30%, faiz illik 10–20% diapazonunda; KASKO sığortası tələb oluna bilər.
- İpoteka krediti – İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (İKZF) vasitəsilə adi ipoteka illik 8%-dək (150 min manatadək, 25 ilədək), güzəştli ipoteka 4%-dək (100 min manatadək, 30 ilədək); bankların öz vəsaiti hesabına ipoteka 9–15%.
Kredit almaq üçün şərtlər: yaş, gəlir, borc yükü
Banklar üçün vahid "kredit qanunu" yoxdur, lakin AMB-nin "Banklarda kreditlərin verilməsi Qaydaları" və "Aktivlərin təsnifləşdirilməsi Qaydaları" minimum tələbləri müəyyən edir. Praktikada əksər bankların tələbləri belədir:
- Yaş: 18 yaşdan (bəzi banklarda 20–21) kreditin bitmə tarixinə 65–70 yaşadək.
- Rəsmi gəlir: əmək haqqı, pensiya və ya sahibkarlıq gəliri. AMB qaydalarına görə muzdlu işçilər üçün son ardıcıl ən azı 6 ayın, fərdi sahibkarlar üçün ən azı 12 ayın orta aylıq gəliri əsas götürülür. Gəlir DSMF-yə sosial sığorta ödənişləri, əmək haqqı arayışı və ya bank çıxarışı ilə təsdiqlənir; əksər banklar bunu "e-sosial" və ASAN sistemləri üzərindən elektron yoxlayır.
- Borc yükü əmsalı (BGN): bütün bank və BOKT-lar üzrə aylıq ödənişlərinizin (mövcud borclar + yeni kreditin ödənişi) xalis aylıq gəlirinizə nisbəti. AMB-nin Aktivlərin təsnifləşdirilməsi Qaydalarına (5.2.4-cü bənd) görə BGN 45%-dən yuxarı olan istehlak krediti bank üçün "qeyri-qənaətbəxş" aktiv sayılır, yəni bank onun üçün yüksək ehtiyat yaratmalı olur. Buna görə 1000 manat gəliri olan şəxsə aylıq ödənişi 450 manatdan çox olan kredit praktikada verilmir. İstisna: depozit və ya qiymətli metal girovu ilə kreditlər.
- Kredit tarixçəsi: AKB-dən sorğulanır; aktiv gecikmə və ya son illərdə problemli kredit olduqda rədd cavabı və ya daha yüksək faiz.
- Sığorta: AMB-nin "Banklarda kredit risklərinin idarə edilməsi Qaydası"na (8.3-cü bənd) görə bank müqavilədən əvvəl borcalana həyat və əmək qabiliyyətinin itirilməsindən sığorta təklif etməlidir; bu, könüllüdür, lakin faizə təsir edə bilər.
Azərbaycan Kredit Bürosu: tarixçə və reytinq necə yoxlanır
Azərbaycan Kredit Bürosu (AKB, acb.az) 2018-ci ildən fəaliyyət göstərən özəl kredit bürosudur; bütün banklar, BOKT-lar, lizinq və bir sıra kommunal təşkilatlar məlumatları ora ötürür. Kredit hesabatı altı bölmədən ibarətdir: şəxsi məlumatlar və kredit balı, kredit xülasəsi, son 12 ayda edilən sorğular, aktiv öhdəliklər, bağlanmış öhdəliklər və zaminlik öhdəlikləri.
Fiziki şəxs hesabatı belə əldə edə bilər:
- findoc.az portalı və ya mobil tətbiq – ASAN İmza və ya SİMA ilə qeydiyyat; "Sadə" paket pulsuzdur və ildə 2 dəfə kredit və skorinq hesabatı verir, "Standart" paket ildə 5 manata 6 dəfə, "Gümüş" paket ildə 10 manata 12 dəfə.
- Elektron imzalı sənəd kimi e-poçtla, notarial qaydada təsdiq edilmiş sorğu ilə poçtla və ya şəxsən AKB-nin ofisində (Bakı, Akademik Həsən Əliyev küç. 36). AKB tarifinə görə ildə iki çıxarış pulsuz, sonrakı hər çıxarış 1 manatdır.
