Qız adları və mənaları – adın hansı dildən gəldiyini və hərfi mənasını göstərən siyahıdır. Aşağıda əlifba sırası ilə 165 qız adı mənşəyi və qısa izahı ilə verilib. İzahlar A. Paşayev və A. Bəşirovanın "Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti"nə əsaslanır. Ədliyyə Nazirliyinə görə 2025-ci ildə qızlara ən çox Melisa adı qoyulub.
Cədvəllərdəki "Mənşə" sütunu adın hansı dildən gəldiyini göstərir; "türk-fars", "türk-ərəb" kimi yazılış adın iki dilə aid hissələrdən düzəldiyini bildirir. Mənşəyi və ya mənası mənbələrdə ciddi fərqlə izah olunan bəzi adlar (məsələn, Elmira, Həcər, Asya) siyahıya salınmayıb. Populyar adların statistikası, ad seçiminin hüquqi qaydaları və tez-tez verilən suallar yazının sonundadır.
A · B, C, Ç, D · E, Ə, F · G, H, X · İ, K, Q, L · M · N, P, R · S, Ş · T, U, Ü, V, Y, Z · Populyar adlar · Müasir adlar · Türk mənşəli adlar · Hüquqi qaydalar · Suallar
A hərfi ilə başlayan qız adları
A hərfli qız adlarının çoxu türk mənşəli "ay" sözü ilə düzəlib və gözəllik, işıq mənası daşıyır.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Alisa | Avropa (german) | "nəcib" – Alice adının forması |
| Almaz | yunan-ərəb | bərk, şəffaf qiymətli daş |
| Arzu | fars | dilək, istək |
| Ayan | ərəb | aşkar, açıq-aydın, gözə görünən |
| Aybəniz | türk | ay bənizli, ay üzlü |
| Ayçin | türk | aya bənzər, ay kimi gözəl |
| Aydan | türk | ay işığı; aydan gələn gözəl |
| Aygül | türk-fars | ay çiçəyi, ay gülü |
| Aygün | türk | ay və günəş kimi gözəl |
| Ayla | türk | ayın ətrafındakı halə, şəfəq |
| Aylin | türk | ayın ətrafındakı işıq dairəsi |
| Ayna | fars | güzgü |
| Aynur | türk-ərəb | ayın nuru, ay işığı |
| Aysel | türk | ay işığı, "ay seli" |
| Aysu | türk | ay kimi gözəl, su kimi təmiz |
| Ayşə | ərəb | diri, yaşayan |
| Ayşən | türk | ay kimi şən, şad |
| Aytac | türk-fars | ayın tacı, ayın haləsi |
| Aytən | türk-fars | ay kimi gözəl bədənli |
| Aytəkin | türk | ay kimi; ayın varisi |
B, C, Ç və D hərfləri ilə qız adları
Bu hərflərdə fars mənşəli çiçək və gözəllik adları (Bənövşə, Dilarə, Dilbər) və türk mənşəli təbiət adları (Çiçək, Damla, Durna) üstünlük təşkil edir.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Bahar | fars | yaz fəsli |
| Banu | fars | xanım, hökmdar xanımı |
| Bənövşə | fars | erkən yazda açan ətirli çiçək |
| Busə | fars | öpüş |
| Cəmalə | ərəb | gözəllik, göyçəklik |
| Cəmilə | ərəb | gözəl, cazibəli |
| Cənnət | ərəb | behişt |
| Çiçək | türk | gül, çiçək; zərif |
| Çinarə | fars | çinar ağacı |
| Damla | türk | damcı |
| Dilarə | fars | könülaçan, sevimli |
| Dilbər | fars | gözəl, könül aparan |
| Dilşad | fars | ürəyi şad, qəlbi şən |
| Dünya | ərəb | aləm, kainat |
| Durna | türk | durna (köçəri quş) |
| Dürdanə | ərəb-fars | inci dənəsi |
E, Ə və F hərfləri ilə qız adları
