Köhnə telefonu satmazdan əvvəl beş əsas addım atılmalıdır: ehtiyat nüsxə çıxarmaq, məlumatları yeni cihaza köçürmək, Apple ID və ya Google/Samsung hesabından çıxmaq, zavod sıfırlaması etmək və SIM/eSIM ilə yaddaş kartını çıxarmaq. iPhone-da Ayarlar → [adınız] → Çıxış, sonra Ümumi → Köçür və ya sıfırla → "Bütün məzmunu və ayarları sil" seçilir. Android-də isə zavod sıfırlamasından əvvəl Google hesabı silinməlidir, əks halda FRP (Factory Reset Protection) kilidi yeni sahibin telefondan istifadəsinə mane olur. Bütün proses adətən 30–60 dəqiqə çəkir; ödənişi yalnız pul bank tətbiqinizdə görünəndən sonra qəbul edin və kart məlumatlarınızı heç kimə verməyin.
Ehtiyat nüsxə və məlumatların köçürülməsi
iPhone: Ayarlar → [adınız] → iCloud → iCloud ehtiyat nüsxəsi bölməsindən "İndi nüsxə çıxar" düyməsini basın və ya kompüterdə Finder/iTunes ilə nüsxə saxlayın. Yeni iPhone-a keçid üçün Apple Quick Start funksiyasını tövsiyə edir: iki telefonu yan-yana qoyub ekrandakı göstərişlərə əməl etmək kifayətdir. Telefon nömrəniz dəyişəcəksə, hesaba girişi itirməmək üçün Apple hesabınıza əlavə etibarlı nömrə əlavə edin.
Android: Ayarlar → Google → Ehtiyat nüsxə bölməsində Google One nüsxəsini aktiv edin. Samsung istifadəçiləri Smart Switch və ya Samsung Cloud ilə də köçürmə edə bilər. Google xəbərdarlıq edir ki, sıfırlama zamanı bütün tətbiqlər və onların daxili məlumatları silinir – yalnız Google hesabında saxlanan məlumatlar bərpa olunur.
WhatsApp: eyni platformada (iPhone-dan iPhone-a, Android-dən Android-ə) Ayarlar → Söhbətlər → Söhbətləri köçür yolu ilə QR kod vasitəsilə köçürmə edilir. Hər iki telefon eyni nömrə ilə, Wi-Fi-a qoşulu və yan-yana olmalıdır; ödəniş mesajları, zəng tarixçəsi və kanal mediası köçmür. 2026-cı ilin martından WhatsApp iPhone-dan Android-ə köçürməni də tətbiqin içində dəstəkləyir; Android-dən iPhone-a köçürmə isə Apple-ın "Move to iOS" tətbiqi ilə edilir. Köçürmə uğurla bitənə qədər köhnə telefonu silməyin. Telegram yazışmaları buludda saxlandığı üçün ayrıca köçürmə tələb etmir.
Foto və videoları ayrıca kompüterə və ya buluda yükləyin, iki faktorlu doğrulama kodları üçün istifadə etdiyiniz autentifikator tətbiqlərini (Google Authenticator, Microsoft Authenticator və s.) yeni telefona köçürməyi unutmayın – əks halda bank, poçt və sosial şəbəkə hesablarına girişdə problem yarana bilər.
iPhone: Find My, Apple hesabından çıxmaq və tam silmə
- Apple Watch qoşulubsa, əvvəlcə onu telefondan ayırın (unpair).
- Ayarlar → [adınız] → Çıxış (Sign Out). iOS 26 və yuxarıda "Bu cihazı sil" variantını seçmək olar; iOS 18 və əvvəlki versiyalarda Apple hesabının parolunu daxil edib "Söndür" basılır. Bu addım Find My (Tap) funksiyasını və Aktivləşdirmə kilidini söndürür.
- Android telefona keçirsinizsə, iMessage qeydiyyatını ləğv edin – əks halda iPhone istifadəçilərinin mesajları sizə çatmaya bilər.
- Ayarlar → Ümumi → Köçür və ya sıfırla → "Bütün məzmunu və ayarları sil". eSIM istifadə edirsinizsə, sual verildikdə həm cihazı, həm də eSIM profilini silməyi seçin.
- Apple hesabı səhifəsində (account.apple.com) köhnə telefonu etibarlı cihazlar siyahısından çıxarın, Apple Pay kartlarının silindiyinə əmin olun.
