Nazirlər Kabineti oktyabrın 7-də "Oyuncaqların təhlükəsizliyi haqqında Texniki Reqlament"i (TR 002/2026/AZ) təsdiqləyib. Sənəd ölkədə istehsal olunan və idxal edilən oyuncaqların materialına, konstruksiyasına, kimyəvi və elektrik təhlükəsizliyinə, habelə etiketlənməsinə vahid tələblər müəyyən edir. Qərar dərc edildiyi gündən 6 ay sonra qüvvəyə minəcək.
Reqlamentin əsas prinsipi
Sənədə əsasən, oyuncaqlar təyinatı üzrə istifadə edildikdə istifadəçilərin həyat və sağlamlığına təhlükə yaratmayacaq şəkildə hazırlanmalı və istehsal edilməlidir. Risk üç istiqamətdə istisna olunmalıdır: oyuncağın konstruksiyasına görə, istifadə olunan materiallara görə və oyuncağın funksiyasını dəyişdirmədən konstruksiyasının dəyişdirilməsinin mümkün olmadığı istifadəsinə görə. Yəni istehsalçı uşağın oyuncağı "nəzərdə tutulduğu kimi olmayan" tərzdə işlətməsi ehtimalını da nəzərə almalıdır.
Materiallara dair qadağalar
Reqlamentdə oyuncaq istehsalında istifadə olunan materialların təmiz və infeksiyadan azad olması tələb edilir. Üç yaşadək uşaqlar üçün nəzərdə tutulan oyuncaqlarda təbii kauçuk, təbii dəri, şüşə, çini və ölçüsü 3 millimetrdən kiçik olan dənəvər materialların tətbiqi qadağan edilir. Kənardan gətirilən təkrar emal məhsullarından istifadəyə icazə verilmir; yalnız istehsal prosesinin öz tullantıları yenidən istifadə oluna bilər. Qoruyucu örtüklər rütubətə, ağız suyuna və tərə davamlı olmalıdır.
Fiziki və mexaniki tələblər
- Oyuncağın hissələri mexaniki yükə davam gətirməli və qırılmamalıdır.
- İti kənarlar, bərk hissələr, yaylar və bərkidici elementlər zədələnmə riski yaratmamalıdır.
- Üç yaşadək uşaqlar üçün oyuncaqların ayrılan hissələri boğulma təhlükəsi yaratmayacaq ölçüdə olmalıdır.
- Yumşaq (doldurulmuş) oyuncaqların içində bərk və ya iti əşya ola bilməz, tikişlər möhkəm olmalıdır.
- Uşağın bədən çəkisini daşıyan oyuncaqlar möhkəm olmalı və sürüşməyən səthə malik olmalıdır.
- Zəncirli ötürücülər mühafizə qapağı ilə örtülməli, hərəkət edən hissələr sıxılma riskini istisna etməlidir.
Kimyəvi və elektrik təhlükəsizliyi
Oyuncaqların kimyəvi tərkibi gigiyenik normalara uyğun olmalı, zərərli maddələrin miqrasiya səviyyəsi nəzarətdə saxlanmalıdır. Elektrik oyuncaqlarında gərginlik maksimum 24 voltla məhdudlaşdırılır, bütün elektrik hissələri izolyasiya edilməli və qorunmalıdır. Maqnit elementlərinin gücü 0,5 Tl²mm² həddini keçməməlidir. Oyuncaqlarda lazer sistemlərinin tətbiqi qadağandır, LED işıqlandırma isə görmə qabiliyyətinə zərər verməməlidir. İstilik elementi olan oyuncaqlarda temperatur nəzarəti olmalı, maska və dəbilqələrdə kifayət qədər havalandırma təmin edilməlidir. On yaşadək uşaqların yığması üçün nəzərdə tutulan oyuncaqlarda lehimləmə tələb edən əməliyyatlar qadağan edilir.
Etiketləmə və sertifikatlaşdırma
Reqlamentə görə, oyuncağın etiketində yığılma qaydası, istifadə qaydaları, xəbərdarlıqlar və təmizləmə üsulu Azərbaycan dilində göstərilməlidir. Oyuncaqlar bazara çıxarılmazdan əvvəl akkreditə olunmuş qurumlar tərəfindən uyğunluq sertifikatlaşdırmasından keçməlidir. Sənəd qüvvəyə minənədək istehsalçı və idxalçılara tələblərə uyğunlaşmaq üçün altı aylıq keçid müddəti verilir.
Valideynlər üçün nə dəyişir
Reqlament qüvvəyə mindikdən sonra satışa çıxarılan hər bir oyuncağın üzərində Azərbaycan dilində etiket, yaş qrupu üzrə xəbərdarlıq və istifadə qaydaları olmalıdır. Kiçik hissələri olan oyuncaqlar üç yaşadək uşaqlar üçün satıla bilməyəcək, elektriklə işləyən oyuncaqlar isə yalnız aşağı gərginlikli mənbədən qidalanacaq. Bu, xüsusilə onlayn ticarət və bazarlar vasitəsilə ölkəyə daxil olan sertifikatsız məhsulların dövriyyəsini məhdudlaşdırmağa hesablanıb. Alıcılar uyğunluq sertifikatının mövcudluğunu satıcıdan tələb edə biləcək.
Arxa plan
Oyuncaqların təhlükəsizliyi Azərbaycanda indiyədək ayrı-ayrı standartlar və sanitar normalarla tənzimlənirdi. Vahid texniki reqlamentin qəbulu bazarda keyfiyyətsiz və təhlükəli məhsulların dövriyyəsinin qarşısını almaq, həmçinin yerli istehsalçılar və idxalçılar üçün aydın, əvvəlcədən bilinən tələblər müəyyən etmək məqsədi daşıyır. Texniki reqlamentlər sistemi son illərdə müxtəlif məhsul qrupları üzrə mərhələli şəkildə tətbiq olunur və oyuncaqlar üzrə sənəd bu sıranın növbəti həlqəsidir. Sənədin tam mətni Nazirlər Kabinetinin rəsmi saytında dərc olunduqdan sonra altı aylıq geri sayım başlayacaq.
Mənbə: APA
Şərhlər