Azərbaycanda 2026-cı ildə avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası (xalq arasında "icbari sığorta") minik avtomobili üçün orta hesabla 50–150 manata başa gəlir: baza sığorta haqqı 50 ₼-dir, ona mühərrik həcmi, sürücünün yaşı və stajı, ərazi, avtomobilin yaşı və sığorta tarixçəsi əmsalları vurulur. Ödəniş limiti əmlak zərəri üzrə 5 000 ₼, sağlamlığa dəyən zərər üzrə bir şəxs üçün 5 000 ₼, bir hadisə üzrə isə 50 000 ₼-dir. Sığortasız sürməyə görə fiziki şəxslərə 50 ₼ cərimə tətbiq olunur. KASKO isə könüllüdür və adətən avtomobilin bazar dəyərinin 2,5–4 faizi qədər haqq tələb edir.
İcbari sığorta nədir və kimə lazımdır
İcbari sığorta "İcbari sığortalar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (2011-ci il, 165-IVQ) ilə tənzimlənir və Azərbaycanda qeydiyyatda olan hər bir avtonəqliyyat vasitəsinin sahibi üçün məcburidir. Bu sığorta sizin avtomobilinizi deyil, sizin başqalarına vurduğunuz zərəri – üçüncü şəxslərin əmlakına və sağlamlığına dəyən ziyanı – ödəyir. Sistemi İcbari Sığorta Bürosu (İSB) idarə edir; tariflər və əmsallar Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının qərarı ilə təsdiqlənir.
Müqavilə bir il müddətinə bağlanır, nağdsız ödənilir və elektron şəhadətnamə formasında verilir. Şəhadətnamə avtomobili qanuni əsasla idarə edən bütün şəxsləri əhatə edir.
İcbari sığortanın qiyməti necə hesablanır
Mərkəzi Bankın "Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığorta haqlarının hesablanması Qaydaları"na (2022-ci il, sonuncu dəyişiklik 2026-cı ilin aprelində) əsasən fiziki şəxslər üçün illik sığorta haqqı belə hesablanır:
Sığorta haqqı = 50 ₼ (baza) × nəqliyyat vasitəsinin növü əmsalı × istifadə məqsədi əmsalı × sürücünün yaşı/stajı əmsalı × ərazi əmsalı × avtomobilin yaşı əmsalı × sahiblərin sayı əmsalı × sığorta tarixçəsi əmsalı.
Hüquqi şəxslər üçün sürücü əmsalı əvəzinə 1,40 hüquqi şəxs əmsalı tətbiq olunur. Hesablanmış məbləğ baza haqqının və növ əmsalının hasilinin üç mislindən (taksi üçün beş mislindən) çox ola bilməz.
Mühərrik həcminə görə əmsal (minik avtomobilləri)
| Mühərrik həcmi | Əmsal | Baza haqqı × əmsal |
|---|---|---|
| 50–1 500 sm³ | 1,0 | 50 ₼ |
| 1 501–2 000 sm³ | 1,5 | 75 ₼ |
| 2 001–2 500 sm³ | 2,0 | 100 ₼ |
| 2 501–3 000 sm³ | 2,5 | 125 ₼ |
| 3 001–3 500 sm³ | 3,0 | 150 ₼ |
| 3 501–4 000 sm³ | 3,5 | 175 ₼ |
| 4 001–5 000 sm³ | 4,0–4,5 | 200–225 ₼ |
| 5 000 sm³-dən çox | 5,0 | 250 ₼ |
| Elektrik mühərrikli | 1,5 | 75 ₼ |
Yük avtomobilləri üçün əmsal 3–5, avtobuslar üçün 3–4, motosikletlər və traktorlar üçün 1, qoşqular üçün 0,5-dir.
Digər əmsallar
- Ərazi: Bakı – 1,10; Sumqayıt və Abşeron rayonu – 1,05; Naxçıvan və Gəncə – 1,00; digər şəhər və rayonlar – 0,95.
