Mingəçevir Bakıdan avtomobil yolu ilə təxminən 280–300 km (4–4,5 saat) aralıda, Kür çayının hər iki sahilində yerləşən, 100 mindən çox əhalisi olan sənaye və istirahət şəhəridir. Şəhərin əsas cazibəsi 1953-cü ildə yaradılmış Mingəçevir su anbarıdır: 605 km² sahəsi və 15,7 km³ həcmi ilə Azərbaycanın ən böyük su anbarı olan bu "Mingəçevir dənizi" yayda çimmək, balıq restoranları və qayıq gəzintiləri üçün seçilir. Bakıdan birbaşa avtobusla (təxminən 5–5,5 saat, 8–12 manat) və ya qatarla Yevlaxa qədər, oradan 20 km taksi ilə çatmaq olar. Şəhərdə Kür sahili parkları, "Kür" Olimpiya Tədris-İdman Mərkəzinin avarçəkmə bazası, 16 min eksponatlı Tarix Muzeyi və e.ə. III minillikdən orta əsrlərə qədər uzanan arxeoloji irs var. Otel gecəsi təxminən 50–150 manat, ən yaxşı mövsüm may–iyun və sentyabrdır.
Bakıdan Mingəçevirə necə getmək olar?
Mingəçevir Bakı–Qazax magistral yolundan şimala, Yevlax şəhərindən təxminən 20 km aralıda yerləşir. Bakı–Tbilisi dəmir yolu xətti şəhərdən 17 km cənubdan keçir, ona görə qatarla səyahət edənlər adətən Yevlax stansiyasında düşür.
| Nəqliyyat | Müddət | Təxmini qiymət (bir nəfər) | Qeyd |
|---|---|---|---|
| Avtobus Bakı–Mingəçevir | 5–5,5 saat | 8–12 ₼ | Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından gün ərzində bir neçə reys |
| Qatar Bakı–Yevlax + taksi | 3,5–4,5 saat + 25 dəqiqə | Qatar 10–15 ₼-dan, taksi 10–15 ₼ | Bakı–Gəncə və Bakı–Qazax qatarları Yevlaxda dayanır; bilet ticket.ady.az və "ADY Mobile" tətbiqində |
| Şəxsi avtomobil | 4–4,5 saat | Yanacaq 35–50 ₼ (bir tərəf) | Bakı–Kürdəmir–Ucar–Yevlax yolu ilə |
| Fərdi taksi | 4 saat | 150–250 ₼ (avtomobil üçün) | Qiyməti əvvəlcədən razılaşdırın |
Mingəçevir stansiyasına regional qatarlar da işləyir; birbaşa reyslərin olub-olmadığını və cədvəli ADY-nin rəsmi saytından yoxlayın.
Mingəçevir su anbarı və su elektrik stansiyası
Su anbarı Kür çayının Bozdağ dərəsində tikilmiş bəndlə yaradılıb və 1953-cü ildə istismara verilib. Onun uzunluğu təxminən 70 km, eni 18 km-ə qədər, maksimal dərinliyi 75 m-dir. Kürdən başqa Alazan və Qabırrı çayları da anbara tökülür. Torpaq bəndin hündürlüyü 80 m, uzunluğu 1 550 m-dir. Bəndin üzərindəki Mingəçevir SES-in gücü təxminən 402 MVt-dır və uzun illər ölkənin enerji sisteminin əsas mənbələrindən biri olub.
Azərbaycan Turizm Bürosunun məlumatına görə, stansiya İkinci Dünya müharibəsindən sonra təxminən 10 min alman hərbi əsirinin iştirakı ilə tikilib. Bu dövrün izləri bu gün də görünür: şəhərdə alman üslubunda tikilmiş yaşayış binaları, Dram Teatrının binası və Bozdağın ətəyində alman əsirlərinin qəbiristanlığı var. Su anbarı və bənd strateji obyektdir: SES ərazisinə giriş məhduddur, bəndin üzərində foto çəkmək qadağan oluna bilər.