Ə və F hərfli adların əksəriyyəti ərəb mənşəlidir və ədalət, etibar, fəzilət kimi əxlaqi keyfiyyətləri bildirir.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Elnarə | türk-ərəb | elin nuru, elin işığı |
| Ədilə | ərəb | ədalətli, insaflı |
| Əfsanə | fars | nağıl, rəvayət |
| Əminə | ərəb | etibarlı, inanılmış |
| Əsmər | ərəb | qarabuğdayı, qarayanız |
| Əzizə | ərəb | sevimli, istəkli |
| Fatimə | ərəb | süddən kəsilmiş (körpə) |
| Fəridə | ərəb | tək, misilsiz |
| Fərəh | ərəb | sevinc, şadlıq |
| Fəzilə | ərəb | fəzilətli, bilikli |
| Fidan | türk | cavan budaq, pöhrə |
| Firuzə | fars | göy rəngli qiymətli daş |
G, H və X hərfləri ilə qız adları
G hərfində "gül" (fars) və "gün" (türk) sözləri ilə düzələn adlar çoxdur; H və X hərflərində isə ərəb mənşəli adlar üstünlük təşkil edir.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Gövhər | fars | inci, cəvahir |
| Gözəl | türk | göyçək, qəşəng |
| Gülarə | fars | güllə bəzənmiş |
| Gülay | fars-türk | gül kimi ay |
| Gülbahar | fars | bahar gülü |
| Gülçin | fars | gül dərən, gül toplayan |
| Gülər | türk | gülən, üzügülər |
| Gülgün | fars | gül rəngində; şən |
| Gülnar | fars | nar çiçəyi; qırmızıyanaq |
| Gülşən | fars | güllük, gülüstan |
| Gülüş | türk | gülüş, sevinc |
| Gülyaz | fars-türk | yaz gülü |
| Günay | türk | günəş və ay kimi gözəl |
| Günel | türk | elin günəşi, elin işığı |
| Günəş | türk | günəş; işıq, nur |
| Həlimə | ərəb | mülayim, sakit |
| Hicran | ərəb | ayrılıq, fəraq |
| Humay | türk-fars | xoşbəxtlik gətirən (Umay ilahəsi ilə bağlanır) |
| Xanım | türk | xan qadını; hörmətli qadın |
| Xatirə | ərəb | yaddaqalan, unudulmayan |
| Xədicə | ərəb | vaxtından əvvəl doğulmuş qız |
| Xəyalə | ərəb | xəyal, düşüncə |
| Xumar | ərəb | cazibədarlıq, füsunkarlıq |
İ, K, Q və L hərfləri ilə qız adları
Bu qrupda türk mənşəli İnci, Könül kimi qısa adlarla yanaşı, ərəb mənşəli Leyla, Lətafət, Kəmalə kimi klassik adlar var.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| İlahə | ərəb | ilahi gözəl |
| İlknur | türk-ərəb | ilk nur; birinci övlad |
| İnci | türk | mirvari, dürr |
| İradə | ərəb | iradə, dözüm, səbir |
| İsmət | ərəb | namus, həya, saflıq |
| Kamilə | ərəb | yetkin, mükəmməl |
| Kəmalə | ərəb | kamillik, yetkinlik |
| Kövsər | ərəb | bol, tükənməz (Cənnətdəki çeşmənin adı) |
| Könül | türk | ürək, qəlb; istək |
| Qəmər | ərəb | ay; gözəl |
| Qönçə | fars | açılmamış gül, tumurcuq |
| Lalə | fars | lalə çiçəyi |
| Laləzar | fars | laləlik, çoxlu lalə bitən yer |
| Lamiyə | ərəb | işıqlı, parıltılı |
| Ləman | ərəb | işıldayan, parıldayan |
| Lətafət | ərəb | incəlik, zəriflik |
| Lətifə | ərəb | zərif, incə, xoş |
| Leyla | ərəb | gecə, gecəyə aid |
M hərfi ilə başlayan qız adları
M hərfində həm ənənəvi (Məryəm, Mədinə, Mələk), həm də son illərdə populyarlaşan (Melisa) adlar var.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Mahirə | ərəb | bacarıqlı, məharətli |