- Sürücünün yaşı və stajı: 1,00-dən 1,35-ə qədər. Məsələn, 30–39 yaşlı, 7 ildən çox stajı olan sürücü üçün 1,00; 16–25 yaşlı, stajı 2 ilədək olan sürücü üçün 1,35; 65 yaşdan yuxarı sürücülər üçün stajdan asılı olaraq 1,10–1,35. Sürücülük vəsiqəsi olmayan sahib üçün staj 0 sayılır.
- Avtomobilin yaşı: 10 ilədək – 1,00; 11–20 il – 1,05; 20 ildən çox – 1,10.
- Sahiblərin sayı: 4-ə qədər – 1,00; 5 və daha çox – 1,15.
- İstifadə məqsədi: taksi fəaliyyəti üçün 1,5; digər hallarda 1,0.
- Sığorta tarixçəsi əmsalı (STƏ): 2026-cı ilin aprelindən əvvəlki bonus-malus sistemini əvəz edib. İlk dəfə sığortalanan üçün 1,00-dir. Təqsirli qəza olmadan və ildə 275 gündən çox sığortalı olduqda hər dəfə 5 faiz güzəşt, hər təqsirli ödənişli hadisəyə görə 30 faiz əlavə tətbiq olunur. Əmsal 0,60-dan az və 3,00-dən çox ola bilməz.
Nümunə qiymətlər (2026)
| Vəziyyət | Hesablama | İllik haqq |
|---|---|---|
| Bakı, 1,6 l, 35 yaş, 8 il staj, avtomobil 5 yaşında, ilk sığorta | 50 × 1,5 × 1,0 × 1,10 × 1,0 × 1,0 | ≈ 82,5 ₼ |
| Eyni avtomobil, 22 yaşlı sürücü, 1 il staj | 50 × 1,5 × 1,35 × 1,10 | ≈ 111 ₼ |
| Region, 2,5 l, 12 yaşlı avtomobil, təcrübəli sürücü | 50 × 2,0 × 1,0 × 0,95 × 1,05 | ≈ 100 ₼ |
| Bakı, 1,4 l, 3 il qəzasız (STƏ ≈ 0,86) | 50 × 1,0 × 1,0 × 1,10 × 0,86 | ≈ 47 ₼ |
Dəqiq məbləği İSB-nin informasiya sistemi avtomatik hesablayır; sığorta şirkətləri bu məbləğdən kənara çıxa bilməz, yəni icbari sığortanın qiyməti bütün şirkətlərdə eynidir.
Ödəniş limitləri
"İcbari sığortalar haqqında" Qanuna əsasən bir sığorta hadisəsi üzrə sığortaçının məsuliyyəti aşağıdakı həddə qədərdir:
- Üçüncü şəxsin əmlakına dəyən zərər: 5 000 ₼ (hər hadisə üzrə).
- Sağlamlığa dəyən zərər: bir zərərçəkən üçün 5 000 ₼, bir hadisə üzrə bütün zərərçəkənlərə cəmi 50 000 ₼.
Zərər limitdən çoxdursa, qalan hissəni təqsirli sürücü özü ödəyir. 2026-cı ilin iyununda Mərkəzi Bank limitlərin yenidən baxılmasının müzakirə olunduğunu açıqlayıb – yeniliyi rəsmi mənbədən dəqiqləşdirin. Sığortaçı sonuncu sənəd təqdim olunduqdan sonra 7 iş günü ərzində ödəniş etməli və ya əsaslandırılmış imtina verməlidir; gecikmə üçün hər günə 0,1 faiz dəbbə pulu nəzərdə tutulub.
Haradan və necə alınır
- Sığorta şirkətlərinin saytları və mobil tətbiqləri – icbari sığorta üçün lisenziyası olan istənilən şirkət (PAŞA Sığorta, Atəşgah, Qala, Xalq, AzSığorta, Meqa və s.). Avtomobilin dövlət nömrəsi, texniki pasportun və sürücünün FİN kodu kifayət edir; ödəniş kartla aparılır.