Kür sahili, çimərliklər və su idmanı
Şəhərin ən canlı yeri Kür çayı boyunca uzanan sahil zonasıdır. Sahil parkı kafeləri, gəzinti cığırları və kiçik qayıq körpüsü ilə axşam gəzintiləri üçün ideal məkandır; buradan çay boyunca sakit və ya sürətli qayıq turlarına çıxmaq olar. 2013-cü ildə Kür sahilində 1,5 hektarlıq istirahət kompleksi yenidən qurulub: burada çardaqlar, voleybol meydançası, uşaq attraksionları və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin xilasedicilərinin nəzarətində böyüklər və uşaqlar üçün ayrıca çimmə zonaları var.
Yayda yerli sakinlər və qonaqlar su anbarının sahilində də çimir, lakin hər yerdə rəsmi çimərlik yoxdur – yalnız xilasedici olan, təchiz edilmiş zonalarda suya girin. Dərinlik sahildən qəfil arta bilər, Kür çayının axını isə güclüdür.
Mingəçevir hələ sovet dövründən avarçəkmə mərkəzi kimi tanınır. Gənclər və İdman Nazirliyinə tabe olan "Kür" Olimpiya Tədris-İdman Mərkəzi 2010-cu ildə yenilənib: burada avarçəkmə klubu və qayıq anbarı, 7 zolaqlı üzgüçülük hovuzu, 500 yerlik idman zalı, tennis kortları və dördulduzlu otel var. Mərkəz Azərbaycan çempionatlarına və beynəlxalq "Mingəçevir Reqatası"na ev sahibliyi edir. Kanoe və ya kayak sınamaq istəyirsinizsə, mərkəzlə əvvəlcədən əlaqə saxlayın.
Qədim Mingəçevir: arxeologiya və muzeylər
SES-in tikintisi ilə əlaqədar 1946–1953-cü illərdə Səid Qazıyevin rəhbərliyi ilə aparılan qazıntılar Mingəçevirin Qafqazın ən zəngin arxeoloji ərazilərindən biri olduğunu üzə çıxarıb. Tapıntılar eneolit dövründən (e.ə. III minillik) XVII əsrə qədər uzanır:
- Sudağılan şəhər yeri – e.ə. III minillikdən məskunlaşma izləri, saxsı qab bişirmə kürələri, qızıl və gümüş bəzəklər, sümükdən nəfəs alətləri.
- Qəbir növləri – küp qəbirləri, taxta tabutlu (kötük) qəbirlər və katakomba qəbirləri; xüsusilə küp qəbirləri antik Qafqaz Albaniyası dövrü üçün səciyyəvidir.
- Alban məbəd kompleksi – 1946-cı ildə aşkarlanan, IV–VII əsrlərə aid edilən kilsə qalıqları; ilk məbəd IV–V əsrlərə aid edilir, sütun başlıqlarında və pəncərə çərçivələrində daş oyma naxışlar var.
- Alban yazıları – 1947–1952-ci illərdə yeddi əşya üzərində Qafqaz Albaniyası əlifbası ilə yazılar tapılıb; ən böyüyü 70 hərfli yazısı olan daş postamentdir. Bu tapıntılar alban yazısının öyrənilməsində mühüm rol oynayıb.
Qazıntı materiallarının böyük hissəsi Bakıda, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyindədir. Şəhərdə isə 2016-cı ilin sentyabrında yeni binada açılan Mingəçevir Şəhər Tarix Muzeyi fəaliyyət göstərir: fondunda 16 min eksponat var, onlardan təxminən 400-ü iki sərgi zalında nümayiş olunur. Arxeoloji abidələrin bir hissəsi su anbarının altında qalıb, ona görə açıq səma altında görüləcək yerlər məhduddur – muzey ziyarəti bu boşluğu doldurur.
Otellər, yemək və təxmini büdcə
Mingəçevirdə otel seçimi Bakı və Şəki qədər geniş deyil, amma əsas kateqoriyalar var:
- Arena Hotel Kur ("Kür" Olimpiya Mərkəzinin oteli) – dördulduzlu, iki nəfər üçün gecəsi təxminən 110–150 ₼.
- Şəhər mərkəzindəki orta səviyyəli otellər – 60–100 ₼.
- Kiçik otellər və kirayə mənzillər – 40–70 ₼; yayda və bayram günlərində qiymətlər 20–30 % arta bilər.