| Mahnur | fars-ərəb | ay nuru, ay işığı |
| Maral | türk | maral; gözəl, qəşəng |
| Mədinə | ərəb | şəhər ("peyğəmbər şəhəri") |
| Mehin | fars | ən böyük, uca |
| Mehriban | fars | istəkli, şəfqətli |
| Melisa | yunan | "bal arısı"; lüğətdə limonotu bitkisi |
| Mələk | ərəb | mələk, ilahi varlıq |
| Mənsurə | ərəb | qalib gələn |
| Mərcan | ərəb | mərcan, al-qırmızı muncuq |
| Məryəm | qədim yəhudi | Həzrət Məryəmin adı; mənası müxtəlif izah olunur |
| Mətanət | ərəb | möhkəmlik, dözüm |
| Mina | fars | incə, parlaq naxış (mina) |
| Mirvari | fars | inci, dürr |
N, P və R hərfləri ilə qız adları
N, P və R hərflərində fars mənşəli poetik adlar (Nigar, Pərvanə, Pərvin) və ərəb mənşəli Nailə, Rəna, Röya kimi adlar geniş yayılıb.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Nailə | ərəb | arzusuna çatan |
| Nazənin | fars | nazlı, qəmzəli |
| Nəzakət | ərəb | incəlik, tərbiyə |
| Nərgiz | yunan | nərgiz çiçəyi |
| Nərmin | fars | yumşaq, mülayim, zərif |
| Nəsrin | fars | ağ rəngli çöl çiçəyi |
| Nigar | fars | gözəl, sevgili; şəkil |
| Nilay | türk | "nil" (mavi boya bitkisi) və "ay" sözlərindən |
| Nisə | ərəb | qadın, qız |
| Nuranə | ərəb | nur kimi, nursaçan |
| Nuray | ərəb-türk | nurlu ay |
| Pakizə | fars | təmiz, pak, saf |
| Pəri | fars | pəri; gözəl |
| Pərvanə | fars | kəpənək |
| Pərvin | fars | Ülkər ulduzları |
| Rəna | ərəb | gözəl, incə |
| Rəvanə | fars | axıcı, rəvan |
| Reyhan | ərəb | reyhan, ətirli göyərti |
| Röya | ərəb | yuxu, yuxugörmə |
| Rübabə | ərəb | rübab (simli musiqi aləti) |
S və Ş hərfləri ilə qız adları
S hərfində türk mənşəli Sevinc, Sevil, Solmaz, Sona kimi adlar ərəb mənşəli Səadət, Sevda, Səma ilə yanaşı işlənir.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Samirə | ərəb | həmsöhbət, söhbət yoldaşı |
| Sara | qədim yəhudi | xanım; saf, təmiz |
| Səadət | ərəb | xoşbəxtlik |
| Səbinə | latın | qədim Roma sabin qəbiləsinin adından |
| Sədaqət | ərəb | sadiqlik, vəfa |
| Səidə | ərəb | xoşbəxt, bəxtiyar |
| Səkinə | ərəb | sakitlik, könül rahatlığı |
| Səma | ərəb | göy, asiman |
| Səmayə | ərəb | səmaya aid |
| Sənəm | ərəb | gözəl; büt |
| Sevda | ərəb | sevgi, eşq |
| Sevgi | türk | eşq, məhəbbət |
| Sevil | türk | sevilən |
| Sevinc | türk | şadlıq, fərəh |
| Səyyarə | ərəb | planet |
| Simuzər | fars | qızıl-gümüş; çox qiymətli |
| Solmaz | türk | solmayan, təravətini saxlayan |
| Sona | türk | yaşılbaş ördək; gözəl |
| Şəbnəm | fars | şeh |
| Şəfəq | ərəb | dan yeri, günəşin ilk şüaları |
| Şəhla | ərəb | ala, iri (göz haqqında) |
| Şirin | fars | şirin, xoşagələn |
| Şükufə | fars | açılmış gül, çiçək |
T, U, Ü, V, Y və Z hərfləri ilə qız adları
Son qrupda türk mənşəli Ulduz, Ülkər, Tərlanə, ərəb mənşəli Zəhra, Zeynəb, Vüsalə və fars mənşəli Yasəmən, Ziba kimi adlar toplanıb.
