Azərbaycan Mətbuat Şurası oktyabrın 21-də tanınmış jurnalistlərin adından saxta WhatsApp hesablarının yaradılması və bu hesablar vasitəsilə müxtəlif məzmunlu mesajların göndərilməsi halları ilə bağlı ictimaiyyətə xəbərdarlıq edib. Şuranın APA, Trend və SİA agentliklərinə göndərdiyi məlumatda bildirilir ki, son günlər bu barədə müraciətlər daxil olur, belə əməllərin arxasında isə ölkə hüdudlarından kənarda fəaliyyət göstərən mütəşəkkil kibercinayətkar şəbəkələr dayanır.
Hədəfdə yalnız jurnalistlər deyil
Mətbuat Şurası hüquq-mühafizə orqanlarının açıqlamalarına istinadla qeyd edib ki, həmin qruplaşmalar süni intellekt alqoritmlərindən və xüsusi proqram təminatlarından istifadə edir. Onların hədəfində jurnalistlərlə yanaşı, dövlət qulluqçuları, müxtəlif müəssisə və təşkilatların əməkdaşları, eləcə də sıravi vətəndaşlar var. Şuranın sözlərinə görə, çoxsaylı maarifləndirici tədbirlərə baxmayaraq, bəzi vətəndaşlar hələ də bu cür dələduzluq əməllərinin təsirinə düşürlər.
Məlumatda vurğulanır ki, saxta hesablar vasitəsilə göndərilən mesajlar şəxslər barədə yanlış təsəvvür yaratmağı, onların nüfuzuna xələl gətirməyi və ictimai rəyi çaşdırmağı hədəfləyir. Şura bu halların ayrı-ayrı insidentlərlə məhdudlaşmadığını və narahatedici tendensiyaya çevrilə biləcəyini bildirib.
“Tanış ad belə həqiqiliyə zəmanət deyil”
Mətbuat Şurası jurnalistləri və bütövlükdə media işçilərini ayıq-sayıq olmağa çağırıb. Bəyanatda deyilir: “Tanıdıqları şəxslərin adından göndərilsə belə, şübhə doğuran mesajların həqiqiliyini yoxlamadan onlara etibar etməmək, cavab verməmək və məzmununu yaymamaq vacibdir. Xüsusilə, ictimai-siyasi məzmun daşıyan məlumatların mənbəyinin və həqiqiliyinin yoxlanılması mühüm əhəmiyyət daşıyır”.
Qeyd edək ki, mesajlaşma tətbiqlərində profil adı və şəkli istənilən istifadəçi tərəfindən dəyişdirilə bilir. Buna görə tanış simanın fotosu və ya adı hesabın həmin şəxsə məxsus olduğunu sübut etmir.
Saxta hesabla qarşılaşanda nə etməli
Şura bənzər hallarla üzləşən şəxslərə bir neçə addım atmağı tövsiyə edib:
- Daxili İşlər Nazirliyinin 102 xidmətinə zəng vurmaq və ya yaşadığı ərazi üzrə polis bölməsinə müraciət etmək;
- Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyini məlumatlandırmaq – Agentliyin elektron poçt ünvanına yazmaq və ya 1654 qaynar xəttinə zəng etmək;
- Adından saxta hesab açılan şəxsin bunu öz sosial şəbəkə hesablarında ictimailəşdirməsi ki, insanlar həmin mesajların ona aid olmadığını bilsinlər;
- Saxta hesabı profilə daxil olaraq WhatsApp-ın şikayət funksiyası ilə platformaya bildirmək və digər zərərçəkənləri də şikayət etməyə çağırmaq – Şuranın sözlərinə görə, ən azı 15 nəfərin şikayəti daha effektiv olur;
- Mesajların ekran görüntülərini, telefon nömrəsini və digər məlumatları sübut kimi saxlamaq;
- Şübhəli mesaj alanda həmin şəxslə telefon zəngi və ya əvvəlcədən məlum olan başqa ünsiyyət vasitəsi ilə əlaqə saxlayıb məlumatı dəqiqləşdirmək.
Media işçiləri Şuraya da müraciət edə bilər
Mətbuat Şurası bildirib ki, belə hallarla qarşılaşan jurnalistlər və digər media nümayəndələri Şuranı da məlumatlandıra və müvafiq dəstək üçün ona müraciət edə bilərlər. Bəyanatın sonunda jurnalistlər və ictimaiyyət rəqəmsal mühitdə ayıq-sayıq olmağa, informasiya mənbələrini yoxlamağa və saxta hesablar vasitəsilə həyata keçirilən mümkün təxribatların yayılmasına şərait yaratmamağa çağırılıb.
Tanınmış şəxslərin adından açılan saxta hesablar onların auditoriyasının etimadından sui-istifadə etməyə imkan verir. Jurnalistlərin adı ilə yayılan mesaj daha inandırıcı görünə bilər, buna görə də belə mesajların ilk növbədə mənbəyini yoxlamaq lazımdır. Şübhəli müraciətlərdə pul, şəxsi məlumat, təsdiq kodu və ya keçid istənilirsə, cavab verməzdən əvvəl həmin şəxslə ayrıca əlaqə saxlamaq ən etibarlı yoldur.
Şərhlər