Kredit balı (skorinq) 5 pilləli şkala ilə göstərilir: "pis", "kafi", "orta", "yaxşı", "əla". Son 12 ayda aktiv krediti olmayanlara, 16 yaşdan kiçiklərə və ya yüksək gecikməsi olanlara bal hesablanmaya bilər. Hesabatda yanlış məlumat görsəniz, AKB-yə və ya məlumatı ötürən banka yazılı mübahisə ərizəsi verirsiniz; bank məlumatı yoxlayıb düzəltməlidir.
Kredit tarixçəsi necə düzəlir?
Tarixçə "silinmir" – AKB məlumatları uzun müddət saxlayır, lakin bankların skorinq modelləri son 12–24 ayı daha çox qiymətləndirir. Tarixçəni yaxşılaşdırmağın yolları:
- Bütün gecikmiş borcları tam bağlayın və bağlanmanın hesabatda əks olunduğunu findoc.az-dan yoxlayın.
- Kiçik məbləğli kredit kartı və ya taksit götürüb 6–12 ay ərzində heç bir gecikmə olmadan ödəyin.
- Qısa müddətdə çoxlu banka müraciət etməyin – hər sorğu hesabatda görünür və riskli davranış kimi qiymətləndirilir.
- Zamin durduğunuz kreditləri unutmayın – onlar da sizin borc yükünüzə daxildir.
Problemli kreditlər və restrukturizasiya
AMB qaydalarına görə istehlak krediti 1–30 gün gecikmədə "qənaətbəxş", 31–90 gün "nəzarət altında", 91–120 gün "qeyri-qənaətbəxş", 121–150 gün "təhlükəli", 150 gündən çox gecikmədə isə "ümidsiz" kateqoriyasına düşür. 90 gündən çox gecikmə kredit tarixçəsində ciddi ləkə sayılır. 1 sentyabr 2026-cı il tarixinə vaxtı keçmiş kreditlər 721,8 milyon manat (portfelin 2,1%-i) olub və il əvvəlindən 37,6% artıb.
Ödəmə çətinliyi yaranarsa, gecikməni gözləmədən banka yazılı müraciət edin. Mümkün variantlar: restrukturizasiya (müddətin uzadılması və aylıq ödənişin azaldılması), ödəniş tətili (1–3 ay), cərimə faizlərinin silinməsi, bir neçə kreditin bir kreditdə birləşdirilməsi (refinansiya). Bank razılaşmasa, AMB-nin istehlakçı hüquqları şöbəsinə (çağrı mərkəzi 1304) şikayət edə bilərsiniz.
Faiz hesablanması: annuitet nümunəsi
Azərbaycan bankları istehlak kreditlərində əsasən annuitet (bərabər aylıq ödəniş) metodundan istifadə edir. Düstur: aylıq ödəniş = P × r ÷ (1 – (1 + r)^(-n)), burada P – kredit məbləği, r – aylıq faiz (illik faiz ÷ 12), n – ayların sayı.
| Məbləğ | İllik faiz | Müddət | Aylıq ödəniş | Ümumi ödəniş | Faiz xərci |
|---|---|---|---|---|---|
| 5 000 ₼ | 18% | 24 ay | 249,62 ₼ | 5 990,89 ₼ | 990,89 ₼ |
| 10 000 ₼ | 17% | 36 ay | 356,53 ₼ | 12 834,98 ₼ | 2 834,98 ₼ |
Diqqət: bankın reklam etdiyi "illik faiz" ilə müqavilədəki faktiki illik faiz dərəcəsi (FİFD) fərqlənə bilər – FİFD-ə komissiya, sığorta və xidmət haqları da daxildir. AMB qaydalarına görə bank FİFD-i müqavilədə göstərməyə borcludur; müqayisə edərkən məhz bu rəqəmə baxın.
