Azərbaycanda sürücülük vəsiqəsi almaq üçün 18 yaşı tamam olmuş şəxs (A1 kateqoriyası üçün 16 yaş) tibbi arayış alır, sürücülük kursunu bitirir və ya (A, B kateqoriyaları üçün) müstəqil hazırlaşır, Dövlət Yol Polisinin (DYP) imtahan mərkəzində əvvəlcə nəzəri, sonra təcrübi imtahandan keçir və vəsiqəni bir gün ərzində alır. Dövlət rüsumu imtahan üçün 40 manat, vəsiqənin verilməsi üçün 30 manatdır – yəni kurs və tibbi arayış xərcləri istisna olmaqla, ilk vəsiqə 70 manata başa gəlir. Vəsiqə 10 il müddətinə verilir, il ərzində 20 və daha çox cərimə balı toplayan sürücünün idarəetmə hüququ isə 6 ay müddətinə məhdudlaşdırılır.
Yaş həddi və kateqoriyalar
"Yol hərəkəti haqqında" qanun sürücülük vəsiqələrini nəqliyyat vasitəsinin növünə görə kateqoriyalara bölür. Hər kateqoriya üçün minimal yaş və bəzi hallarda əvvəlki kateqoriya üzrə staj tələb olunur.
| Kateqoriya | Nəqliyyat vasitəsi | Minimal yaş | Əlavə şərt |
|---|---|---|---|
| A1 | Mühərriki 125 sm³-dək motosiklet | 16 | – |
| A | Motosikletlər | 18 | – |
| B, B1 | Minik avtomobili (icazə verilən maksimum kütləsi 3,5 tonadək, 8-dək sərnişin yeri) | 18 | – |
| C, C1 | Yük avtomobilləri | 18 | – |
| BE, C1E | Qoşqulu avtomobil | 19 | 1 il staj |
| CE | Qoşqulu yük avtomobili | 21 | 3 il staj |
| D, D1 | Avtobus, mikroavtobus | 23 | 5 il staj (rəsmi mənbədə dəqiqləşdirin) |
| DE, D1E | Qoşqulu avtobus | 25–26 | 2–3 il staj (rəsmi mənbədə dəqiqləşdirin) |
Vətəndaşların böyük əksəriyyəti B kateqoriyası (minik avtomobili) üzrə vəsiqə alır. Avtomatik ötürmə qutulu avtomobildə imtahan verənlərin vəsiqəsində müvafiq qeyd aparılır.
Sürücülük kursu məcburidirmi?
D, D1, DE və D1E kateqoriyaları (sərnişin daşıyan avtobuslar) üzrə xüsusi tədris müəssisəsində hazırlıq məcburidir. A, A1, B, B1, C və C1 kateqoriyaları üzrə isə müstəqil (ekstern) hazırlaşıb birbaşa DYP-də imtahana yazılmaq mümkündür. Bununla belə, ekstern namizəd iki dəfə imtahandan kəsilərsə, növbəti cəhd üçün kurs bitirmə sənədi tələb olunur.
- Kursun qiyməti (Bakı, 2026): B kateqoriyası üzrə 300–500 manat; A kateqoriyası 150–250 manat; C və D kateqoriyaları 600–800 manat. Fərdi sürmə dərsi saatı 15–30 manatdır.
- Müddət: tam kurs adətən 1,5–2 ay çəkir, təcrübi hissə 20–30 akademik saatdan ibarətdir.
- Nə daxildir: yol hərəkəti qaydaları, yol nişanları, ilk tibbi yardım, avtomobilin quruluşu üzrə nəzəri dərslər; avtodromda və şəhər şəraitində sürmə; sınaq testləri.
Tələb olunan sənədlər
- Şəxsiyyət vəsiqəsi (əcnəbilər üçün qeydiyyat sənədi).
- Səhiyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi formada tibbi arayış (görmə, eşitmə, nevroloji və psixiatrik-narkoloji müayinə).
- Tədris müəssisəsinin sənədi (kurs bitirmə haqqında) və ya ekstern hazırlıq barədə DYP qeydiyyatı.
- Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında qəbz (ASAN ödəniş və ya bank vasitəsilə).
- Rəngli fotoşəkil (imtahan mərkəzində elektron çəkilir).
İmtahana qeydiyyat DYP-nin e-xidmet.dyp.gov.az portalı, "ASAN xidmət" mərkəzləri və ya bilavasitə DYP-nin ərazi imtahan şöbələri vasitəsilə aparılır.
İmtahanlar: nəzəri və təcrübi
Nəzəri imtahan kompüterdə keçirilir: namizədə 15 dəqiqə ərzində 10 sual verilir, ən çox 1 səhvə yol verilir – 9 və daha az düzgün cavab olduqda namizəd kəsilir. Suallar yol hərəkəti qaydaları, yol nişanları və nişanlanma xətləri, cərimələr, təhlükəsiz sürmə və ilk tibbi yardım mövzularını əhatə edir. Nəzəri imtahandan keçmədən təcrübi imtahana buraxılmır.
Təcrübi imtahan iki mərhələdən ibarətdir:
- Avtodrom (meydança): qaraja daxil olma, paralel və geri parklama, "ilan" (slalom), yoxuşda yerindən tərpənmə.
- Şəhər şəraitində sürmə: yol nişanlarına və işıqfora riayət, piyadalara yol vermə, sürət rejimi, dönmə və zolaq dəyişmə. Səhvlər bal sistemi ilə qiymətləndirilir; kobud səhv (qırmızı işığa keçmə, piyadaya yol verməmə) dərhal kəsilməyə səbəb olur.