| Ad | Mənşə | Mənası |
|---|---|---|
| Tamara | qədim yəhudi | xurma ağacı (Finikiya palması) |
| Təbəssüm | ərəb | gülümsəmə |
| Təranə | fars | nəğmə, mahnı |
| Tərlanə | türk | şahin, ov quşu |
| Ulduz | türk | ulduz |
| Ülkər | türk | Ülkər ulduz topası |
| Validə | ərəb | ana |
| Vəfa | ərəb | vəfa, sədaqət |
| Vüsalə | ərəb | sevgiliyə qovuşma |
| Yaqut | ərəb | qırmızı qiymətli daş |
| Yasəmən | fars | yasəmən çiçəyi |
| Yeganə | fars | tək, bircə |
| Yetər | türk | "bəsdir, kifayətdir" |
| Zəhra | ərəb | parlaq, işıqlı |
| Zeynəb | ərəb | "atanın bəzəyi" |
| Zərifə | ərəb | incə, zərif |
| Ziba | fars | gözəl, bəzəkli |
| Züleyxa | ərəb | su pərisi kimi gözəl |
| Zümrüd | ərəb | yaşıl rəngli qiymətli daş |
Son illərin ən populyar qız adları
Ədliyyə Nazirliyinin statistikasına görə 2025-ci ildə qızlara ən çox Melisa (1 200), Zeynəb (1 129) və Məryəm (1 127) adı verilib; 2026-cı ilin ilk 9 ayında da Melisa birincidir (847).
| Yer | 2025-ci il (bütün il) | 2026-cı il (yanvar–sentyabr) |
|---|---|---|
| 1 | Melisa – 1 200 | Melisa – 847 |
| 2 | Zeynəb – 1 129 | İnci – 806 |
| 3 | Məryəm – 1 127 | Alisa – 785 |
| 4 | Nilay – 1 112 | Məryəm – 748 |
| 5 | Aylin – 1 095 | Nilay – 740 |
| 6 | Zəhra – 1 066 | Aylin – 729 |
| 7 | Ayla – 1 053 | Ayla – 667 |
| 8 | İnci – 950 | Zəhra – 650 |
| 9 | Alisa – 946 | Zeynəb – 619 |
| 10 | Fatimə – 803 | Miray – 519 |
- Son beş ildə qızlara ən çox Zəhra (5 772) adı verilib; onu Məryəm (5 277), Zeynəb (5 253), Aylin (5 087) və Nilay (4 698) izləyir.
- 2026-cı ildə onluğa ilk dəfə Miray daxil olub. Bu ad Paşayev–Bəşirova lüğətində yoxdur və mənası mənbələrdə fərqli izah olunur, ona görə cədvələ salınmayıb.
- 2025-ci ilin onluğundakı adların hamısı, 2026-cı ilin ilk 9 ayının onluğundakı adların isə 9-u yuxarıdakı cədvəllərdə izahı ilə verilib.
Oğlan və qız adlarının illər üzrə müqayisəsi üçün Azərbaycanda ən populyar uşaq adları yazısına baxa bilərsiniz.
Müasir və qısa qız adları
Son illərdə valideynlər iki hecalı, asan tələffüz olunan və xaricdə də rahat yazılan adlara üstünlük verir. Cədvəllərdən bu tələbə uyğun gələn qısa adlar:
- Türk mənşəli: Ayla, Aylin, Aysu, Aysel, Günay, İnci, Nilay, Sona, Damla, Fidan.
- Fars mənşəli: Lalə, Mina, Ziba, Pəri, Banu, Arzu.
- Ərəb mənşəli: Ayan, Səma, Rəna, Nisə, Leyla, Röya.
- Avropa və yunan mənşəli: Melisa, Alisa, Səbinə, Tamara.
Qısa ad seçərkən soyad və ata adı ilə birlikdə necə səsləndiyini yoxlamaq faydalıdır: məsələn, saitlə bitən ad saitlə başlayan soyadla birləşəndə tələffüz çətinləşə bilər.
Milli və türk mənşəli qız adları
Türk mənşəli qız adları əsasən təbiət, göy cisimləri və gözəllik anlayışları ilə bağlıdır. Paşayev–Bəşirova lüğətində ümumilikdə 16 164 şəxs adının (7 836-sı qadın adı) leksik mənası izah edilib; onların arasında türk sözləri ilə düzələn adlar xüsusi yer tutur.
- Ay, gün və ulduz: Aygün, Aydan, Aynur, Aysel, Aytəkin, Günay, Günel, Günəş, Ulduz, Ülkər.
- Quş və heyvan adları: Durna, Sona, Tərlanə, Maral.
- Xarakter və duyğu: Sevinc, Sevil, Sevgi, Gülər, Solmaz, Könül.
- Təbiət: Çiçək, Fidan, Damla, İnci.