- Onlayn ödəniş platformaları – Hesab.az, MilliÖN, e-Manat kimi terminallar və tətbiqlər vasitəsilə seçdiyiniz şirkətin polisi ödənilir.
- Şirkət ofisləri və sığorta agentləri – nağdsız ödənişlə, yerində.
Müqavilə yalnız İSB-nin informasiya sistemi üzərindən bağlandıqda etibarlıdır. Elektron şəhadətnamənin həqiqiliyini 9707 nömrəsinə SMS göndərməklə və ya isb.az saytında yoxlamaq mümkündür. Kağız forma tələb olunmur – yoxlama zamanı DYP əməkdaşı məlumatı bazadan görür.
Sığortasız sürməyə görə cərimə
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 469.3-cü maddəsinə əsasən icbari sığorta müqaviləsi olmadan nəqliyyat vasitəsini idarə etməyə görə fiziki şəxslər 50 ₼, vəzifəli şəxslər 100 ₼, hüquqi şəxslər 300 ₼ məbləğində cərimələnir. 2017-ci ildən pozuntu foto-video qeydiyyat vasitələri ilə avtomatik aşkarlanır və elektron protokol avtomobilin qeydiyyatda olan sahibinə göndərilir. Protokoldan sonra 20 gün ərzində sığorta alınmazsa, cərimə təkrar tətbiq oluna bilər. Əsas risk isə cərimə deyil: sığortasız qəza törətdikdə bütün zərəri özünüz ödəyirsiniz.
Qəza baş verdikdə nə etmək lazımdır
- Avtomobili yerindən tərpətməyin, qəza işarəsi qoyun, zərərçəkən varsa 103-ə zəng edin.
- 102-yə (DYP) zəng edin. Yalnız əmlak zərəri olan, hər iki sürücünün razılaşdığı kiçik qəzalarda "Avro-protokol" – elektron qəza protokolu – tərtib etmək olar.
- Öz sığorta şirkətinizə dərhal (qaynar xətt və ya tətbiq vasitəsilə) məlumat verin; şifahi bildirişdən sonra 3 iş günü ərzində yazılı ərizə verilməlidir.
- Zərərçəkən tərəf sənədləri sığortaçıya təqdim edir; sığortaçı 7 iş günü ərzində qiymətləndirməyə başlamasa, müstəqil ekspert cəlb etmək hüququnuz var.
Sərxoş halda və ya vəsiqəsiz idarəetmə zamanı sığortaçı zərəri ödəsə də, sonradan reqres qaydasında məbləği təqsirli sürücüdən tələb edir.
KASKO: nəyi əhatə edir və neçəyə başa gəlir
KASKO könüllü sığortadır və icbari sığortadan fərqli olaraq sizin öz avtomobilinizi qoruyur: yol-nəqliyyat hadisəsi (təqsirkarın kim olmasından asılı olmayaraq), oğurluq və qarət, yanğın və partlayış, təbii fəlakət, düşən və ya atılan əşyalar, heyvanların vurduğu zərər, üçüncü şəxslərin qanunsuz hərəkətləri.
- Qiymət: adətən avtomobilin bazar dəyərinin 2,5–4 faizi. 20 000 ₼ dəyərində avtomobil üçün illik 500–800 ₼. Tarif sürücünün yaşına və stajına, markaya və buraxılış ilinə görə dəyişir.
- Azadolma (franşiza): zərərin sığortalının öz üzərində qalan hissəsi, adətən 100–250 ₼ və ya dəyərin 0,5–1 faizi. Şərtsiz azadolmada bu məbləğ hər ödənişdən çıxılır; şərtli azadolmada zərər həddi keçərsə tam ödənilir. Bir sıra şirkətlər təqsirsiz olduğunuz qəzada azadolmanı tətbiq etmir.
- Məhdudiyyətlər: şirkətlər adətən 15–20 ildən köhnə avtomobilləri tam KASKO ilə sığortalamır; sürücü üçün minimum yaş (19–24) və staj (1–3 il) tələbi qoyulur.