"Oğurlanmış cihazdan qorunma" aktivdirsə, parol və hesab dəyişiklikləri bir saatlıq gecikmə tələb edə bilər – satışa evdə hazırlaşın. Telefon artıq əlinizdə deyilsə, Apple iCloud.com-dakı "Cihazları tap" bölməsindən onu uzaqdan silməyi və Apple hesabı parolunu dəyişməyi tövsiyə edir.
Android və Samsung: Google hesabı, FRP kilidi və sıfırlama
- Telefonu ən azı 70% şarj edin və Wi-Fi-a qoşun – Google-a görə sıfırlama bir saata qədər çəkə bilər.
- Ayarlar → Hesablar (Samsung-da "Hesablar və ehtiyat nüsxə" → "Hesabları idarə et") bölməsindən Google hesabını silin. Samsung-da Samsung hesabından da çıxın – bu, Samsung-un "Reactivation lock" qorumasını söndürür.
- Ekran kilidinin PIN kodunu və ya şəkil açarını bildiyinizə əmin olun – sıfırlama zamanı soruşulacaq.
- Ayarlar → Sistem (Samsung-da "Ümumi idarəetmə") → Sıfırla → "Zavod parametrlərinə qaytar".
- Find Hub (Google-un cihaz tapma xidməti) və Samsung-un cihaz tapma xidmətində telefonun siyahıda qalmadığını yoxlayın.
FRP mexanizmi belə işləyir: Google hesabı silinmədən sıfırlanan telefon yenidən açılarkən əvvəlki hesabın parolunu istəyir. Google bildirir ki, bu məlumat verilməsə, sıfırlamadan sonra cihazdan ümumiyyətlə istifadə etmək mümkün olmayacaq. Yaxınlarda Google hesabının parolunu dəyişmisinizsə, sıfırlamadan əvvəl 24 saat gözləyin. Samsung da trade-in qaydalarında Reactivation lock və Google FRP-nin söndürülməsini məcburi şərt kimi göstərir.
SIM, eSIM, yaddaş kartı və IMEI
| Element | Nə etməli |
|---|---|
| Fiziki SIM kart | Çıxarın; kartı yeni telefona taxın. Nömrə sizin adınıza qeydiyyatdadır. |
| eSIM | Silmədən əvvəl yeni telefona köçürün və ya operatorunuzdan (Azercell, Bakcell, Nar) yeni eSIM profili alın. Sıfırlama zamanı profili silin. |
| microSD kart | Çıxarın və ya kompüterdə formatlayın – foto və sənədlər çox vaxt burada qalır. |
| Qutu və çek | Saxlayın: qutudakı IMEI alıcı üçün etibar yaradır, zəmanət hələ varsa, çek lazım olacaq. |
| IMEI | *#06# yığaraq yazın, qutudakı və ayarlardakı nömrə ilə uyğunluğunu yoxlayın. |
Azərbaycanda mobil cihazların qeydiyyatı sistemi (MCQS) AzInTelecom tərəfindən idarə olunur; xaricdən gətirilən telefonun IMEI kodu 30 gün ərzində qeydiyyatdan keçməlidir. Əvvəllər imei.az saytında təqdim olunan xidmətlər artıq my.gov.az portalına inteqrasiya edilib. Qeydiyyat cihaza bağlıdır, buna görə ölkə daxilində qeydiyyatlı telefonu satarkən alıcı adətən onu öz SİM kartı ilə istifadə edə bilir; lakin satış zamanı yeni sahib üçün ayrıca prosedur tələb olunub-olunmadığını my.gov.az portalından və ya operatordan dəqiqləşdirin. AzInTelecom alıcılara alışdan əvvəl qutudakı IMEI-ni mygov portalında yoxlamağı tövsiyə edir – 2026-cı ilin avqust ayına qədər 77 mindən çox klonlanmış IMEI bloklanıb. IMEI qeydiyyatının ətraflı qaydaları barədə ayrıca məqaləmizə baxa bilərsiniz.
Qiymət təyin etmək və trade-in
Qiyməti müəyyən etmək üçün Tap.az və digər elan saytlarında eyni model, yaddaş həcmi və vəziyyətdə olan telefonları filtrləyin və ən aşağı ilə ən yuxarı qiymətləri deyil, ortadakı elanları əsas götürün. Qiymətə təsir edən amillər:
- batareyanın vəziyyəti (iPhone-da Ayarlar → Batareya bölməsində faizlə göstərilir; 85%-dən aşağı olduqda qiymət düşür);
- ekran və korpusda cızıqlar, əvvəllər dəyişdirilmiş hissələr (iPhone-da "Hissələr və servis tarixçəsi" bölməsi);
- qutu, çek, adapter və zəmanətin olması;
- rəsmi idxal və qeydiyyatlı IMEI.