- Ənənəvi: Xanım, Gözəl, Yetər – sonuncu keçmişdə "daha qız olmasın" arzusu ilə verilirdi.
Qız adı seçərkən hüquqi qaydalar
Azərbaycanda uşağa ad valideynlərin razılığı ilə verilir, lakin uşağın mənafeyinə zərər verə bilən, cinsinə uyğun gəlməyən və gülünc adların verilməsinə yol verilmir.
- Ailə Məcəlləsinin 53-cü maddəsi və Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli 79 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları" adın verilməsini tənzimləyir.
- Qaydaların 1.4-cü bəndinə görə şəxsin cinsinə uyğun gəlməyən və ya gülünc adın verilməsinə yol verilmir. Valideynlər razılığa gəlmədikdə mübahisəni qəyyumluq və himayə orqanı həll edir (2.2-ci bənd).
- Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyası 2015-ci ildə yeni adlar lüğətini hazırlayarkən 217 adı lüğətdən çıxarıb.
- 2026-cı ilin aprelində Şəxs Adları Komissiyasının sədri Nadir Məmmədli "xan", "bəy", "şah" sözlərinin ayrıca ad kimi verilməsinə icazə verilməyəcəyini bildirib; bu sözlər yalnız adla bitişik (məsələn, Əlibəy) işlənə bilər. Məsələ hələ müzakirədədir.
- Adın mənası və neçə nəfərin bu adı daşıdığı barədə məlumatı Ədliyyə Nazirliyinin "Azərbaycan adları barədə məlumat" elektron xidmətindən pulsuz öyrənmək olar.
Ad seçimini çox vaxt hamiləliyin son aylarında edirlər – bu dövrün mərhələləri üçün hamiləlik həftə-həftə bələdçimizə baxın. Seçilmiş ad uşağın doğum şəhadətnaməsinə yazılır; prosedur uşağın doğumunun qeydiyyatı yazısında izah olunub. Sonradan adı dəyişmək mümkündür, amma 10 yaşından sonra uşağın razılığı tələb olunur – ətraflı ad və soyad dəyişmək bələdçisində.
Tez-tez verilən suallar
Ən gözəl mənalı qız adları hansılardır?
Bu, zövq məsələsidir. Sevinc, Səadət, Nuranə, Aynur, Günay, Fərəh kimi adlar sevinc, xoşbəxtlik və işıq mənası daşıdığı üçün tez-tez seçilir.
2025-ci ildə qızlara ən çox hansı ad qoyulub?
Ədliyyə Nazirliyinə görə Melisa (1 200 qız). Onu Zeynəb (1 129) və Məryəm (1 127) izləyir. 2026-cı ilin ilk 9 ayında da Melisa liderdir.
Adın mənasını rəsmi olaraq harada yoxlamaq olar?
Ədliyyə Nazirliyinin e-xidmət portalında və e-gov.az-da "Azərbaycan adları barədə məlumat" xidməti adın izahını və statistikasını pulsuz göstərir. Elmi mənbə kimi "Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti"ndən istifadə olunur.
Uşağa istənilən adı qoymaq olarmı?
Xeyr. Qaydalara görə uşağın mənafeyinə zərər verə bilən, cinsinə uyğun olmayan və gülünc adlar qeydə alınmır. Qeyri-adi adı seçməzdən əvvəl qeydiyyat orqanında dəqiqləşdirin.
Türk mənşəli qız adları hansılardır?
Ayla, Aylin, Aygün, Aynur, Günay, Günel, İnci, Sevinc, Solmaz, Ulduz, Ülkər, Tərlanə və Durna ən çox işlənən türk mənşəli qız adlarındandır.
Mənbə: A. Paşayev, A. Bəşirova, "Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti" (Bakı, 2011) – Milli Kitabxana kataloqu, AZƏRTAC (Ədliyyə Nazirliyi, 2025), Modern.az (Ədliyyə Nazirliyi, 2026-cı ilin 9 ayı), Adın, ata adının və soyadın verilməsi Qaydaları (2011), Azadlıq Radiosu (Terminologiya Komissiyası, 2015), 1news.az (Şəxs Adları Komissiyası, 2026), Ədliyyə Nazirliyi – adlar barədə e-xidmət, Behind the Name (Melisa, Alisa)
Şərhlər