KASKO hansı hallarda ödəmir
- sürücü alkoqol, narkotik və ya digər maddələrin təsiri altında olduqda;
- sürücülük vəsiqəsi olmayan və ya müqavilədə göstərilməyən şəxs idarə etdikdə;
- qəsdən vurulmuş zərər, cinayət məqsədilə istifadə;
- hadisə yerini əsassız tərk etdikdə, DYP-yə və sığortaçıya vaxtında məlumat vermədikdə;
- müqavilədə göstərilməyən ərazidə (məsələn, xaricdə əlavə haqq ödənilmədən) baş verən hadisələr;
"Yaşıl kart" – xaricə çıxarkən
Azərbaycanın icbari sığorta şəhadətnaməsi yalnız ölkə daxilində qüvvədədir. Azərbaycan 2016-cı ildən beynəlxalq "Yaşıl kart" (Green Card) sisteminin üzvüdür, ona görə Türkiyə, İran, Rusiya, Gürcüstan istisna olmaqla Avropa ölkələrinə öz avtomobilinizlə gedərkən sığorta şirkətindən "Yaşıl kart" almalısınız. Tariflər Mərkəzi Bank tərəfindən təsdiqlənir və mühərrik həcminə, müddətə, gediləcək ölkəyə görə dəyişir: 1 500 sm³-dək minik avtomobili üçün Türkiyə və İran istiqamətində 1 ay – 15 ₼, 12 ay – 80 ₼; digər "Yaşıl kart" ölkələri üçün 1 ay – 30 ₼, 12 ay – 100 ₼. Mühərrik həcmi 2 litrdən çox olduqda məbləğ artır. Gürcüstan sistemə daxil olmadığından orada sərhəddə yerli sığorta alınır. Xaricdən Azərbaycana "Yaşıl kart"sız gələn avtomobillər üçün isə 2025-ci ilin oktyabrından sərhəd polisi onlayn (tpl.az) satılır; minik avtomobili üçün 1 ay 26 ₼, 12 ay 130 ₼-dir.
Tez-tez verilən suallar
İcbari sığorta bütün şirkətlərdə eyni qiymətədirmi?
Bəli. Haqq İSB-nin sistemi tərəfindən vahid qaydalarla hesablanır; şirkət seçimi yalnız xidmət keyfiyyətinə görə əhəmiyyət kəsb edir.
Avtomobili satdıqda sığorta nə olur?
Satıcı müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv edib istifadə olunmamış müddətə görə haqqın bir hissəsini geri ala bilər; yeni sahib öz adına sığorta almalıdır.
Mən təqsirkar deyiləmsə, kimə müraciət etməliyəm?
Təqsirli tərəfin sığorta şirkətinə. Əmlak zərəri üzrə şirkətlər arasında qarşılıqlı hesablaşma mexanizmi olduğundan bəzi hallarda öz sığortaçınıza da müraciət edə bilərsiniz – bunu şirkətdən dəqiqləşdirin.
KASKO varsa, icbari sığorta lazımdırmı?
Bəli. KASKO könüllüdür və öz avtomobilinizi qoruyur; icbari sığorta qanunla məcburidir və üçüncü şəxslərə dəyən zərəri ödəyir. Hər ikisi birlikdə alınır.
Qəzasız sürdükdə icbari sığorta ucuzlaşırmı?
Bəli. Hər il təqsirli ödənişli hadisə olmadıqda sığorta tarixçəsi əmsalı 5 faiz azalır; minimum 0,60-a qədər enə bilər, yəni haqq 40 faizə qədər ucuzlaşır.
Mənbə: Mərkəzi Bank – sığorta haqlarının hesablanması Qaydaları, "İcbari sığortalar haqqında" Qanun, Mərkəzi Bank – "Yaşıl kart" tarifləri, Trend, Report.az, PAŞA Sığorta, FED.az, Atəşgah Sığorta
Şərhlər