Təkrar imtahan: kəsilən namizəd növbəti cəhdə ən azı bir neçə iş günü sonra buraxılır (mənbələr 7–15 gün arası müddət göstərir; dəqiq müddəti imtahan mərkəzində dəqiqləşdirin). Hər təkrar cəhd üçün 20 manat rüsum ödənilir.
Dövlət rüsumları (2022-ci ildən qüvvədə)
| Xidmət | Rüsum |
|---|---|
| Milli və ya beynəlxalq sürücülük vəsiqəsi almaq üçün imtahan | 40 manat |
| Təkrar imtahan | 20 manat |
| Vəsiqənin verilməsi və ya dəyişdirilməsi (avtomototransport) | 30 manat |
| Beynəlxalq sürücülük vəsiqəsinin verilməsi | 12 manat |
| Traktor və kənd təsərrüfatı texnikası üzrə vəsiqə | 10 manat |
Rüsumlar "Dövlət rüsumu haqqında" qanuna 2021-ci ilin dekabrında edilən dəyişikliklə 2022-ci il yanvarın 1-dən qüvvədədir. Tibbi arayış və kurs haqqı bu məbləğlərə daxil deyil. Ümumi hesabla, kurs daxil olmaqla B kateqoriyası üzrə vəsiqə 2026-cı ildə orta hesabla 400–650 manata başa gəlir.
Etibarlılıq müddəti və yenilənmə
- Sürücülük vəsiqəsi 10 il müddətinə verilir; yaşlı sürücülər üçün tibbi göstəricilərə əsasən daha qısa müddət tətbiq oluna bilər.
- Müddət bitdikdə, soyad dəyişdikdə, vəsiqə itdikdə və ya yararsız hala düşdükdə imtahansız dəyişdirilir: şəxsiyyət vəsiqəsi, köhnə vəsiqə, tibbi arayış və 30 manat rüsum tələb olunur. Bu xidmət "ASAN xidmət" mərkəzlərində göstərilir, vəsiqə bir gün ərzində verilir.
- Xaricdə istifadə üçün Vyana Konvensiyasına uyğun beynəlxalq vəsiqə 12 manat rüsumla verilir.
Cərimə balları sistemi
İnzibati Xətalar Məcəlləsi (İXM) yol hərəkəti qaydalarının pozuntularına görə cərimə ilə yanaşı 1-dən 5-dək cərimə balı nəzərdə tutur: məsələn, sərxoş halda idarəetmə və vəsiqəsiz sürmə 5 bal, sürət həddini aşma və qırmızı işığa keçmə pozuntunun ağırlığından asılı olaraq 1–4 bal gətirir. İXM-in 327.7-ci maddəsinə görə, sürücü bir il ərzində 20 və daha çox bal toplayarsa, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ 6 ay müddətinə məhdudlaşdırılır. Ballar pozuntu tarixindən bir il sonra avtomatik silinir; cərimənin ödənilməsi balı silmir. Balları DYP-nin "Cərimə yoxlama" xidmətində və ya "ASAN Login" vasitəsilə yoxlamaq olar.
Tez-tez verilən suallar
Sürücülük vəsiqəsi neçə yaşdan alınır?
Minik avtomobili (B) və motosiklet (A) üçün 18 yaşdan, yüngül motosiklet (A1) üçün 16 yaşdan. Avtobus kateqoriyaları üçün daha yüksək yaş və staj tələb olunur.
Kurs bitirmədən imtahan vermək olarmı?
Bəli, A, A1, B, B1, C və C1 kateqoriyaları üzrə ekstern imtahan mümkündür. Lakin iki uğursuz cəhddən sonra kurs sənədi tələb olunur; D kateqoriyaları üçün kurs məcburidir.
Nəzəri imtahanda neçə sual olur?
10 sual, 15 dəqiqə, ən çox 1 səhvə icazə verilir. Suallar DYP-nin rəsmi bazasındandır və onlayn sınaq testlərində eyni formatda tapılır.
Vəsiqə almaq ümumilikdə nə qədərə başa gəlir?
Dövlət rüsumları 70 manat (40 imtahan + 30 vəsiqə), tibbi arayış və kurs haqqı ayrıca. B kateqoriyası kursu 300–500 manatdır; beləliklə ümumi xərc təxminən 400–650 manat olur.
Vəsiqə neçə il etibarlıdır və necə yenilənir?
10 il. Müddət bitəndə imtahansız, tibbi arayış və 30 manat rüsumla ASAN xidmətdə dəyişdirilir.
Neçə cərimə balında vəsiqədən məhrum edirlər?
Bir il ərzində 20 və daha çox bal toplandıqda idarəetmə hüququ 6 ay müddətinə məhdudlaşdırılır (İXM, maddə 327.7).
Mənbələr
- Daxili İşlər Nazirliyi – Sürücülük vəsiqələrinin verilməsi
- Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi – Sürücülük vəsiqəsi
- e-qanun.az – Sürücülərin hazırlanması, imtahanların qəbulu və vəsiqələrin verilməsi qaydaları haqqında Təlimat
- APA – Sürücülük vəsiqəsinin verilməsinə görə yeni rüsumlar müəyyənləşib (1 yanvar 2022-dən)
- FED.az – Sürücülük vəsiqəsi rüsumları: məbləğlər
- Surucu.az – Sürücülük vəsiqəsi almaq qaydaları 2026
- Qebulol.az – Sürücülük imtahanı: qaydalar və mərhələlər
- Avtostop.az – Cərimələr və ballar cədvəli (İXM 327.7)
- Qebulol.az – Cərimə balı: nə vaxt silinir?
- Kurslar.az – Sürücülük kursları və qiymətlər 2026
Son yenilənmə: 29 sentyabr 2026. Rəsmi qaydalar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbələri yoxlayın.
Şərhlər