Onlayn kredit tətbiqləri və mikrokredit riskləri
Bank olmayan kredit təşkilatları (BOKT) 2026-cı ilin avqustunda 2,06 milyard manatlıq portfelə malik idi (illik artım 17,1%). Onlayn "günlük kredit" tətbiqləri sürətli olsa da, bahadır: AMB-nin BOKT-lar üçün qaydalarına görə günlük kreditin faizi gündə maksimum 0,3% (illik təxminən 110%), məbləği 500 manatadək, müddəti 45 günədəkdir; bütün əlavə xərclər əsas borcun 100%-indən çox ola bilməz. 2026-cı ilin oktyabrından qüvvəyə minən yeni tələblərə görə məsafədən verilən istehlak kreditləri müqavilədən 2 saat (minimum əmək haqqının iki mislindən yuxarı məbləğdə 24 saat) sonra ödənilir, vətəndaş özü banka və BOKT-a yazılı müraciətlə məsafədən kredit almağa qadağa qoya bilər, aktiv günlük krediti olan şəxsə isə yenisi verilmir.
Lisenziyasız "kredit tətbiqləri"ndən, telefonla "faizsiz kredit" vəd edənlərdən və şəxsi məlumatlarınızı tələb edən saytlardan uzaq durun. Lisenziyalı bank və BOKT-ların siyahısı AMB-nin saytında (cbar.az) dərc olunur.
Tez-tez verilən suallar
2026-cı ildə ən ucuz nağd krediti hansı bank verir?
Sabit "ən ucuz bank" yoxdur – faiz maaş kartı, kredit tarixçəsi və borc yükünə görə fərdi təyin olunur. Maaşını həmin bankdan alan, təmiz tarixçəli müştərilərə 9–12% təklif olunur; bazar ortalaması isə 17%-dən yuxarıdır. Ən azı 3 bankdan FİFD üzrə təklif alıb müqayisə edin.
Kredit tarixçəmi pulsuz necə yoxlayım?
findoc.az saytında və ya tətbiqində ASAN İmza/SİMA ilə qeydiyyatdan keçin – "Sadə" paketlə ildə 2 dəfə kredit və skorinq hesabatı pulsuzdur. AKB ofisində kağız çıxarış da ildə iki dəfə pulsuz, sonra 1 manatdır.
Borc yükü 45%-dən çoxdursa, kredit ala bilərəmmi?
Praktikada xeyr. AMB qaydalarına görə belə kredit bank üçün "qeyri-qənaətbəxş" aktiv sayıldığından banklar ya rədd edir, ya da məbləği azaldır. Həll yolu: mövcud borcun bir hissəsini bağlamaq, müddəti uzatmaq və ya rəsmi gəliri (həmborcalan) artırmaq.
Gecikmiş kredit tarixçədə nə qədər qalır?
AKB məlumatı silmir, lakin bağlanmış gecikmə vaxt keçdikcə skorinqə daha az təsir edir. Adətən 12–24 ay gecikməsiz ödənişdən sonra banklar yenidən kredit verməyə başlayır; dəqiq müddəti bankın öz siyasəti müəyyən edir.
Krediti vaxtından əvvəl bağlasam, faizi tam ödəyirəm?
Xeyr. Annuitet kreditdə faiz qalıq borca hesablanır; vaxtından əvvəl bağlayanda yalnız o günədək hesablanmış faiz ödənilir. Bankların bunun üçün komissiya tutub-tutmadığını müqavilədən dəqiqləşdirin.
Mikrokredit tətbiqindən kredit götürmək tarixçəmə təsir edir?
Bəli. Lisenziyalı BOKT-lar məlumatı AKB-yə ötürür; vaxtında ödənilən kiçik kredit tarixçəni yaxşılaşdıra, gecikmə isə bank kreditinə mane ola bilər.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı, AMB – Aktivlərin təsnifləşdirilməsi Qaydaları, Azərbaycan Kredit Bürosu, FINDOC, Trend, Banker.az, Bakı Araşdırmalar İnstitutu
Şərhlər