Dəqiqləşdirilmiş qiymət üçün elan saytındakı bir neçə real elanı müqayisə edin; əlavə olaraq fotoları gündüz işığında çəkin və IMEI-nin tam nömrəsini elanda paylaşmayın.
Trade-in daha sürətli və təhlükəsizdir, amma adətən şəxsi satışdan az pul verir. Bakıda iSpace (Apple Premium Partner), Kontakt, MyShops (Breezy ilə) və digər mağazalar köhnə cihazı qiymətləndirib yeni alışda endirim kimi tətbiq edir; Samsung-un da öz trade-in kampaniyaları olur. Mağazaya getməzdən əvvəl də hesablardan çıxın və telefonu sıfırlayın.
Alqı-satqıda fırıldaqçılıqdan necə qorunmalı
- Saxta ödəniş qəbzi: "Pulu köçürdüm" deyib ekran görüntüsü və ya SMS göndərilməsi ödəniş deyil. Telefonu yalnız pul bank tətbiqinizdə balansa daxil olduqdan sonra verin.
- "Kuryer" və "təhlükəsiz çatdırılma" linkləri: alıcı adından göndərilən, guya pulu almaq üçün kart nömrəsi, son istifadə tarixi, CVV və SMS kodu istəyən səhifələr fişinq saytlarıdır. Pul almaq üçün heç vaxt CVV və SMS kodu lazım deyil.
- Kod istəmə: WhatsApp, Telegram və ya bankdan gələn heç bir təsdiq kodunu "alıcıya" deməyin.
- Görüş: ictimai, kamera olan yerdə, mümkünsə bank filialı və ya servis mərkəzinin yanında görüşün. Telefonu görüş zamanı alıcının gözü qarşısında sıfırlamaq etimad yaradır.
- Yazılı qeyd: qısa alqı-satqı qeydi yazın – tarix, model, IMEI, məbləğ və tərəflərin adı. Bu, mübahisə yarandıqda sübut rolunu oynayır.
Şübhəli linkləri Kompüter İnsidentlərinə Qarşı Mübarizə Mərkəzinin blacklist.gov.az platformasına bildirmək olar. Kart məlumatlarınızı paylaşmısınızsa, dərhal bankınıza zəng edib kartı bloklayın və polisə (102) müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Zavod sıfırlaması məlumatları tam silirmi?
Müasir iPhone və Android telefonlarda yaddaş şifrələndiyi üçün sıfırlamadan sonra məlumatlar praktik olaraq bərpa oluna bilmir. Əsas şərt hesablardan əvvəlcədən çıxmaqdır.
Google hesabını silmədən sıfırlasam nə olar?
FRP kilidi işə düşəcək və yeni sahib sizin Google hesabınızın parolu olmadan telefonu aça bilməyəcək.
iPhone-u Apple ID-dən çıxmadan satsam nə olar?
Aktivləşdirmə kilidi qalacaq. Telefon artıq əlinizdə deyilsə, iCloud.com-da "Cihazları tap" bölməsindən onu silib hesabdan çıxarın.
WhatsApp yazışmalarım nömrə dəyişsə də köçəcəkmi?
Köçürmə köhnə nömrə ilə edilir. Əvvəlcə söhbətləri köçürün, sonra WhatsApp-ın "Nömrəni dəyiş" funksiyasından istifadə edin.
Satışdan sonra IMEI-ni yenidən qeydiyyatdan keçirmək lazımdırmı?
Qeydiyyat cihaza aiddir və adətən təkrar tələb olunmur, amma dəqiq qaydanı my.gov.az portalından və ya mobil operatordan öyrənin.
Mənbə: Apple Support – satışdan əvvəl iPhone, Google – Android zavod sıfırlaması, Google – cihaz qorunması (FRP), Samsung – Trade-in FAQ, WhatsApp – söhbətlərin köçürülməsi, WhatsApp Blog – platformalar arası köçürmə, Tech.az – AzInTelecom, klon IMEI, CERT.gov.az – saxta saytlar
Şərhlər