Şəhər balıq restoranları ilə tanınır: su anbarı və Kür balıqları – çəki, naxa, sudak – qızartma və ya kabab şəklində təqdim olunur, porsiya təxminən 10–25 manatdır. Azərbaycan Turizm Bürosu yerli balıq təsərrüfatını ziyarət etməyi də tövsiyə edir. Təxmini büdcə (iki nəfər, 2 gün, avtobusla): yol 35–50, gecələmə 60–150, yemək 60–100, muzey və qayıq gəzintisi 20–40 manat – cəmi 175–340 manat.
1–2 günlük marşrut və yaxın yerlər
| Gün | Səhər | Günorta | Axşam |
|---|---|---|---|
| 1-ci gün | Bakıdan yola çıxış (səhər avtobusu və ya qatarla Yevlaxa) | Şəhər Tarix Muzeyi, alman memarlığı olan küçələr, Dram Teatrının binası | Kür sahili parkı, qayıq gəzintisi, balıq restoranı |
| 2-ci gün | Su anbarına baxış nöqtələri, yayda çimmə zonası | "Kür" Olimpiya Mərkəzi (avarçəkmə bazası), Bozdağ ətəyi | Yevlax üzərindən Bakıya qayıdış və ya Şəkiyə keçid |
Bir günlük səfərdə muzey, Kür sahili və balıq naharı ilə kifayətlənmək olar. Vaxtınız varsa, Mingəçeviri yaxın şəhərlərlə birləşdirin: Yevlax (20 km) dəmir yolu qovşağıdır, Şəki (təxminən 100 km) Xan sarayı və karvansaraları ilə, Naftalan (təxminən 60 km) müalicəvi neft vannaları ilə, Gəncə (təxminən 90 km) isə Nizami məqbərəsi ilə tanınır. Şəki və Qəbələ haqqında saytımızda ayrıca məqalələr var.
Ən yaxşı mövsüm. Mingəçevir Azərbaycanın ən isti şəhərlərindən biridir: iyul–avqustda temperatur tez-tez 35 °C-ni keçir. Çimmək üçün iyun və sentyabrın birinci yarısı, şəhər gəzintisi üçün aprel–may və sentyabr–oktyabr daha rahatdır. Qışda şəhər sakit olur, su idmanı və çimmə mövsümü bağlanır.
Tez-tez verilən suallar
Bakıdan Mingəçevirə neçə kilometrdir?
Avtomobil yolu ilə təxminən 280–300 km; maşınla 4–4,5 saat, avtobusla 5–5,5 saat çəkir.
Bakıdan Mingəçevirə qatar varmı?
Ən rahat yol Bakı–Gəncə və ya Bakı–Qazax qatarı ilə Yevlaxa getmək, oradan 20 km taksi ilə Mingəçevirə keçməkdir. Birbaşa reysləri ADY-dən dəqiqləşdirin.
Mingəçevir su anbarı nə qədər böyükdür?
Sahəsi 605 km², həcmi 15,7 km³, uzunluğu təxminən 70 km-dir; Azərbaycanın ən böyük su anbarıdır.
Mingəçevirdə çimmək olarmı?
Bəli, yayda Kür sahilindəki təchiz olunmuş zonada və su anbarının bəzi sahillərində. Yalnız xilasedici olan yerlərdə suya girin.
Mingəçevirin arxeoloji tapıntılarını harada görmək olar?
Şəhər Tarix Muzeyində və Bakıdakı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində.
Mingəçevirə neçə gün ayırmaq lazımdır?
Əsas yerlər üçün 1 gün kifayətdir; çimmək, avarçəkmə və yaxın şəhərlər üçün 2 gün planlaşdırın.
Mənbə: Azərbaycan Turizm Bürosu – Kür çayı və Mingəçevir, Vikipediya – Mingəçevir su anbarı, Vikipediya – Mingəçevir, Vikipediya – Mingəçevir məbəd kompleksi, President.az – Mingəçevir Tarix Muzeyi, Report.az – Kür Olimpiya Tədris-İdman Mərkəzi, Eurasia Travel – Mingəçevir, Azərbaycan Dəmir Yolları
Şərhlər